Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2009

Ο Γκαϊφύλλιας για τον Καζαντζίδη

Χθες συμπληρώθηκαν οχτώ χρόνια από τον θάνατο του Στέλιου Καζαντζίδη. Πηγαίνοντας πέρα από τετριμμένες υμνολογίες και μυθολογικές αναφορές, παρουσιάζουμε ένα ανέκδοτο κείμενο του γνωστού τραγουδοποιού Θανάση Γκαϊφύλλια, του δημιουργού της «Ατέλειωτης Εκδρομής» και του «Φύλλου Πορείας» και καλού φίλου των Μ.Π., για τον μεγάλο Έλληνα τραγουδιστή. Ευχαριστούμε θερμά τον Γκαϊφύλλια για την ευγενική παραχώρηση του κειμένου.
ηρ.οικ.
(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΕΠΟΧΗ, Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2009)






Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΦΩΝΗ
Τα πρώτα παιδικά μου χρόνια στην Κομοτηνή, τα έζησα σε μια φτωχογειτονιά με πλίνθινα σπίτια. Εκεί είδα φτώχεια, που δε θα ξεχάσω ποτέ. Όλοι όσοι έμεναν εκεί ήθελαν να ξεφύγουν απ’ τη μίζερη και αδιέξοδη ζωή τους. Ακόμα και η διεύθυνση μας το θύμιζε καθημερινά. Οδός Πύργου - Αδιέξοδος Α. Στη διπλανή αυλή έμενε μια οικογένεια με τέσσερα παιδιά. Τρία κορίτσια κι ένα αγόρι, που ήταν τρίτο στη σειρά. Ο Χρήστος μόλις είχε τελειώσει τη θητεία του, αλλά τα πραγματικά ζόρια τώρα άρχιζαν γι’ αυτόν. Θα έπρεπε πρώτα να παντρέψει τα κορίτσια και ύστερα, αν του έμενε χρόνος και κουράγιο, θα έκανε κι αυτός οικογένεια.


Τα κορίτσια στο βελόνι κι ο Χρήστος εργάτης, που έκανε μεροκάματο, όταν και όπου έβρισκε. Δύσκολες μέρες και το χειρότερο, χωρίς προοπτική. Υπήρχε όμως μια μέρα που ξεχώριζε. Η Κυριακή. Τότε ο Χρήστος έβγαινε στην αυλή φορώντας ένα άσπρο φανελάκι κασκορσέ, που τόνιζε το γεροδεμένο και ηλιοκαμένο του κορμί, στερέωνε ένα καθρεφτάκι πάνω στο μουσλούκι (δοχείο με νερό κρεμασμένο στον τοίχο) και καθώς ξυριζόταν, από ένα φορητό πικάπ άκουγε τα αγαπημένα του δισκάκια. Αποκλειστικά Καζαντζίδη. Μόλις άκουγα μουσική πήγαινα κι εγώ στην αυλή τους, γιατί μου άρεσε το σκηνικό, αλλά τα τραγούδια του Στέλιου μου ήταν αδιάφορα. Μια Κυριακή άκουσα έναν άλλο τραγουδιστή (αργότερα έμαθα ότι τον έλεγαν Αγγελόπουλο) κι όταν πήγα στην αυλή, ο Χρήστος δεν ήταν εκεί. Είχε πάει στη Γερμανία και προφανώς είχε πάρει τα αγαπημένα δισκάκια μαζί του.


Τα χρόνια περνούσαν και καθώς μεγάλωνα στην καινούργια μου γειτονιά, κάθε φορά που άκουγα τις …φάμπρικες της Γερμανίας, έφερνα την εικόνα του Χρήστου στο μυαλό μου να λιώνει εκείνα τα δισκάκια στην καταραμένη ξενιτιά. Άκουγα αχόρταγα από το ραδιόφωνο κάθε τι καινούργιο (κυρίως Νέο Κύμα) κι αργότερα ξόδευα το χαρτζιλίκι μου στα juke box για χάρη του Elvis, των Beatles και των Stones, αλλά ποτέ δεν χάλασα μια δραχμή για χάρη του Στέλιου. Είδα με συμπάθεια την προσπάθειά του να μπει στα χωράφια του Μπιθικώτση, τραγουδώντας Μίκη και Μάνο, αλλά ως εκεί. Έπρεπε να ωριμάσω για να γίνω πιο διαλλακτικός με τις επιλογές μου και τότε πρόσεξα την ερμηνεία του στο «Ποια είσαι εσύ» του Νικολόπουλου κι έπαθα την πλάκα μου. Δε χόρταινα να τον ακούω να παίζει με μια jazz διάθεση με τα ημιτόνια, να βυθίζει τη φωνή του στα έγκατα του πεντάγραμμου και με άνεση να την εκτοξεύει δυο οκτάβες επάνω, χωρίς να χάσουν οι νότες τίποτε απ’ τη δυναμική τους. Άνοιγε το στόμα του για το αγαπημένο του «ΑΑΑΑ» και νόμιζε κανείς πως έκρυβε τον τρούλο της Αγια-Σοφιάς στο λαρύγγι του.


Ανακάλυψα το «Μίσος» του Άκη Πάνου και υποκλίθηκα. Και κάποια στιγμή επέτρεψα στον εαυτό μου να βουρκώσει ακούγοντας «Το μερτικό μου απ’ τη χαρά» του Λοίζου. Α ρε Χρήστο, δίκιο είχες που λάτρευες την «απόλυτη φωνή».


Κομοτηνή, 07-09-2009
Θανάσης Γκαϊφύλλιας


Εφημερίδα ΕΠΟΧΗ, 13 Σεπτεμβρίου 2009

Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2009

Για το "Ανοίγοντας τις πόρτες" του Τάσου Γιαννίκου





ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΝΝΙΚΟΣ
ΑΝΟΙΓΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΟΡΤΕΣ
ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ

«Αν δεν είσαι μέρος της λύσης, είσαι μέρος του προβλήματος». Αυτό το σύνθημα γραμμένο στον τοίχο ενός νεοκλασικού συνοδεύει το εσώφυλλο του δισκογραφικού ντεμπούτου του Τάσου Γιαννίκου «Ανοίγοντας τις πόρτες». Ακόμα κι αν τα 10 τραγούδια και το ένα ορχηστρικό του δίσκου δεν είναι «η» λύση στα δεινά του ελληνικού τραγουδιού, απέχουν πολύ από το να συνιστούν μέρος του προβλήματος. Τα δύο ισχυρά ατού του δίσκου είναι η ζεστή, εκφραστική φωνή του Γιαννίκου και οι ενορχηστρώσεις του πολύπειρου μουσικού Νίκου Κούρου. Οι επιρροές στον Γιαννίκο από τον Βαγγέλη Γερμανό, τον «πατέρα» του μοντέλου του τραγουδοποιού όπως αυτό αναδύθηκε στα ελληνικά 1980s είναι κάτι παραπάνω από εμφανείς. Η τρυφερότητα στην οποία παραπέμπει αυτό το μοντέλο και η εποχή του είναι καθ’ όλα ευπρόσδεκτη σήμερα, ειδικά όταν οδηγούν σε εξαιρετικές λυρικές μπαλάντες όπως το «Ένα τραγούδι ακόμα» και η «Μπαλάντα για τη Μοναξιά», δύο πραγματικά μεγάλα τραγούδια. Στη στιχουργική του Γιαννίκου συναντάμε και έναν ευρηματικό ριζοσπαστισμό που δίνει τροφή για προβληματισμό: «Επιθετικές κεραίες σβήνουν όλες τις ιδέες / τα χαμόγελα που αφήνουνε πλαστά» και «Στη σειρά στήνονται εικόνες σαν ενέσιμες ορμόνες / εντρυφούν στη βλακεία οι ποιητές». Πάντως λύση ο ποιητής δεν έχει να προτείνει, καθώς στο «κρυμμένο» bonus track καταλήγει «στους θορύβους, στη σιωπή» που θα επιτρέψουν «στον Παράδεισο να ζω». Χορτάσαμε κι από σιωπές, κι από Παραδείσους στο «έντεχνο»! Από το δίσκο λείπουν οι μεγάλες μουσικές κορυφώσεις και οι χαρακτηριστικές, διακριτές μελωδικές γραμμές, όμως το συνολικό αποτέλεσμα ακούγεται ευχάριστα και αφήνει σαφώς υποσχέσεις για το μέλλον. Σημειώστε τη συμμετοχή στην ορχήστρα του Χριστόφορου Κροκίδη με την ηλεκτρική κιθάρα του. Στην καλαίσθητη έκδοση θα βρείτε τους στίχους, ένα σημείωμα του δημιουργού, φωτογραφίες των συντελεστών, αλλά και κάποια ορθογραφικά λαθάκια.

Ηρακλής Οικονόμου
(Εφημερίδα ΕΠΟΧΗ)

***
Σημείωση (18/9/2009): Λάβαμε και προσθέτουμε την ακόλουθη παρατήρηση ανώνυμου φίλου/φίλης του blog. Ζητούμε συγνώμη για την λανθασμένη απόδοση του στίχου "στους θορύβους, στη σιωπή" από το τραγούδι "Το μπέρδεμα", η οποία και διορθώθηκε στο κείμενο. Όσο για τις πολλαπλές ερμηνείες ενός στίχου ή και ενός ολόκληρου τραγουδιού, αυτές δείχνουν την ίδια την πολλαπλότητα της μεγάλης τέχνης, τις πολλές δυνατότητες που περικλείει. Με αυτή την έννοια, αυτή η πολλαπλότητα προστίθεται στα υπέρ ενός έτσι και αλλιώς πολύ ενδιαφέροντος δίσκου. ηρ.οικ.

Για να διορθώσω ένα λάθος που έγινε στη κριτική, στο bonus track αναφέρεται: «Αν γυρέψω τι και πως, ποιο το σκότος, ποιο το φως, Ίσως έτσι να σωθώ. Κι αν γυρέψω το γιατί, στους θορύβους, στη σιωπή, Ίσως έτσι γιατρευτώ, στον παράδεισο να ζω». Και είναι μάλλον λίγο ειρωνικό γιατί το τραγούδι από όπου έχει παρθεί αυτός ο στίχος, συνεχίζει αναφέροντας:«Μα όπως θα ’μαι κουρασμένος, σώφρων και απελπισμένος Θα απομείνω μπερδεμένος, όταν γύρω να κοιμηθώ.» Ίσως να δείχνει και την ανάγκη του καλλιτέχνη να αναζητήσει της λύσεις και όχι σώνει και καλά να τις προτείνει.

Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2009

Αριστείδης Κόλλιας: Το αρβανίτικο τραγούδι




Το αρβανίτικο τραγούδι αποτελεί σημαντικότατο τμήμα της μουσικοποιητικής δημιουργίας του ελληνικού λαού, αλλά αυτή η αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα παραμένει άγνωστη στον Έλληνα των παραμονών του 21ου αιώνα για διάφορους και ποικίλους λόγους, πολλούς από τους οποίους έχω ήδη εκθέσει στο βιβλίο μου Αρβανίτες και η καταγωγή των Ελλήνων.

Στις γνωστές συλλογές δημοτικών τραγουδιών του περασμένου αιώνα δεν υπάρχουν αρβανίτικα τραγούδια. Οι λαογράφοι της εποχής αυτής με πρωτοπόρο τον Νίκο Πολίτη έδιναν τον δικό τους αγώνα για να ανατρέψουν τις θεωρίες του Φαλμεράιερ και να αποδείξουν μέσα από τα λαογραφικά δεδομένα την αδιάλειπτη συνέχεια της ελληνικής φυλής. Στο βωμό αυτής της συγγνωστής – για την εποχή αυτή – σκοπιμόττας, θυσιάστηκε το αρβανίτικο τραγούδι. Αφανίστηκε, κηρύχτηκε ανύπαρκτο.

Η αρβανίτικη γλώσσα δεν γραφόταν. Δεν αποτελούσε γλώσσα των διανοούμενων, αλλά του κυρίως αγράμματου, την εποχή αυτή, λαού. Τα καθημερινά συμβάντα και τα ιστορικά γεγονότα διασώζονταν μέσα από το τραγούδι. Τα ιστορικά ντοκουμέντα που έχουμε επιβεβαιώνουν ότι το παλιό αρβανίτικο τραγούδι ήταν κυρίως και κατ’ εξοχήν επικό και λυρικό. Μια μαρτυρία που έχουμε από τον Π. Χιώτη, που έγραψε την Ιστορία της Επτανήσου το 1866, μας βεβαιώνει ότι οι Σουλιώτες που είχαν εκπατρισθεί στην Κέρκυρα «…ουδέν άλλο έπραττον ειμή να καθαρίζωσι τα όπλα και να σημαίνωσι την κιθάραν, τραγουδώντας Αλβανιστί τους ηρωϊσμούς των».

Μετά την απελεύθερωση ολοκληρώθηκε μια διαδικασία αθρόας μετάφρασης αρβανίτικων τραγουδιών στη νεοελληνική γλώσσα. Η διαδικασία αυτή είχε αρχίσει λίγες δεκαετίες πριν την Επανάσταση, όταν διαφαίνονταν καθαρά η δυνατότητα δημιουργίας ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, από τους Έλληνες διανοούμενους κατ’ αρχήν. Ας λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι ο Φωριέλ δημοσίευσε την περίφημη συλλογή τους με τη βοήθεια Ελλήνων διανοουμένων από το Παρίσι, χωρίς να πατήσει το πόδι του στην Ελλάδα.

Το 1891 ο Γερμανός ιστορικοφιλόλογος Arthur Milchhöfer εκδίδει το βιβλίο Attica und seine Heutigen όπου μεταξύ άλλων λέει: «Απ’ ότι ξέρω, τα σύγχρονα ελληνικά λαϊκά τραγούδια είναι συγχωνευμένα με τα παλιά αρβανίτικα ερωτικά, λυρικά και κλέφτικά τραγούδια».

Η διαδικασία εξελληνισμού των αρβανίτικων τραγουδιών ολοκληρώθηκε στον αιώνα μας, από σημαντικότατους λαϊκούς οργανοπαίχτες και τραγουδιστές που ήσαν Αρβανίτες, π.χ. Γιώργος Παπασιδέρης και Γεωργία Μηττάκη, οι οποίοι μετέφρασαν και τραγούδησαν στα Ελληνικά πολλά απ’ αυτά, διατηρώντας τη μουσική φόρμα ή εναρμονίζοντάς την προς τα νέα δεδομένα, κυρίως από το 1835 που οι Βαυαροί εισήγαγαν το κλαρίνο στην Ελλάδα.

Αριστείδης Κόλλιας
Αθήνα, Μάρτιος 1987
(από το cd “Θανάσης Μωραΐτης – Αρβανίτικα Τραγούδια, FM Records 652”)

Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2009

Τρία μουσικά παιχνίδια στον κήπου του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων





Τρία Μουσικά Παιχνίδια στον Κήπο του Μουσείου Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων

Διογένους 1-3, Πλατεία Αέρηδων Πλάκα

Τρεις Μουσικές Βραδιές που εκτυλίσσονται σαν ένα παιχνίδι έρχονται στις 17, 24 και 30 Σεπτέμβρη στον κήπο του Μουσείου Λαϊκών Οργάνων

Ώρα: 20:30

Είσοδος : 15 €, μειωμένο: 10 €

Την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου οι Human Touch παίζουν Τρίλιζα
Τρεις μουσικοί, ένας ήχος. Αυτοί είναι οι Human Touch: David Lynch, Γιώτης Κιουρτσόγλου και Σταύρος Λάντσιας. Τρεις μουσικοί με ιδιαίτερη προσωπική πορεία ο καθένας στην ελληνική μουσική πραγματικότητα, που όμως, όταν γίνονται Human Touch συνθέτουν ένα ήχο διαφορετικό. Ζεστές μελωδίες που αποδίδονται λιτά, εναλλάσσονται με δυνατούς αυτοσχεδιασμούς και ερμηνευτικές εντάσεις.

Την Πέμπτη 24 Σεπτέμβρη ο Λεωνίδας Μαριδάκης & η Πέννυ Μπαλτατζή παίζουν Μια παρτίδα σκάκι… με τους Ματ σε 2 υφέσεις.
Η συναυλία θα ξεκινήσει με τον τραγουδοποιό Λεωνίδα Μαριδάκη, την Πέννυ Μπαλτατζή (τραγούδι), το Γιώργο Ζερβό (κιθάρες) και τον Γιώργο Βεντουρή (κοντραμπάσο). θα παρουσιάσουν ένα νεανικό unplugged πρόγραμμα, με τραγούδια από τον πρώτο προσωπικό δίσκο του Λεωνίδα (Αβάδιστα), αλλά και από τον δεύτερο υπό έκδοση δίσκο του, σε ρυθμούς jazzy, bossa, reggae, ενώ δεν θα λείπουν οι διασκευές από Ισπανία, Ελλάδα και Αμερική, σε μια βραδιά που θα εξελιχθεί σαν ένα παιχνίδι μεταξύ μουσικής - μουσικών - κοινού.
Στο δεύτερο μέρος, το συγκρότημα «Ματ σε δύο υφέσεις», το οποίο έχοντας, ήδη, διαγράψει δεκαετή πορεία στο χώρο της ethnic jazz, και με την ευκαιρία της κυκλοφορίας του τρίτου προσωπικού του δίσκου (Τρύπιο Φεγγάρι), θα παρουσιάσει ένα πρόγραμμα με παραδοσιακά αλλά και σύγχρονα μουσικά όργανα που ακροβατεί ανάμεσα σε ακουστικό και ηλεκτρικό ήχο, και παντρεύει με επιτυχία την ελληνική και ανατολίτικη παραδοσιακή μουσική με τη τζαζ τεχνοτροπία.
«Ματ σε 2 υφέσεις» κάνουν οι: Δημήτρης Βαρελόπουλος, Αλέξανδρος Καψοκαβάδης, Γιώργος Κοντογιάννης, Πέτρος Λαμπρίδης, Σπυριδούλα Μπάκα, Γιάννης Τσιουλάκης, Κώστας Τσιουλάκης

Την Τετάρτη 30 Σεπτέμβρη οι Άτροπον με τις Sofia Joons & Maarja Nuut μας προσκαλούν σε ένα Παιχνίδι γνώσεων. Κατηγορία…γεωγραφία! μια περιπλάνηση από τη Σουηδία ως τη Μεσόγειο και από τη Μεσόγειο… ως την ΕσθονίαΜε τη συναυλία αυτή εγκαινιάζεται ένας κύκλος διαπολιτισμικών ανταλλαγών ανάμεσα σε χώρες της Μεσογείου και χώρες του Βορρά. Τιμώμενη χώρα είναι η Εσθονία και καλεσμένες του μουσείου οι Sofia Joons και Maarja Nuut που θα ερμηνεύσουν παραδοσιακά τραγούδια με συνοδεία βιολιού και της τοξωτής λύρας “hiiu kannel”. Πρόκειται για ένα μουσικό δίδυμο που παίζει μαζί από τα τέλη της δεκαετίας του 90, διαγράφοντας μια ξεχωριστή πορεία στο χώρο της παραδοσιακής μουσικής ανά τον κόσμο. Μαζί έχουν παρουσιάσει, ως επί το πλείστον, εσθονικά και σουηδικά παραδοσιακά τραγούδια, μελοποιημένα ποιήματα από την Εσθονία, αλλά και θρησκευτικούς ύμνους προερχόμενους και από τις δύο χώρες, Εσθονία και Σουηδία.
Τις μελωδίες των Sofia Joons και Maarja Nuut, θα διαδεχτεί το μουσικό σχήμα Ανατολικής & Παραδοσιακής μουσικής "Άτροπον", με σκοπούς και τραγούδια του παρελθόντος από περιοχές του Ελληνισμού, όπως Κων/πολη, Μ. Ασία, Θράκη, Καππαδοκία, νησιά Αιγαίου, Λόγιες Συνθέσεις κλασσικής Ανατολικής μουσικής καθώς και παραδοσιακές μουσικές χωρών της Μεσογείου (Κάτω Ιταλία, Σαρδηνία, Σικελία, Ισπανία-Ανδαλουσία-Σεφαραδίτες, Αίγυπτος, Λίβανος κλπ.).
Το μουσικό σχήμα "Άτροπον", αποτελούν οι: Γρέντζελου Ευσταθία (τραγούδι), Αθανασόπουλος Γιώργος (πολίτικη λύρα, πολίτικο λαούτο, τραγούδι), Μαντικός Ηλίας (κανονάκι, τραγούδι), Μήτσος Παναγιώτης (ούτι, νέι, λαούτο), Θεοδωρίδης Γρηγόρης (κοντραμπάσσο), Φεγγούλης Μάκης (κρουστά)
Η συναυλία τελεί υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Εσθονίας στην Ελλάδα.

Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2009

JAZZ MESSENGER: "ΜΗΝ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙΤΕ...ΤΗΝ JAZZ"

Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μας το δεύτερο τεύχος του περιοδικού Jazz Fusion Mood που εκδίδεται από τον γνωστό μπασίστα Γιώργο Φακανά και διανέμεται δωρεάν. Η θεματολογία του προκαλεί ιδιαίτερα θετική εντύπωση. Πλούσια στήλη ειδήσεων από την εγχώρια jazz σκηνή, συνεντεύξεις (Dennis Chambers, Γιώργος Τρανταλίδης), σύντομες δισκογραφικές αναφορές (Alan Holdsworth, Mike Stern), αφιέρωμα στην ελληνική jazz δισκογραφία (1987-1990), διδακτική της μουσικής (Dave Weckl) και αποσπάσματα από το βιβλίο του Άαρον Κόπλαντ «Μουσική και Φαντασία» σε μετάφραση Μιχάλη Γρηγορίου περιλαμβάνονται στην ύλη του συγκεκριμένου τεύχους (Χειμώνας 2007). Αλλά αυτό που ξεχωρίσαμε είναι ένα ιδιαίτερα μαχητικό κείμενο που υπογράφει ο jazz messenger (να υποθέσουμε ότι είναι ο ίδιος ο Γιώργος Φακανάς;) για τη σχέση jazz και έντεχνου τραγουδιού στην Ελλάδα. Ως φανατικοί φίλοι και των δύο ειδών, σας το παρουσιάζουμε!
Μ.Π.
-----


Μην πυροβολείτε…την jazz!

του jazz messenger

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Από την εποχή που πρωτοάνοιξε το jazz-club του Γιώργου Μπαράκου στην Πλάκα και η Αθήνα απέκτησε ένα μόνιμο χώρο όπου ακουγόταν η jazz, με αποτέλεσμα το διεθνές αυτό μουσικό είδος να αποκτήσει φανατικούς οπαδούς και υπόσταση, όλοι οι μουσικοί άρχισαν να φλερτάρουν μαζί της. Ως εδώ πάμε καλά. Με δεδομένες τις απίστευτες δυσκολίες της δεκαετίας του 70, την ανυπαρξία δίσκων, βιβλίων, εκπαίδευσης και γενικότερης πληροφόρησης περί την jazz, θεωρείται πολύ σοβαρό κατόρθωμα ότι υπήρξαν από τότε καμιά πενηνταριά μουσικοί που και απίστευτη δεξιοτεχνία απέκτησαν, και υπηρέτησαν το είδος με συνέπεια, σοβαρότητα και αφοσίωση.

Ερχόμαστε στο σήμερα, όπου βέβαια ο αριθμός αυτός έχει μεγαλώσει πάρα πολύ αφού έχουν εκλείψει οι δυσκολίες του παρελθόντος. Το να ανήκει κανείς στο χώρο της jazz και της δημιουργικής μουσικής γενικότερα, αποτελεί υψηλό στόχο. Γι’ αυτό όλοι θα επιθυμούσαν να ανήκουν εκεί κι ας μην το παραδέχονται άμεσα για λόγους διαφύλαξης των, οπωσδήποτε χαμηλότερου επιπέδου, προσωπικών τους επιλογών. Άλλωστε χρειάζεται πάρα πολλή δουλειά για κάτι τέτοιο και δεν φθάνουν τρία ματζόρε και τρία μινόρε ακόρντα στην κιθάρα με τα οποία κάνεις άνετα καριέρα σε άλλα είδη.

Τι γίνεται όμως με όλους εκείνους τους μεγαλοτραγουδοποιούς – που αυτοονομάζονται συνθέτες – που συνεπικουρούμενοι από μερίδα του τύπου, προσπαθούν να μας πείσουν ότι και την jazz κατέχουν και ως εκφραστικό μέσο μπορούν να τη χρησιμοποιούν με άνεση; Τι γίνεται, δηλαδή, με όλους εκείνους που ασελγούν πάνω της μπερδεύοντας απίστευτα το πλατύ κοινό που νομίζει ότι ακούει jazz επειδή κάποιος αυτοσχεδιάζει πάνω σε τραγούδια με «ποιητικό» περιεχόμενο, σε «συννεφιασμένες» μελωδίες ή σε ελαφρές γαλλικές ανοησίες που επειδή μοιάζουν με swing (ο θεός να τις κάνει swing), ονομάζονται μεγαλοπρεπώς jazz.

Όπου υπάρχει αυτοσχεδιασμός δεν σημαίνει ότι υπάρχει και jazz ιδίωμα!
Ούτε η δημοτική μας μουσική είναι η ελληνική jazz! Έλεος…

Η jazz αποτελεί ένα παγκόσμιο μουσικό γλωσσάρι με ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ μελωδικές, αρμονικές και ρυθμικές δομές. Η jazz είναι το πανέξυπνο παιδί ενός Αφρικανού (ρυθμός) και μιας Ευρωπαίας (αρμονία) που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αμερική με στόχο να ταξιδέψει σε ολόκληρη τη γη. Γι’ αυτό μπορεί να εκφράζει όλους τους κατοίκους της!

Η πραγματικότητα είναι ότι η συντριπτική πλειοψήφία των Ελλήνων τραγουδοποιών και τραγουδιστών τη μισούν. Στην αγωνιώδη τους προσπάθεια να είναι αυτοί οι μόνοι εκφραστές της ψυχαγωγίας αλλά και των υψηλών ιδεών και των προβληματισμών του ελληνικού κοινού, όποτε τους βολεύει, την αφυδατώνουν χαρακτηρίζοντας την σαν σκέτη τεχνική επίδειξη και τους μουσικούς της σαν επιδειξιομανείς χωρίς ψυχή. Άλλοτε πάλι όταν θέλουν να δείξουν πόσο σοβαρή είναι η δουλειά τους προσπαθώντας πανικόβλητα να είναι μέσα σ’ όλα, ή θέλουν να εκφράσουν κάτι παραπάνω που με το πάμπτωχο μουσικό τους λεξιλόγιο δεν μπορούν, τότε την επικαλούνται με τη βοήθεια κάποιων μουσικών που από επιδειξίες μετατρέπονται αυτόματα σε «μουσικάρες» και που, αντί πινακίου φακής, μετατρέπουν τα φτωχά τραγουδάκια τους σε έργα τέχνης. Φυσικά στο εξώφυλλο του cd θα φιγουράρει το όνομα του τραγουδοποιού!

Τι υποτίμηση για την πραγματικά έντεχνη μουσική, την jazz, να την ταυτίζουν με ό,τι τους συμφέρει προκειμένου να διατηρούν την πολιτιστική τους δικτατορία. Όπου χαμηλός φωτισμός, γυναικείο λίκνισμα σε προ στριπτίζ κατάσταση, μινόρε ψευτοswing και φυσικά σαξόφωνο που ψευτοαυτοσχεδιάζει, τα ονομάζουν jazz!

Και τι κρίμα να βλέπουμε μεγάλους Έλληνες μουσικούς της jazz να χρειάζονται την επιβεβαίωση των τραγουδοποιών για να έχουν την έξωθεν καλή μαρτυρία. Ταυτόχρονα οι τραγουδιστάδες να ανακατεύονται στα εξώφυλλα και στις στήλες του φιλικού προς την jazz τύπου!

Μην πυροβολείτε άλλο τη jazz και δη την ελληνική της έκφραση, φίλοι μας τραγουδοποιοί, και σεις ορισμένοι, ξενομανείς και μονομερείς, δημοσιογράφοι. Αφήστε το μουσικό αυτό είδος να κάνει το παγκόσμιο ταξίδι του. Ασχοληθείτε καλύτερα με την άνοδο της μουσικής στα τραγούδια σας που τόσο πολύ πονάτε οι μεν και τόσους τόνους μελάνι χύνετε γι’ αυτά οι δε. Γιατί στίχο υψηλού επιπέδου πάντα είχαμε. Καλή μουσική στα τραγούδια όμως, σπάνια.

Η πραγματική έντεχνη μουσική σε ολόκληρο τον κόσμο είναι η κλασική και η jazz. Ο σεβασμός σε αυτά τα μουσικά είδη καθώς και η κρατική οικονομική υποστήριξη και προστασία είναι παγκοσμίως δεδομένη.
Τ’ ακούτε, εκάστοτε κυβερνώντες;
Ή σας μπερδεύουν και σας οι ενέργειες των δήθεν «έντεχνων» σχετικά με το τι είναι πραγματικά υψηλή μουσική τέχνη που τιμά διεθνώς μια χώρα…

jazz messenger
Περιοδικό «Jazz Fusion Mood», τεύχος 2, Χειμώνας 2007, σελ. 10-11.

Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2009

Για το "Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος διαβάζει Λευτέρη Παπαδόπουλο"




ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Ο ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΛΕΥΤΕΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ

LEGEND

Στο συγκεκριμένο δίσκο, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος απαγγέλει 75 κλασικά τραγούδια του, υπό τη συνοδεία του πιάνου του Γιώργου Παγιάτη. Το στιχουργικό μέγεθος του Παπαδόπουλου δεν θα το κρίνω εγώ· το έχει ήδη κρίνει η ιστορία, τοποθετώντας τον ανάμεσα στους 3-4 κορυφαίους μάστορες του ελληνικού στίχου. Όμολογώ όμως ότι δεν κατανοώ πλήρως το αισθητικό πρόταγμα του δίσκου. Τι ακριβώς θέλει να πετύχει; Να κάνει γνωστά τα τραγούδια; Όχι, καθώς τα συγκεκριμένα είναι ήδη πασίγνωστα. Να αναδείξει τα κείμενα; Όχι, καθώς ούτε η κάπως τραχιά άρθρωση του Παπαδόπουλου, ούτε το – εξαιρετικό κατά τα άλλα - πιάνο που παραπέμπει ακατάπαυστα στη μελωδία του τραγουδιού συμβάλλουν σε κάτι τέτοιο. Να καθιερώσει τον Παπαδόπουλο ως ποιητή; Όχι, καθώς αυτό δεν εξαρτάται από την απαγγελία ή μη των τραγουδιών του. 
Τότε; Δηλώνω άγνοια.

Το βιβλιαράκι δεν μας διαφωτίζει, καθώς περιέχει μόνο τις υμνητικές αναφορές άλλων προσωπικοτήτων προς τον Παπαδόπουλο. Τις χρειάζεται, αλήθεια; Προσθέτει κάτι στην κατανόηση του έργου του η συνεχής αναφορά στον «ποιητή Παπαδόπουλο», και στο κατά πόσο είναι o καλύτερος όλων ή όχι; Εμένα προσωπικά τέτοιου είδους αναφορές και συγκρίσεις με κουράζουν αφόρητα. Η αξία του δίσκου έγκειται κυρίως στην αρχειακή του λειτουργία, στο ότι δηλαδή διασώζει τη φωνή του Παπαδόπουλου σε μερικά από τα γνωστότερα τραγούδια του. Για αυτή την ιστορική της διάσταση, αξίζει αναμφισβήτητα η έκδοση μια θέση στη δισκοθήκη μας. Κατά τα άλλα, η ακρόαση του δίσκου καταδεικνύει ότι οι στίχοι του Παπαδόπουλου γράφτηκαν για να τραγουδιούνται και όχι για να απαγγέλονται.

Ηρακλής Οικονόμου
(Περιοδικό ΔΙΦΩΝΟ - "Νέες Κυκλοφορίες")

Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου 2009

Νίκος Διονυσόπουλος: Τραγούδια και σκοποί της Θράκης



Η ιστορική Θράκη, μέχρι τη τριχοτόμησή της που ολοκληρώθηκε το 1922, αποτελούσε μια μεγάλη γεωπολιτική, πολιτισμική ενότητα. Μια ενότητα με κύρια χαρακτηριστικά την άμεση και λειτουργική σύνδεσή των αστικών της κέντρων με τους γεωργικούς και κτηνοτροφικούς τόπους, τα λιμάνια της στο βόρειο Αιγαίο, στην Προποντίδα και στη Μαύρη Θάλασσα, τις ποταμόσκαλες κατά μήκος του πλωτού Έβρου και τους εμπορικούς σταθμούς κατά μήκος των δρόμων που οδηγούν στην κεντρική Ευρώπη, στις παραδουνάβιες χώρες, στις μικρασιατικές αγορές.

Η διοικητική της ενοποίηση χρονολογείται στα ρωμαϊκά χρόνια, όταν διανοίχτηκαν οι μεγάλες οδικές αρτηρίες και ιδρύθηκαν πολλές νέες πόλεις στην πεδινή ενδοχώρα μέχρι τις νότιες πλαγιές του Αίμου. Η πυκνότητα των ελληνικών πόλεων συνέβαλε σημαντικά στην πολιτισμική ενοποίηση της παραγωγικής υπαίθρου, ενώ οι συνεχείς επιδρομές των βαρβαρικών λαών που παραβιάζουν το ρωμαϊκό κι αργότερα το βυζαντινό σύνορο, συνέβαλαν στη δημιουργία της κοινής αίσθησης ότι η Θράκη είναι η ασπίδα της Αυτοκρατορίας. Και πράγματι ολόκληρος ο θρακικός χώρος υπήρξε ο προστατευτικός περίγυρος της αυτοκρατορικής πρωτεύουσας που ιδρύθηκε το 330 μ.Χ. στο ανατολικότερο άκρο της θρακικής πεδιάδας.

Από το 330 ως το 1453 και από το 1453 ως το 1922, η Κωνσταντινούπολη επηρέασε όλες τις πτυχές του θρακικού βίου και πολιτισμού, θέτοντας τη Θράκη στο κέντρο του βυζαντινού και μεταβυζαντινού κόσμου. Επόμενο είναι λοιπόν και το μουσικό πρόσωπο της Θράκης να έχει, εκτός των άλλων, «πολίτικα» και αστικά χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα στις ανατολικές περιοχές της, ενώ αποτελεί οργανικό μέρος της πολυδιάστατης ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, παρ’ όλες τις ιδιοτυπίες του.

Στο σύνολό της, η μουσική της Θράκης παρουσιάζει εξαιρετική ποικιλία στους σκοπούς, στους χορούς και στα τραγούδια της και περιλαμβάνει μια πλειάδα από «γνώριμες» μελωδίες (που μερικές φορές θυμίζουν βυζαντινά τροπάρια), αστικά λαϊκά καθώς και ωραιότατα παλαιά ακριτικά και αφηγηματικά τραγούδια, αμανέδες, ζωηρούς σκοπούς με καθαρά τοπικό χρώμα, όπως και άλλους, που διαμορφώθηκαν από τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις με τις περιοχές που συνορεύει. Στη Θράκη δεν υπάρχουν κλέφτικα τραγούδια, σε αντίθεση με όλη την υπόλοιπη στεριανή Ελλάδα, μιας και η γειτνίαση της με την πρωτεύουσα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και η πεδινή της διαμόρφωση δεν ευνοούσε την ανάπτυξη σωμάτων κλεφτών. Όμως, στην ποιητική της έκφραση συναντούμε συχνά ως μορφή το δίστιχο, χαρακτηριστικό του ευρύτερου αιγαιοπελαγίτικου χώρου.

Αυτή η μουσική λοιπόν, που σήμερα εντοπίζεται στους ιστορικούς και στους προσφυγικούς θρακιώτικους οικισμούς, ανήκει στην κατηγορία των μουσικών ιδιωμάτων της θαλασσινής Ελλάδας, η οποία περιλαμβάνει σε μία ενότητα τις περιοχές από την Κρήτη και την Κύπρο μέχρι τα παράλια του Εύξεινου Πόντου, με επίκεντρο τα μεγάλα αστικά κέντρα της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης… Παρουσιάζει όμως μια εσωτερική διαφοροποίηση και μπορούμε να διακρίνουμε τρία συγγενή μουσικά ιδιώματα, που αντιστοιχούν κατά κάποιο τρόπο στις τρεις περιοχές – Δυτική, Βόρεια και Ανατολική – που χωρίστηκε στις αρχές του αιώνα ο ενιαίος χώρος της Θράκης.
(…)
Νίκος Διονυσόπουλος
(από το cd “Χρόνης Αηδονίδης – Τραγούδια και σκοποί της Θράκης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 7-8”)

Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2009

Για το "Ζωντανό Κύτταρο" της Ελένης Βιτάλη


ΕΛΕΝΗ ΒΙΤΑΛΗ, HAIG YAZDJIAN, ΑΡΕΤΗ ΚΕΤΙΜΕ
ΖΩΝΤΑΝΟ ΚΥΤΤΑΡΟ
LEGEND

Η Ελένη Βιτάλη είναι όχι μόνο μια από τις μεγαλύτερες γυναικείες φωνές του ελληνικού τραγουδιού, αλλά και μια συνεπέστατη παρουσία στο πεδίο των ζωντανών ηχογραφήσεων. Από το λαϊκών δρόμων «Χορέψτε γιατί χανόμαστε» μέχρι το ιστορικό «Δρόμοι που αγάπησα» και το «Προσκήνιο», κάθε δισκογραφημένο LIVE της Βιτάλη χαρακτηριζόταν από τη γοητεία του κλασικού και την τόλμη της καινοτομίας. Τα ίδια στοιχεία παρουσιάζονται και στον καινούργιο ζωντανό, διπλό cd «Ζωντανό Κύτταρο» που συμπυκνώνει τις εμφανίσεις της Βιτάλη, του Χάιγκ Γιατζιτζιάν και της Αρετής Κετιμέ στο Κύτταρο. Στα 29 τραγούδια του δίσκου ακούμε μια Βιτάλη εξαιρετικά ώριμη αλλά και κεφάτη, εκφραστική και συνάμα απλή, πάντα ροκ μέσα στη λαϊκότητά της. Σύμμαχός της πολύτιμος ο Γιατζιτζιάν που ερμηνεύει μοναδικά τα παραδοσιακά από την Αρμενία και το Ιράκ, και προσφέρει με το ούτι και τις ενορχηστρώσεις του ένα σημείο συνάντησης Ανατολής και Δύσης που βρίσκεται πολύ μακριά από τις λογής «έθνικ» ευκολίες. Η ορχήστρα, η Αρετή Κετιμέ (σαντούρι), ο Γιάννης Κυριμκυρίδης (πιάνο), ο Κώστας Μερετάκης (κρουστά) και ο Tigran Sargsyan (πνευστά) στέκονται πολύτιμοι σύμμαχοι στο χτίσιμο αυτού του σημείου συνάντησης δύο γεωγραφικών και μουσικών τόπων.

Κύρια ένστασή μου σε έναν κατά τα άλλα εξαιρετικό δίσκο είναι η παρουσία υπερβολικά πολλών τραγουδιών (έξι τον αριθμό) από τον πρόσφατο προσωπικό δίσκο της ερμηνεύτριας «7 και να προσέχεις», καθώς και τραγουδιών που η Βιτάλη έχει ερμηνεύσει πάλι ζωντανά στο παρελθόν. Εύλογη συνέπεια αυτών των μάλλον πρόχειρων επιλογών είναι η παράλληλη απουσία «κρυμμένων» τραγουδιών από την προσωπική δισκογραφία της Βιτάλη. Επίσης, η παρουσία της Αρετής Κετιμέ περνάει μάλλον ανεκμετάλλευτη ερμηνευτικά, με δύο μόνο τραγούδια. Το γεγονός ότι μια 20χρονη υπερ-ταλαντούχα ερμηνεύτρια και οργανοπαίκτρια θεωρείται ακόμα ως «το νινί μας», όπως φωνάζει χαϊδευτικά η Βιτάλη, δείχνει όλη την παθογένεια του ελληνικού τραγουδιού σήμερα. Ευτυχώς που στην ηχογράφηση το σαντούρι της Κετιμέ ακούγεται περισσότερο από ότι στις ζωντανές εμφανίσεις, όπου είχε δυστυχώς «θαφτεί» από την ηχοληψία. Η ερμηνεία της Κετιμέ στο «Αϊ γαρούφαλλό μου» είναι συγκλονιστική∙ ακούστε την παρακαλώ τη νύχτα και δίχως φώτα. Τέτοιες ερμηνείες ξεγυμνώνουν την παντελή ανικανότητα του σημερινού σταρ-σύστεμ να εκτιμήσει και να προωθήσεις τις νέες και ιδιαίτερα ελπιδοφόρες μονάδες του τραγουδιού μας. Αλήθεια, τι περιμένουν οι φωστήρες των δισκογραφικών εταιρειών για να δώσουν τη δυνατότητα στο κορίτσι αυτό να τραγουδήσει και να παίξει το σαντούρι του σε έναν προσωπικό δίσκο; Τόση πια έλλειψη φαντασίας και δημιουργικότητας στους γραφειοκράτες της Μεσογείων;

Ηρακλής Οικονόμου

(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)

Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2009

Συνέντευξη με τον Μάνο Αβαράκη




ΜΑΝΟΣ ΑΒΑΡΑΚΗΣ:


"ΔΕΝ ΚΛΑΙΕΙ, ΜΟΝΟ, Η ΦΥΣΑΡΜΟΝΙΚΑ"




τη συνέντευξη έλαβε ο Ηρακλής ΟικονόμουΔημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Δίφωνο", τ. 160, Απρίλιος 2009
Φωτογραφίες: Θ. Αρβανίτης



Είναι από εκείνους τους μουσικούς που λόγω της φύσης του οργάνου τους έχουν βρεθεί στη σκιά των μεγάλων συνθετών και ερμηνευτών. Για πολλούς, βλέπετε, η φυσαρμόνικα και το φλάουτο με ράμφος δεν είναι παρά συνοδευτικά όργανα άνευ σημασίας. Στα χέρια του όμως, αυτά τα όργανα συν-έγραψαν μερικές από τις λαμπρότερες σελίδες του ελληνικού τραγουδιού. Πρόσφατα, τον θαυμάσαμε επί σκηνής πλάι στην Αναστασία Μουτσάτσου, τον Νότη Μαυρουδή και τον Παναγιώτη Μάργαρη. Κυρίες και κύριοι, ο μεγαλύτερος Έλληνας βιρτουόζος της φυσαρμόνικας, ο κύριος Μάνος Αβαράκης!


Πώς και πότε συναντήσατε τη φυσαρμόνικα;


Το όργανο αυτό το συνάντησα σε ηλικία 16 χρονών. Ένας συμμαθητής μου έπαιζε στο σχολείο φυσαρμόνικα και μαζεύονταν γύρω του τα άλλα παιδιά. Μου άρεσε πολύ η συναισθηματική εικόνα που απέπνεε αυτό το όργανο, αλλά και το ότι είναι ένα μέρος της παρέας που σου επιτρέπει να επικοινωνήσεις με τους φίλους σου. Ξέρεις, μεγάλωσα στη δεκαετία του ’50, μια εποχή που η Ελλάδα είχε μόλις συνέλθει από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο. Δεν μπορούσε ένα παιδί να πει τότε ότι του αρέσει η μουσική. Η έννοια του «κάνω μουσική» δεν υπήρχε τότε.



Είστε αυτοδίδακτος;

Εντελώς!



Αλήθεια, μαθαίνεται η φυσαρμόνικα;

Μαθαίνεται, ναι, και στα ωδεία έχω διδάξει και φυσαρμόνικα. Όμως, είναι δύσκολο όργανο. Ή το πιάνεις πώς λειτουργεί και παίζεις, ή δεν το πιάνεις και δυσκολεύεσαι. Δεν μου αρέσει να αποστηθίζω βιβλία και να λέω ότι κουβαλάω εγκυκλοπαιδικές γνώσεις. Όπως έλεγε και ο πατέρας μου, το μεγάλο σχολείο είναι η ίδια η ζωή. Και στη μουσική, αυτό το δρόμο ακολούθησα, το σχολείο της ζωής, της λεγόμενης «πιάτσας». Εκεί μαθαίνεις να παίζεις μουσική. Το ωδείο δεν στο διδάσκει αυτό, εκεί μαθαίνεις τη γραμματική και το συντακτικό. Χρήσιμα είναι και αυτά.



Ποια είναι η κατάσταση της μουσικής παιδείας σε σχέση με τη φυσαρμόνικα;

Μηδενική...δεν υπάρχει τίποτα...αν και έχω κάνει προσπάθειες για τη στήριξη της διδασκαλίας της φυσαρμόνικας στα ωδεία. Υπάρχει μια εγγενής δυσκολία – και ευλογία από μία άλλη άποψη: ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο υλικό για τη φυσαρμόνικα, δηλαδή κομμάτια που να έχουν γραφτεί γι’ αυτή. Μόνο για τη χρωματική φυσαρμόνικα (με μοχλό) έχουν γραφτεί κομμάτια. Εγώ παίζω διατονική φυσαρμόνικα, αλλάζοντας φυσαρμόνικες ανάλογα με τον τόνο.



Σαν καθηγητής, τι προσπαθείτε να εμφυσήσετε στους μαθητές σας;

Η έννοια «παίζω μουσική» είναι αρκετά σύνθετη έννοια. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να μάθει ένα παιδί είναι ο τεχνικός χειρισμός. Πριν μάθει να εκφράζεται, πρέπει να μάθει να χειρίζεται το όργανο, και να εξασκείται πολύ στο παίξιμο. Στους μαθητές μου λέω: «για να κάνει τα μαγικά του, ο Νίκος Γκάλης έκανε τέσσερις ώρες την ημέρα κάμψεις και τρέξιμο».



Ποια μοντέλα βιρτουόζων της φυσαρμόνικας σας ενέπνευσαν;

Στην Ελλάδα, πρότυπό μου ήταν ο Γιώργος Αρμάος που έπαιζε σε ταινίες με μουσική του Χατζιδάκι, και ο Δήμος Μούτσης. Ανέκαθεν ήμουν φαν του Χατζιδάκι, και μάλωνα με τους φίλους μου που ήταν Θεοδωρακικοί λόγω Αριστεράς. Και εγώ αριστερός ήμουν, αλλά δεν μπέρδευα τη μουσική με τα υπόλοιπα. Με είχε επηρεάσει πολύ ο ρόλος που παίζει η φυσαρμόνικα στη «Μυθολογία» και το «Παραμύθι χωρίς όνομα» του Χατζιδάκι. Ο Μούτσης έπαιζε φυσαρμόνικα στα δύο αυτά έργα. Ξενυχτούσα ακούγοντας τον, και μελετώντας τον ανεξάρτητο ρόλο που έπαιζε το όργανο στη μουσική, την αντιστικτική γραμμή της, το λεγόμενο «κόντρακάντο».










Και πώς βρεθήκατε στη σκηνή και στη δισκογραφία;


Μέσα στη Χούντα, το 1970, πήγαμε με τον συνθέτη Νίκο Παπακώστα στη μπουάτ «Φεγγάρι» της Μνησικλέους. Τότε έπαιξα για πρώτη φορά φυσαρμόνικα δημόσια, και πήρα τα πρώτα μου χρήματα, 150 δραχμές! Όμως, εγώ ήθελα να σπουδάσω ζωγραφική και έδωσα εξετάσεις για τη Σχολή Καλών Τεχνών. Δεν μπήκα με την πρώτη, είχαμε και δυσκολίες στο σπίτι, και πήγα να δουλέψω σε ένα χυτήριο, αρχές του ’72. Τον Μάρτιο του ’73, ο Πάνος Γρηγοριάδης, ένας καλός φίλος μου που έπαιζε κιθάρα, με παίρνει και πάμε στον Χρήστο Λεοντή, ο οποίος εκείνη την εποχή δούλευε πάνω στο «Καπνισμένο Τσουκάλι». Στην παρέα τότε ήταν και ο Χρήστος Πανόπουλος που έπαιζε κρουστά, και ο Άγγελος Σφακιανάκης ο παραγωγός, που έπαιζε κρουστά κι αυτός. Του άρεσε πολύ η φυσαρμόνικα του Λεοντή, και μπήκα στη δισκογραφία με το «Καπνισμένο Λεοντή». Από τότε, είμαι μέσα σε όλα τα έργα του: «Παραστάσεις», «Αχ Έρωτα», «Μαντζουράνα στο Κατώφλι», «Πυγολαμπίδες», «Έρωτας Αρχάγγελος». Οφείλω σε αυτόν την είσοδό μου στο επάγγελμα.



Πάντως, μπήκατε και σε καλή εποχή στη δισκογραφία!

Ναι, ήταν μια καλή στιγμή. Η Ελλάδα ήταν μπουζουκοκρατούμενη, και οι πιο σοβαροί συνθέτες όπως ο Λεοντής, ο Σπανός και ο Λοΐζος αναζητούσαν νέους ήχους και νέους μουσικούς. Με τον Σπανό συνεργάστηκα στην «Τρίτη Ανθολογία», και με τον Λοΐζο έπαιξα οκαρίνα στα «Νέγρικα». Και με τον Θάνο Μικρούτσικο συνεργάστηκα, στον «Σταυρό του Νότου».



Ποιες συνεργασίες σας ξεχωρίζετε;

Η πιο συναρπαστική μου εμπειρία ήταν με τον Μάνο Χατζιδάκι. Ο Χατζιδάκις με καθιέρωσε στο κύκλωμα των κλασικών μουσικών. Παίζαμε στους Αγώνες Τραγουδιού της Κέρκυρας, το 1981. Έπαιζα έναν αυτοσχεδιασμό στο τραγούδι της Ηδύλης Τσαλίκη, σε ποίηση Καρυωτάκη. Πριν αρχίσει η συναυλία, έπρεπε να κουρδίσουμε τον τόνο. Οι υπόλοιποι μουσικοί της ορχήστρας σνομπάρανε τη φυσαρμόνικα. Πήγαν και του είπαν: «Μαέστρο, είναι χαμηλά η φυσαρμόνικα». Ο Χατζιδάκις τους απάντησε: «Αν δεν κουρδίσετε κύριοι πάνω στη φυσαρμόνικα, θα φύγετε και θα βγει να παίξει μόνος του ο κύριος Αβαράκης. Δεν είναι διακοσμητικό όργανο η φυσαρμόνικα». Αυτό για μένα υπήρξε το πρώτο μου δίπλωμα στη μουσική. Δισκογραφικά, συνεργάστηκα με τον Χατζιδάκι στους «Μύθους μιας Γυναίκας» με τη Νανά Μούσχουρη.



Έχετε παίξει φυσαρμόνικα και σε συμφωνική ορχήστρα;

Βεβαίως! Από το 1996 συνεργάζομαι με την Ορχήστρα των Χρωμάτων, όποτε χρειάζονται φυσαρμόνικα. Τον Ιούλιο έπαιξα το «Blue» του Χατζιδάκι.



Η συμμετοχή φυσαρμόνικας σε συμφωνική ορχήστρα είναι παγκόσμια πρωτοτυπία;

Όχι. Υπάρχουν κάποια συμφωνικά έργα για χρωματική φυσαρμόνικα. Ο Λάρυ Άντλερ υπήρξε ο μεγάλος δάσκαλος της χρωματικής φυσαρμόνικας, και τον θεωρώ τον καλύτερο φυσαρμονικίστα που πέρασε ποτέ. Σημείο αναφοράς.



Το πρώτο πράγμα που μου φέρνει στο νου η φυσαρμόνικα είναι η παράδοση της μαύρης μουσικής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν νιώσατε ποτέ την ανάγκη να ασχοληθείτε με τα μπλουζ;

Όχι. Το μπλουζ είναι μια κουλτούρα που γεννήθηκε ανάμεσα στους Αφρο-αμερικανούς του Νότου. Κάθε λαϊκή μουσική, όπως και η δημοτική μας μουσική, έχει απόλυτη συνάρτηση με τον χώρο στον οποίον βρίσκεται. Εκεί έχει αυθεντικότητα. Την τεχνική του μπλουζ φυσικά την ξέρω και την ενσωματώνω στο παίξιμό μου. Αλλά αν έκανα εγώ ο ίδιος μπλουζ, θα θεωρούσα τον εαυτό μου ή παπαγάλο, ή ψεύτη ως προς την κουλτούρα μου. Εγώ είμαι λαϊκός φυσαρμονικίστας.



Πείτε μου μερικά βασικά ιστορικά στοιχεία για τη φυσαρμόνικα.

Η φυσαρμόνικα εφευρέθηκε γύρω στα 1820 στη Γερμανία από έναν ρολογά και μετά μπήκε σε μαζική παραγωγή από τον Ματίας Χόνερ. Ο εφευρέτης της είχε ακούσει το Κινέζικο όργανο «Σεγκ» που σχετιζόταν με τον φλάουτο του Πάνα, και βασιζόμενος σ’ αυτό είχε την ιδιοφυή ιδέα να φτιάξει το μοναδικό πνευστό όργανο που παίζει μονές φωνές και συγχορδία συγχρόνως, όπως το ακορντεόν. Βασικά, η φυσαρμόνικα είναι ένα φυσητό ακορντεόν.



Ο Μούτσης τραγουδά για «μια φυσαρμόνικα που κλαίει». Μόνο κλαίει η φυσαρμόνικα, ή παράγει κι άλλα συναισθήματα;

Η φυσαρμόνικα δεν είναι ένα απλό, ρομαντικό οργανάκι. Είναι και τραγικό όργανο, και με μεγάλη θεατρικότητα. Ο Γιάννης Ρίτσος έλεγε ότι η φυσαρμόνικα είναι όργανο παιδικό και θηλυκό. Η φυσαρμόνικα έχει το δικό της σεξ απίλ!



Ένας φίλος μου είπε ότι μια φορά στο Τορόντο παίξατε στην παρέα σας την Πέμπτη Συμφωνία του Μπετόβεν, έξω στο δρόμο. Είναι αλήθεια;

Μπορεί...το κύριο θέμα της! Πού να θυμάμαι, έχουν περάσει τριανταπέντε χρόνια!










Αλήθεια, τι προτιμάτε, στούντιο ή συναυλία;

Μες στο στούντιο κάθεσαι πίσω από ένα μικρόφωνο, πρέπει να είσαι συγκρατημένος. Στη συναυλία είσαι πιο απελευθερωμένος, και μπορείς να δείξεις αυτό που κάνεις. Στη δισκογραφία έχω παίξει σε δουλειές όπου τις άκουσα μετά και αναρωτήθηκα: «Καλά, τώρα γιατί με πληρώσανε;». Υπάρχουν δουλειές που συμμετείχα και δεν ακούς τη φυσαρμόνικα, ή την ακούς πολύ χαμηλά στο φόντο. Η μόνη φορά που με φορέσανε να παίξω σόλο, είναι στην «Άλλη Αγορά» του Μάνου Χατζιδάκι σε ενορχήστρωση του Νίκου Κηπουργού, ένα έργο που αγαπώ πολύ. Εκεί έπαιξα σόλο το «Τριαντάφυλλο στο Στήθος».

Πώς σας φαίνεται το τεράστιο χάσμα ανάμεσα στις αμοιβές των τραγουδιστών και στην αμοιβή των μελών της ορχήστρας;


Ξύνουμε πληγές τώρα...Το θεωρώ άδικο και απαράδεκτο. Ο χειρότερος μουσικός είναι ο καλύτερος τραγουδιστής...οι περισσότεροι δεν ξέρουν που πέφτει το ντο. Η β’ και η γ’ φίρμα παίρνει τα τριπλάσια χρήματα απ’ αυτά που παίρνει ο μουσικός, ο οποίος τραβάει και όλο το λούκι στις πρόβες. Το σταρ σύστεμ είναι μια ευφυής κατασκευή...


Έχετε συνεργαστεί εκτενώς με τη Νένα Βενετσάνου. Μιλήστε μου λίγο γι’ αυτή.


Η Νένα είναι σαν αδερφή μου πια, την αγαπάω πάρα πολύ και να το γράψεις αυτό. Τη γνώρισα μέσω του Λεοντή, μόλις είχε έρθει από Γαλλία όπου είχε ολοκληρώσει σπουδές στην Ιστορία της Τέχνης. Έχω συνεργαστεί στο μεγαλύτερο μέρος της δισκογραφίας της, και έχουμε παίξει πολύ στο εξωτερικό. Δεν νομίζω ότι προβάλλεται πολύ, σε σχέση με την αξία της.


Νότης Μαυρουδής;


Από τους πρωτεργάτες του Νέου Κύματος, εξαιρετικός κιθαριστής και δάσκαλος, με συνεπή διαχρονικά πορεία. Και ένας ιδιαίτερα ευαίσθητος άνθρωπος.

Χρήστος Λεοντής;


Ένας από τους αναμορφωτές του νεοελληνικού τραγουδιού μετά το ’60. Τίμιος και σεμνός, δεν κατέφυγε ποτέ σε τεχνάσματα για να αναδειχθεί, και έχει αδικηθεί από τα μέσα ενημέρωσης.

Τώρα που συμπληρώνονται τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιάννη Ρίτσου, δεν πρέπει να ξαναδούμε και να ξανακούσουμε το «Καπνισμένο Τσουκάλι»;


Ναι, βεβαίως. Θα είχε ενδιαφέρον να το ξαναδουλέψει, με την οπτική που έχει σήμερα και με την ωριμότητα των χρόνων που πέρασαν. Πρέπει κάτι να γίνει, οπωσδήποτε! Είναι όμως θέμα του Χρήστου, όχι δικό μου.

Ανδρωθήκατε μουσικά σε μια έντονα πολιτικοποιημένη περίοδο. Τι κρατάτε από εκείνη την εποχή και από την ένταξή σας στην Αριστερά;


Οι άνθρωποι έχουν την τάση να ωραιοποιούν το παρελθόν. Βγήκαν πολλά από εκείνη την εποχή, άλλα αρνητική, άλλα θετικά. Στα αρνητικά είναι φυσικά η δικτατορία. Στα θετικά είναι ο ενθουσιασμός που υπήρχε διάχυτος παντού. Ζήσαμε την εποχή των μεγάλων λαϊκών συναυλιών, που καθιέρωσε ο Μίκης και ακολούθησαν οι υπόλοιποι συνθέτες. Υπήρχε ένας αναβρασμός, ο κόσμος είχε ανάγκη να εκφραστεί. Τα πολιτικά κόμματα στηρίζανε τις συναυλίες, και οι καλλιτέχνες στηρίζανε τα κόμματα. Στην πορεία πολλά αλλάξανε, πολλά ξεχάστηκαν.

Παραμένετε αριστερός;


Ναι, παραμένω αριστερός, αν και δεν συμφωνώ με τις νομενκλατούρες. Ο πραγματικά αριστερός κόσμος, να ξέρεις, είναι απογοητευμένος και στεναχωρημένος.

Κύριε Αβαράκη, τι θελήσατε να εκφράσετε σ’ αυτά τα τριανταπέντε χρόνια ως μουσικός;


Αντιλήφθηκα τον ρόλο μου ως ένα είδος προσωπικής αποστολής: να γνωρίσω στους συνανθρώπους μου ένα όργανο του οποίου τις δυνατότητες δεν γνώριζαν. Παρά τις ελλείψεις της, η φυσαρμόνικα έχει μια τέτοια ευρεία γκάμα φωνής που την κάνει συναρπαστική.





Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2009

Για το "Κατακόκκινα" της Τζένης Χατζοπούλου




ΤΖΕΝΗ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ
ΚΑΤΑΚΟΚΚΙΝΑ

ΗΧΟΤΡΟΝ

Ας μπούμε κατευθείαν στο ψητό: στο δισκογραφικό ντεμπούτο της Τζένης Χατζοπούλου Κατακόκκινα βρίσκεται ένα από τα κορυφαία πολιτικά τραγούδια της τελευταίας δεκαετίας. Αναφέρομαι στη Χαραμάδα, ένα κοφτερό σαν μαχαίρι ντουέτο της Χατζοπούλου με τον Χρήστο Θηβαίο σε στίχους του Σταμάτη Μεσημέρη (που "έφυγε" πρόσφατα), μουσική της Ελεάννας Ζεγκίνογλου και ενορχήστρωση του Δημήτρη Βαρελόπουλου. Και μόνο γι’ αυτό το τραγούδι αξίζει ο δίσκος, ιδιαίτερα για έναν κόσμο της Αριστεράς που διψάει για καινούργια τραγούδια με κριτική και ιδεολογία. Γενικά, η ερμηνεία της Χατζοπούλου είναι γεμάτη εκφραστικότητα, χωρίς τις περιττές ναρκισσιστικές υπσερβολές που συνοδεύουν πλήθος νέων φωνών. Εντυπωσιακή είναι και η συνθετική κατάθεσή της, ιδιαίτερα με το Ένα τέτοιο βράδυ που αρχίζει ως μπαλάντα για να καταλήξει σε ένα δυναμικό ταγκό. Ο πολυσυλλεκτικός δίσκος περιέχει συνολικά 11 τραγούδια διάφορων δημιουργών, κινούμενος κυρίως στο χώρο της ροκ μπαλάντας. Η παραγωγή σε επιμέλεια του Βασίλη Παπακωνσταντίνου είναι άρτια τεχνικά και αισθητικά, δείχνοντας τις δυνατότητες των ανεξάρτητων εταιρειών παραγωγής όταν συνεργάζονται με τους κατάλληλους ανθρώπους. Ο Παπακωνσταντίνου υπογράφει και τη μουσική του τρυφερού Μη με αλλάξεις σε στίχους του Οδυσσέα Ιωάννου, που προβλέπω ότι θα ακουστεί πολύ. Τι δεν μου άρεσε; Καταρχήν, οι αδιάφορες συνθετικές συνεισφορές του Μαχαιρίτσα σε ένα τραγούδι (άλλο ένα καρμπόν του Τούρκου και του Τι ζητάω) και του Θηβαίου σε ένα άλλο. Επίσης, οι ενορχηστρωτικές επιλογές του Ανδρέα Αποστόλου θα μπορούσαν να περιέχουν περισσότερα φυσικά όργανα και λιγότερους ήχους και ρυθμούς από το ψυγείο του sampler. Συνολικά όμως, το δείγμα είναι θετικό· μακάρι η μελλοντική πορεία της Χατζοπούλου να ανταποκριθεί στις υψηλές προσδοκίες που γεννά ο πρώτος της δίσκος.

Ηρακλής Οικονόμου
(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)