Κυριακή, 18 Απριλίου 2021

Με αφορμή το ποίημα "Ομνύει"






Ανάλυση Καβαφικής ερωτικής ποίησης, με αφορμή το ποίημα "Ομνύει"



του Γιώργου Κομνηνάκη



Πώς από το καλογυαλισμένο σαλόνι μιας καλογυαλισμένης ζωής clean cut γιάπηδες και φιλόλογοι ανέραστοι πλην με post doc σπουδές θα αναφερθούν στην ερωτική ποίηση του Καβάφη; Σίγουρα με επιχειρήματα παρμένα από συνέδρια, με πλείστες διακειμενικές αναφορές, με τεκμηρίωση στιβαρή. Θα αναφερθούν στο ομοφυλόφιλο του χαρακτήρα ως κάτι ξένο, που δεν το εγκρίνουν (ποιος ρώτησε άραγε; ποιος ζήτησε την άδεια;). Θα μιλήσουν για αποστασιοποιημένη αφήγηση σε πολλά από αυτά, όπου τον λόγο παίρνει κάποιος τρίτος αφηγητής. Θα αναφερθούν στη λειτουργία της μνήμης, εργαλειακά, καθώς αυτή καθορίζει και τροφοδοτεί με υλικό τα ποιήματα, δεν είναι ποιήματα της σύγχρονης με την αφήγηση δράσης, έχουν περιβληθεί την αχλή του παρελθόντος, έχουν εξιδανικευτεί από τη μνήμη, είναι ποιήματα της μνήμης. Θα μιλήσουν για την γλώσσα του, το περίφημο καβαφικό ιδίωμα, όπου συνδυάζονται με τρόπο μοναδικό και αναγνωρίσιμο διαμιάς η δημοτική ως βάση με την καθαρεύουσα, σε ελεύθερο στίχο, σχεδόν πάντα σε ίαμβο, σπανίως κι εν πάση περιπτώσει όχι απαραίτητα ομοιοκατάληκτο, με το πολίτικο ιδίωμα και με τους ιδιωματισμούς της πιάτσας. Θα μιλήσει για το λεξιλόγιο του ποιητή, όπου κρυπτικά ο όρος Αλεξανδρινός είναι συνώνυμος του ομοφυλόφιλου και έχει απολύτως θετική σημασία. Θα αναφέρει ότι διατρέχει την ερωτική καβαφική ποίηση η απόδοση του ομοφυλοφυλικού έρωτα ως φιλίας. Θα μιλήσει για τη λατρεία του ποιητή προς το ωραίο, το όμορφο, το νεανικό, το σφριγηλό.

Ωραία.

«Αν δεν σε βρουν χαράματα, πώς θες ν’ ακούς αηδόνια», είναι η απάντησή μου. Ο Καβάφης βούτηξε, βούτηξε βαθιά. Ηδονιστής στη ζωή του, ένας στίλβων (όπως τον χαρακτήρισε ο Ξενόπουλος), εστέτ, αφέθηκε στα πάθη του. Τον βασάνιζαν. «Αγωνία, αγωνία. Τι βασανιστήρια, υπέφερα. Έπεσα να κοιμηθώ στις 3 το πρωί. Ενέδωσα και πάλι. Φρίκη, φρίκη…» γράφει σε χαρτιά που βρέθηκαν μετά τον θάνατό του.

Αρνούμενος να προδώσω το πνεύμα ανθρώπου που βασανίστηκε από τον πόθο και την ηδονή, δεν θα σαλαμοποιήσω κάποιο ποίημά του. Παίρνοντας αφορμή από το «Ομνύει», θα σταθώ με σεβασμό να αναφέρω ορισμένα στοιχεία

«Ομνύει», ξεκινάει! Θέλει να απαλλαγεί, βάζει τα ιερά και τα όσια μπροστά, κάνει τελετουργία την απόφασή του, δίνει τον τόνο της σκέψης με την πρώτη λέξη. Μαστοριά.

«Κάθε τόσο». Υπόσκαψη. Φανερή η αδυναμία. Δεν αρκεί το μια κι έξω. Δεν τηρεί την υπόσχεση. Υποκύπτει στην αδυναμία του. Και ξαναομνύει. Πάλι. Παλεύει να γλιτώσει.

«Όταν έρθει η νύχτα». Οι κόσμοι χωρίζονται σε δύο: εκείνον της ημέρας και εκείνον της νύχτας. Το φως αμυδρό ή ανύπαρκτο τη νύχτα, οι κανόνες διαφορετικοί, τα σώματα ζητάνε τα δίκια τους, η λογική υποχωρεί, το πάθος, ο πόθος για ένωση και οι ορμόνες θριαμβεύουν. Ένας αρχέγονος πολιτισμός ξυπνάει και παραμερίζει τα γλυκά παιδιά του Διαφωτισμού.

Νύχτα, με δικές της συμβουλές, συμβιβασμούς και υποσχέσεις. Λέξεις μαχαίρια. Τα νομίσματα της ημέρας δεν εξαργυρώνονται απαραίτητα στα μεταμεσονύκτια ή εωθινά ανταλλακτήρια.

«Αλλ’ όταν έλθ’ η νύχτα με την δική της δύναμη» : Η νύχτα έχει τους δικούς της νόμους. Τα χρήματα δεν αγοράζουν τα πάντα, τα μεγέθη λογαριάζονται διαφορετικά, βασιλιάδες οι εραστές και χαρούμενοι υπήκοοι όσοι τρυγούν την ηδονή. Απόκληροι όσοι αποπέμφθηκαν σκληρά, όσοι δεν βρήκαν το άλλο τους μισό, σε όσους ο ίμερος ο ερωτικός δεν πήρε σάρκινη μορφή.

«(δύναμη)του σώματος που θέλει και ζητεί». Το πνεύμα απλώς ακολουθεί το σώμα που διατάζει.

«στην ίδια μοιραία χαρά, χαμένος, ξαναπιαίνει». Γνωρίζει. Και αυτό επιτείνει την τραγικότητα. Αλλά δεν μπορεί να αρνηθεί. Σχετική η νίκη και η χαρά στον στίβο της ηδονής. Σαν από τη μοίρα οδηγημένος. Ανατολίτης γαρ. Νίκη είναι η μέθεξη. Μα, λάθος λέξη η νίκη! ζητούμενο η μέθεξη, η στιγμιαία εξύψωση που μόνο ο Πόθος προσφέρει. Αδιάφορα τα υπόλοιπα. Χαμένος, ναι. Αλλά εκεί, όχι αρνητής και νικητής σε καθαρά σεντόνια.

Δεν περιορίζεται ο ερωτισμός του Καβάφη στον έρωτα μεταξύ ανθρώπων ιδίου φύλου, συγκεκριμένης εποχής ή φυλών. Τα αισθήματα που αποδίδει είναι βαθύτατα, ποτισμένα με την αλήθεια της ζωής και πανανθρώπινα. Όπως ο Έρωτας.

Ζωή Λιαντράκη - Όπου θέλει ας βγει






Δελτίο τύπου


H Ζωή Λιαντράκη μία σπουδαία ερμηνεύτρια της νέας γενιάς επιστρέφει πιο ερωτική από ποτέ και παρουσιάζει το νέο της single " Όπου θέλει ας βγει", που κυκλοφορεί ψηφιακά από την Real music. H επιβλητική, γεμάτη συναίσθημα, δυναμική ερμηνεία της σε παρασύρει κυριολεκτικά, αποδεικνύοντας το μεγάλο εύρος των φωνητικών δυνατοτήτων της. Πρόκειται για μία πολύ ενδιαφέρουσα μουσική πρόταση όπου γίνεται άμεσα αντιληπτό πως έχουμε να κάνουμε με μία συμφωνική σύνθεση, η οποία συνδυάζει το σύγχρονο με το νοσταλγικό καθώς σε μεταφέρει στο παρελθόν και οραματίζεται το μέλλον σαν να μην υπάρχει παρόν. Το "Όπου θέλει ας βγει" δημιουργεί σκέψεις και συναισθηματικές εικόνες που διεισδύουν στον εσωτερικό κόσμο του ακροατή, κάνοντας τον να ταξιδέψει με τις αισθήσεις του από το πρώτο άκουσμα. Τους στίχους υπογράφει η καταξιωμένη (ποιήτρια-συγγραφέας) Ντέπη Χατζηκαμπάνη, τη μουσική για άλλη μία φορά η δημιουργικότατη Κωνσταντία Κατσιάμπα, ενώ η ευφάνταστη ενορχήστρωση είναι του αξιόλογου Γιώργου Μίγκα. Η οπτικοποίηση και η σκηνοθεσία του music video ανήκει στους ταλαντούχους Πάνο Ιωαννίδη και Νίκο Σίμο.

Τετάρτη, 14 Απριλίου 2021

Νέο album: Το πιο δικό μου ψέμα – Θοδωρής Τσάτσος






Δελτίο τύπου


Ο πρωτοεμφανιζόμενος στιχουργός και ερμηνευτής Θοδωρής Τσάτσος παρουσιάζει το πρώτο ολοκληρωμένο album του με τίτλο «Το πιο δικό μου ψέμα» που κυκλοφορεί από την MLK.

Ο Θοδωρής Τσάτσος υπογράφει τους στίχους των τραγουδιών οι οποίοι ντύθηκαν με μελωδίες εξαιρετικών δημιουργών όπως οι Γρηγόρης Πολύζος, Κώστας Γάκης, Δημήτρης Ιλεμόσογλου, Σπύρος Παρασκευάκος και Γιώργος Κυριάκος. Στο album συμμετέχουν η στιχουργός Αθηνά Σπανού που υπογράφει ένα τραγούδι («Η πέτρα και η χίμαιρα») και η ερμηνεύτρια Πολυξένη Καράκογλου σε δύο τραγούδια («Ξόρκι» και «Όλου του κόσμου οι άνθρωποι»).

Την ενορχήστρωση και την επιμέλεια της παραγωγής υπογράφει ο Γρηγόρης Πολύζος ενώ η ηχογράφηση, η μίξη και το mastering έγιναν από τον Ηλία Λάκκα στο Studio Odeon.

Ο δίσκος συνδυάζει ηχητική ποικιλομορφία χάρη στην ενορχήστρωση και στα παιξίματα κορυφαίων μουσικών (Αριστείδης Χατζησταύρου, Θάνος Γκιουλετζής, Μιχάλης Καπηλίδης, Σπύρος Μάζης, Τιγκράν Σαρκισιάν, Αλέξης Στενάκης, Θωμάς Κωνσταντίνου, Θοδωρής Κουέλης, Μιχάλης Πορφύρης, Διονύσης Κοκόλης, Χρήστος Σπηλιόπουλος, Γρηγόρης Πολύζος) που έπαιξαν στο album και έδωσαν ποιότητα και αίσθημα!

Στους στίχους του Θοδωρή Τσάτσου μπορούμε να διακρίνουμε επιρροές στιχουργών όπως του Άλκη Αλκαίο στο «Απόψε» (Τα ανθρώπινα τα σχέδια στ’ αυτί του χρόνου μύγες), του Οδυσσέα Ιωάννου στο «Το πιο δικό μου ψέμα» (Δεν ψάχνω αλήθειες να κρυφτώ μου φτάνει να ‘σαι εσύ το πιο δικό μου ψέμα) αλλά και τραγουδοποιών όπως των Μίλτου Πασχαλίδη, Ορφέα Περίδη, Σωκράτη Μάλαμα και άλλων.

Ο Θοδωρής Τσάτσος σας παραδίδει λοιπόν τα τραγούδια του με ανυπομονησία να τα δει να ταξιδεύουν με την ελπίδα να αγαπηθούν και να τραγουδηθούν.

Καλή ακρόαση!


***


Λίγα λόγια για τον Θοδωρή Τσάτσο



Ο Θοδωρής Τσάτσος σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Εργάζεται ως ψυχολόγος, και είναι συνιδρυτής του εθελοντικού οργανισμού «Διαβάζω για τους άλλους», ο οποίος προωθεί την ισότιμη πρόσβαση ατόμων με απώλεια όρασης στη γνώση και τη λογοτεχνία. Ξεκίνησε να ασχολείται με το τραγούδι στα εφηβικά του χρόνια. Έκανε μαθήματα τραγουδιού για οκτώ χρόνια με τη δασκάλα φωνητικής Ασημίνα Μόρφη. Από την ηλικία των δεκαοκτώ άρχισε να συμμετέχει ως τραγουδιστής σε συγκροτήματα που έπαιζαν κομμάτια ξένου και ελληνικού ρεπερτορίου. Κατά την ίδια περίοδο ξεκίνησε να γράφει τους πρώτους του στίχους. Έχει γράψει τη συλλογή διηγημάτων, «Εκτός οπτικού πεδίου» (εκδ. Εύμαρος).




Να περιμένεις





Δελτίο τύπου


Μπάμπης Βελισσάριος
«Να περιμένεις»
Μουσική: Κώστας Μάκρας
Στίχοι: Μάριος Μάκρας


«Να περιμένεις» τιτλοφορείται το νέο τραγούδι του Μπάμπη Βελισσάριου σε μουσική Κώστα Μάκρα και στίχους Μάριου Μάκρα, που κυκλοφόρησε από τον Μετρονόνο. Το τραγούδι έρχεται τέσσερα χρόνια μετά από την πρώτη συνεργασία του Κώστα Μάκρα με τον Μπάμπη Βελισσάριο, το 2017, στον κύκλο συναυλιών «Μετασχηματισμοί» της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών, όπου ο Κώστας Μάκρας συμμετείχε με 6 τραγούδια σε ποίηση Χάινριχ Χάινε, σε μετάφραση Διονύση Καψάλη και ερμηνευτή τον Μπάμπη Βελισσάριο.

Το «Να περιμένεις», όπως σημειώνει και ο στιχουργός Μάριος Μάκρας «είναι ένα τραγούδι για την ελπίδα και το όνειρο. Για το αύριο, για το άγνωστο, για το μεγάλο. Μια προσμονή. Μια άρνηση στην παραίτηση. Ένας πόθος που θεριεύει μέσα στις σκιές και τη λήθη των καιρών».

Ο Μπάμπης Βελισσάριος, μια γνώριμη φωνή από τις ερμηνείες του σε τραγούδια τηλεοπτικών σειρών με πιο πρόσφατη στο «Λόγω Τιμής 20 χρόνια μετά», έχει διαγράψει μια μεγάλη πορεία στο λυρικό τραγούδι. Μόνιμος χορωδός της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, τενόρος και ηθοποιός, έχει ερμηνεύσει ρόλους σε αρκετές παραγωγές από το 2010 έως σήμερα, όπως: Madame Butterfly (2010, 2013, 2017), I vespri siciliani (2013), Η φόνισσα (2014, 2016), La traviata (2016), Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ (2019), ενώ το 2020 τον απολαύσαμε ως πρωταγωνιστή στο Moby Dick του Ιδρύματος Ωνάση.



Στίχοι

Θα σε ξανάβρω μια μέρα.
Να ονειρευτούμε το άπιαστο, το μεγάλο.
Αυτό που δεν αγγίξαμε ποτέ.
Να περιμένεις.
Όμορφο πράγμα η προσμονή.
 
Και θα δεις πως θα σμίξουν τα χέρια μας
και θα θεριέψουν οι πόθοι μας
και θα γλυκάνει ο θυμός μας.
Θα δεις.
 
Κοίτα μονάχα μη χαθείς, στις σκιές και τη λήθη.
Μη ριζώσεις, μη γελαστείς.
 
Τώρα τι σ' έπιασε; Κλαις!
Κλάματα πρέπουν στις χαρές, τις νίκες.
Θα 'ρθουν κι αυτές, το ξέρεις.
Να περιμένεις.
Όμορφο πράγμα η προσμονή.
 
Και θα δεις πως θα σμίξουν τα χέρια μας
και θα θεριέψουν οι πόθοι μας
και θα γλυκάνει ο θυμός μας.
Θα δεις.
 
Κοίτα μονάχα μη  χαθείς… 

Κυριακή, 11 Απριλίου 2021

Αθηναίισα, από το project Mitosis





Δελτίο τύπου



Νέα κυκλοφορία από το project διασκευών Mitosis του Ιωσήφ Πρίντεζη (ΝΤΠ), με τη συμμετοχή του Πάνου Φραγκιαδάκη (Χατζηφραγκέτα).


Η "Αθηναίισα", ένα προπολεμικό ρεμπέτικο τραγούδι του Ανέστη Δελιά, βυθίζεται στο σκότος και τον ηλεκτρισμό δημιουργώντας το ατμοσφαιρικό ηχητικό περιβάλλον για την εξομολόγηση ενός ολοκληρωτικού μα και καταστροφικού έρωτα.

Ο Ανέστης Δελιάς ήταν μέλος της ξακουστής Τετράδας του Πειραιά, μαζί με τον Βαμβακάρη, τον Παγιουμτζή και τον Μπάτη.

Δεν πρόλαβε να ηχογραφήσει πολλά τραγούδια εξαιτίας της λογοκρισίας του Μεταξά και πέθανε από υπερβολική δόση ηρωίνης κατά την διάρκεια της Kατοχής σε ηλικία 32 ετών.


Φαινόμενο Mitosis: Η διαδικασία διχοτόμησης του κυτταρικού μουσικού πυρήνα, με σκοπό τον διπλασιασμό της ηχητικής πληροφορίας, κρατώντας ως μαγιά το μελωδικό DNA του αρχικού.

Άπειρο

 




Σταμάτης Χατζηευσταθίου

Άπειρο


«Άπειρο» είναι ο τίτλος του νέου τραγουδιού του Σταμάτη Χατζηευσταθίου που κυκλοφορεί από τον Μετρονόμο. Μέσα στην πιο σκληρή πραγματικότητα των ημερών μας, ο Σταμάτης Χατζηευσταθίου προτιμά να μετατρέψει τον θυμό και κάθε τι αρνητικό που δικαιολογημένα ζούμε, σε μελωδία. Ακολουθεί την ευαισθησία του και την μελωδική του δύναμη για να επιστρέψει στο πρωτόλειο του καθενός.

Ο ξεχωριστός καλλιτέχνης αντιστέκεται στην ασχήμια της εποχής, με τον μοναδικό δικό του τρόπο, ερμηνεύοντας ένα τραγούδι που δημιούργησε ο ίδιος και υπογράφει τους στίχους, τη μουσική και την ενορχήστρωση.

Το «Άπειρο» είναι ο προπομπός της νέας δισκογραφικής δουλειάς του που πρόκειται να κυκλοφορήσει από τον Μετρονόμο, με τίτλο «Από σπόντα».



Στίχοι

Τις νύχτες σαν σιωπή γυρνάς
Στο στόμα μου ανεβαίνεις
Πως βρίσκεις λέξεις και μιλάς
Στον ώμο μου ανασαίνεις

Στο άσπρο σου πουκάμισο
Μιλάω στον θεό σου
Και βλέπω έναν παράδεισο
Πιο κάτω απ τον λαιμό σου

Και σαν αέρας νά 'ρχεσαι
Στα χείλη να χορεύεις
Ανάσες είναι η ζωή
Καμμιά να μην ξοδεύεις

Να γίνεσαι αέρας μου
Σκιά μέσα στο δρόμο
Φιλί φιλί να έρχεσαι
Κι αυτό να έχω μόνο

Μέλισσες και λύκοι

 




Αστέρης Κωνσταντίνου

Μέλισσες και λύκοι

Μουσική: Θοδωρής Καρέλλας / Στίχοι: Θωμάς Ψημμάς



«Μέλισσες και λύκοι» τιτλοφορείται το πρώτο τραγούδι που κυκλοφόρησε από το επερχόμενο άλμπουμ «Φρέσκος Πηλός» του συνθέτη Θοδωρή Καρέλλα και του στιχουργού Θωμά Ψημμά. Ένα τραγούδι που γράφτηκε με αφορμή την πρωτόδικη καταδίκη της Χρυσής Αυγής, που αποτέλεσε και ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του 2020. Το τραγούδι ερμηνεύει ο Αστέρης Κωνσταντίνου και κυκλοφορεί από τον Μετρονόμο.


Η Μάγδα Φύσσα, μάνα του δολοφονημένου Παύλου, λυτρώνεται αμέσως μετά την ανακοίνωση της πρωτόδικης καταδίκης του δολοφόνου του γιου της και των ηγετικών στελεχών και μελών της Χρυσής Αυγής.

Αφιερωμένο στον Θανάση Καμπαγιάννη και τους λοιπούς/ές συνηγόρους των θυμάτων της νεοναζιστικής βίας που μας δίδαξαν ότι ενωμένες οι μέλισσες μπορούν να νικήσουν ακόμα και τους πιο κακούς λύκους.


Οι δύο δημιουργοί γράφουν:

«Λίγο νωρίτερα από την επίσημη κυκλοφορία του άλμπουμ μας «Φρέσκος Πηλός» θα θέλαμε να μοιραστούμε μαζί σας ένα κομμάτι για το πιο χαρμόσυνο μαντάτο του 2020 στη χώρα μας, την πρωτόδικη καταδίκη της Χρυσής Αυγής. Μια έμπρακτη απόδειξη ότι ενωμένες οι επίμονες μέλισσες μπορούν να κερδίσουν ακόμα και τους πιο μοχθηρούς λύκους».

Θοδωρής Καρέλλας & Θωμάς Ψήμμας



Στίχοι

Τα κατάφερες γιε μου
τους πήρες μακριά
από τη γειτονιά
τα φουγάρα ατμίζουν καθαρά.

Τα κατάφερες γιε μου
κι αν μάτωσε η καρδιά
χτυπάει δυνατά
τα ρολόγια μας δείχνουνε σωστά.
 
Θα κοιτάξουμε τον ήλιο μες στα μάτια
θα ηχήσουνε τα όνειρα του πλήθους
όταν οι άνθρωποι έχουν κοινά γινάτια
τότε οι μέλισσες κερδίζουνε τους λύκους
 
Τα κατάφερες γιε μου
η μάνα σου μιλά
απέκτησε παιδιά
κάθε μάχη και μια νέα αγκαλιά
 
Τα κατάφερες γιε μου
στο φασισμό κλοτσιά
η μπάλα στη γενιά
που βάζει τον Άνθρωπο μπροστά.

Σάββατο, 3 Απριλίου 2021

Η Μαρία Παπαγιάννη για την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου






Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Ο άνθρωπος που κατάφερε να ενώσει όλο τον κόσμο με τα παραμύθια του. Κι όπως στις ιστορίες του όλα μπορούν να συμβούν, έτσι και στη ζωή ο μικρός Χανς που δεν είχε να φάει, ο μοναχογιός μιας πλύστρας κι ενός τσαγκάρη, τάισε τα παιδιά όλου του κόσμου με παραμύθια για να ζούμε εμείς καλά κι αυτοί καλύτερα. Γιατί κανένας μόνος του δεν περνάει καλά.

Από τότε που ήμουνα μικρή λάτρευα τα βιβλία που έλεγαν αλήθεια κι ως τώρα αυτά αγαπώ. Ο κόσμος είναι δύσκολος και άδικος. Και σ' αυτόν τον κόσμο ζούμε όλοι - κι εμείς και τα παιδιά μας. Σ' αυτόν τον κόσμο λοιπόν ζούνε και οι ήρωές μου πάντα, κι όπως όλα τα παιδιά, φοβούνται, χαίρονται, ονειρεύονται, ελπίζουν. Δεν θα έλεγα ποτέ ψέματα σ' ένα παιδί πως ο κόσμος είναι εύκολος - γιατί δεν είναι αλήθεια. Θα ήθελα όμως να του ψιθυρίσω πως τον καταλαβαίνω, πως κι εγώ φοβάμαι, αλλά η ζωή είναι και γεμάτη θαύματα. Θαύματα που κρύβονται στα μικρά, στα καθημερινά, αλλά και στα άλλα, τα μεγάλα που ονειρεύεσαι να ζήσεις.

Στα βιβλία της παιδικής λογοτεχνίας οι ήρωες παίρνουν τον αναγνώστη από το χέρι για να βρούνε μαζί την έξοδο από τον λαβύρινθο, ονειρεύονται μαζί έναν κόσμο δίκαιο για όλους, έναν κόσμο όπου θα ζούνε όλοι καλύτερα. Εύχομαι τα παιδιά μας να βρουν τον δρόμο.


Μαρία Παπαγιάννη








Ένα ντοκουμέντο του Γιώργου Β. Μονεμβασίτη για την 25η Μαρτίου






Πρωταπριλιά 2021


Καλησπέρα φίλες και φίλοι

Για την 25η Μαρτίου 2021, κορύφωμα της φετινής μεγάλης επετείου, ετοίμασα κάτι το ξεχωριστό και διαφορετικό και το έστειλα με το ξημέρωμα εκείνης της ημέρας στους συντοπίτες μου (Γυθειάτες και Μανιάτες) μια και αυτούς πρωτίστως και αμέσως αφορά. Η ανταπόκριση ήταν τουλάχιστον συγκινητική. Το έμαθαν κάποιοι φίλοι που δεν παρέλαβαν το μήνυμά μου, ως μη συντοπίτες μου (!), και μου εξέφρασαν τα παράπονά τους, επειδή του αγνόησα!!! Σκέφτηκα λοιπόν, κατόπιν αυτού, να το στείλω και σε κάποιους άλλους, εσάς δηλαδή, που ίσως να το βρείτε ενδιαφέρον μια και συνδυάζει ιστορία, ποίηση και μουσική. Το παραθέτω λοιπόν όπως το απέστειλα την 25η Μαρτίου - θα το δείτε πιο κάτω.

Με την ελπίδα ότι δεν θα σας απογοητεύσω

Σας εύχομαι καλό μήνα και κάθε τι το καλό

Γιώργος Β. Μονεμβασίτης

***




25η Μαρτίου 2021

Όλη η δόξα, όλη η χάρη
Άγια μέρα ξημερώνει...

Μόλις είχε αρχίσει να χαράζει

Πεταγόμαστε απ’ τα κρεβάτια μας παιδιά στο Γύθειο, δεκαετία του ’50 ήταν, για να τρέξουμε στα παράθυρα ή στα μπαλκόνια και να ακούσουμε και να δούμε τη Φιλαρμονική – ή τέλος πάντων ότι είχε απομείνει από την ένδοξη Φιλαρμονική του Μορέττι – να παιανίζει το γιορταστικό εμβατήριο.

Πως πέρασαν οι ώρες, πως πέρασαν τα χρόνια. Σήμερα βλέπουμε και ακούμε από την τηλεόραση... Και λόγω επέλασης της τεχνολογίας, που έχει αλλάξει τη ζωή μας, και λόγω επέλασης της πανδημίας, που έχει αλλάξει με άλλο τρόπο τη ζωή μας.

Επετειακές μέρες που είναι, μέσα στη χρονιά-επέτειο για τον Ελληνισμό, διαβάζουμε, ακούμε τα χίλια-μύρια όσα. Άλλα μας λέει ο ένας, άλλα μας λέει ο άλλος. Και η παραχάραξη της ιστορίας συνεχίζεται. Μια παραχάραξη που έχει αρχίσει από παλιά όταν καθιερώθηκε ως μέρα επετείου η 25η Μαρτίου. Όλοι ή σχεδόν όλοι γνωρίζουμε πια και ξεχωρίζουμε το μύθο από την ιστορία. Μόνο, όμως, όποιος έχει διαβάσει τα πραγματικά ιστορικά κείμενα θα μπορέσει να διαμορφώσει μια αταλάντευτη άποψη: Σπυρίδων Τρικούπης, Μακρυγιάννης, Κολοκοτρώνης – δια πένας Τερτσέτη – Φραντζής, Φιλήμων, Παπαρρηγόπουλος, Κορδάτος Carl Mendelssohn Bartholdy, George Finlay, William Martin Leake … μνημονεύω μόνον μερικούς, που έγραψαν και κατέγραψαν...

Ο καθένας σήμερα οπλίζει τον κονδυλοφόρο του διαδικτύου και όποιον πάρει ο χάρος. Παραμεθύσαμε φαίνεται με «τ’ αθάνατο κρασί του ΄21» και δεν ξέρουμε τι γράφουμε. Όχι φίλες και φίλοι. Δεν θα ακολουθήσω αυτό το δρόμο. Για τη σημερινή γιορταστική ημέρα σας έχω ένα δώρο-έκπληξη. Κάτι που αλλού στα δικά μας μέρη δεν θα βρείτε. Πρόκειται για ένα ποίημα, Γερμανού ποιητή, που πλάστηκε το 1821 κι έχει τίτλο Die Mainottin – Η Μανιάτισσα!








Προσέξτε πως καταλήγει το ποίημα Η Μανιάτισσα: Με ένα «Ή ταν ή επί τας» ή «Ελευθερία ή Θάνατος». Ή επί το μανιάτικο «Νίκη ή Θάνατος». Η Σπαρτιάτισσα της αρχαιότητας, που έγινε η Μανιάτισσα της νεότερης Ελλάδας.

Απ’ όσο γνωρίζω το ποίημα αυτό του Βίλχελμ Μύλλερ δεν έχει ποτέ πριν δημοσιοποιηθεί «μεταφρασμένο» στα ελληνικά, στην ολοκληρωμένη τουλάχιστον μορφή του. Η μετάφραση-απόδοση που παρουσιάζω οφείλεται κατά κύριο λόγο στον αγαπητό φίλο, εκλεκτό βιολονίστα και μουσικοπαιδαγωγό, Γιάννη Λάμπο [http://www.mozart.gr/Lampos.html] ο οποίος έχει όχι απλώς Λακωνική καταγωγή αλλά Γυθειάτικη! Ο πατέρας του καταγόταν από το Καστόρι και η μητέρα του, το γένος Ανδρεάκου, από το Γύθειο – ήταν κόρη του ιστορικού ψαρά Τρύφωνα Ανδρεάκου!!! Μια και τα γερμανικά μου έχουν ξεθωριάσει, έστειλα προχθές το ποίημα στον Γιάννη, που έχει σπουδάσει, έχει ζήσει και έχει εργαστεί στη Γερμανία, με την παράκληση να το «μεταφράσει». Ένα ποίημα, ως γνωστόν, δεν μπορεί να μεταφραστεί σε μιαν άλλη γλώσσα, χωρίς να χάσει κάποια από τα πρωτογενή χαρακτηριστικά-χαρίσματα του. Απλώς μπορεί να αποδοθεί. Γι αυτό και ο μέγας Οδυσσέας Ελύτης – Όμορφη και παράξενη πατρίδα, ω σαν αυτή που μου ΄λαχε δεν είδα - όταν θέλησε να εκδώσει τις αποδόσεις του στα ελληνικά ποιημάτων ξένων ποιητών, Γάλλων κυρίως, ονόμασε την έκδοση Δεύτερη Γραφή, υπονοώντας ότι δεν είναι μεταφράσεις αλλά ποιητικές αποδόσεις που προέκυψαν με τις δικές του παρεμβάσεις. Μου έστειλε λοιπόν ο Γιάννης τη μετάφρασή του – τον ευχαριστώ για μια ακόμη φορά για αυτό – την επεξεργάστηκα ελόγου μου για να της δώσω ποιο ποιητική μορφή – ποιητής εκ του προχείρου ... – και σας την προσφέρουμε, μέρα που είναι.

Εύλογο, ωστόσο, για τους περισσότερους το ερώτημα. Ποιος είναι αυτός ο Βίλχελμ Μύλλερ που έγραψε, το 1821 μάλιστα, ένα ποίημα – τραγούδι, άσμα το ονομάζει, όπως και τα λοιπά ομοειδή – για τη Μανιάτισσα. Σημειώστε ότι την επόμενη χρονιά, το 1822, έγραψε άλλο ένα ποίημα με αναφορές στη μοναδική Μανιάτισσα. Der Mainottin Unterricht – Το μάθημα της Μανιάτισσας το ονομάζει. Ο Μύλλερ ήταν λυρικός ρομαντικός ποιητής, εξαιρετικά μορφωμένος για αυτό και λάτρης του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Με το ξέσπασμα της Επανάστασης του 1821, υπήρξε από τους πρωτεργάτες του φιλελληνισμού στη Γερμανία και αγωνίστηκε ποικιλοτρόπως για την ενδυνάμωσή του. Με την ανυπόκριτη και ανιδιοτελή αφοσίωση του στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων κατά των Τούρκων, συνέβαλε σημαντικά τόσο με την τέχνη του, όσο και με τη στάση του στη διαμόρφωση φιλελληνικών τάσεων στον πνευματικό κόσμο της Γερμανίας.

Την πρώτη χρονιά κιόλας της Επανάστασης εξέδωσε στην πατρίδα του, το Ντεσσάου, μια μικρή συλλογή – τετράδιο το χαρακτήρισε – με ποιήματα εμπνευσμένα από τον Ελληνικό Αγώνα την οποία ονόμασε Lieder der Griechen – Τραγούδια των Ελλήνων. Το Η Μανιάτισσα είναι το τέταρτο από τα δέκα που την απαρτίζουν. Την επόμενη χρονιά εξέδωσε μια συλλογή με τον ίδιο τίτλο, ως Δεύτερο Τετράδιο όμως, με οκτώ ποιήματα, το έβδομο από τα οποία είναι Το μάθημα της Μανιάτισσας, που προαναφέρθηκε. Σε αυτήν περιέχεται και Ο μικρός Υδραίος το πλέον γνωστό ίσως από τα ποιήματά για την Ελλάδα. Το 1823 εξέδωσε τρία τεύχη με τίτλο Neue Lieder der Griechen – Νέα Τραγούδια των Ελλήνων, το 1824 τα Neueste Lieder der Griechen – Νεότερα Τραγούδια των Ελλήνων και το 1826 το Missolunghi – Μεσολόγγι, με ένα εκ των ποιημάτων του αφιερωμένο στον Λόρδο Βύρωνα. Συνολικά επτά μικρές συλλογές με συνολικά 53 «Ελληνικά» τραγούδια-ποιήματα. Πολλά από αυτά μάλιστα εμπεριέχουν και αιχμές κατά της ευρωπαϊκής διπλωματίας, η οποία τηρούσε εχθρική στάση απέναντι στον επαναστατημένο Ελληνικό λαό. Επιπροσθέτως το 1825 μετάφρασε στα γερμανικά και εξέδωσε σε δυο τόμους το μνημειώδες έργο του Claude Fauriel (1772-1844) Chants Populaires de la Grece Moderne – Τα Δημοτικά Τραγούδια της Νέας Ελλάδας, με την ονομασία Neugriechische Volkslieder – Λαϊκά Τραγούδια της Νέας Ελλάδας.

Σίγουρα ο Μύλλερ δεν ήταν σπουδαίος ποιητής με προσφορά ανάλογη ενός Γκαίτε, ενός Σίλλερ, που και αυτοί ήταν ένθερμοι υποστηρικτές του Αγώνα των Ελλήνων. Και αν δεν είχε συναντηθεί η τέχνη του με εκείνη του κορυφαίου μουσουργού Φραντς Σούμπερτ (1797-1828), το όνομά του ίσως να είχε κατασπαραχθεί από τη λήθη. Η ποίησή του όμως ενέπνευσε τον Σούμπερτ στο συγκλονιστικό και ανεπανάληπτο Χειμωνιάτικο Ταξίδι του – και ο κύκλος τραγουδιών Η Ωραία Μυλωνού, από δική του ποίηση γεννήθηκε. Έτσι γνώρισα και εγώ πριν πολλά χρόνια τον Βίλχελμ Μύλλερ. Το Χειμωνιάτικο Ταξίδι, ο εμβληματικότερος κύκλος τραγουδιών στην ιστορία της μουσικής – στην ηχοθήκη μου υπάρχουν εβδομήντα σχεδόν ηχογραφημένες ερμηνείες του – γεννήθηκε από τη μελοποίηση είκοσι τεσσάρων ποιημάτων του Μύλλερ, που και αυτός όπως και ο Σούμπερτ εξεμέτρησε το ζην πολύ νωρίς – 33 χρόνια ο ένας, 31 ο άλλος!

Για το θερμό φιλελληνισμό του και για τα Τραγούδια των Ελλήνων ο Βίλχελμ Μύλλερ αποκλήθηκε «Έλληνας Μύλλερ».

Ελάχιστο αντίδωρο του Ελληνικού Κράτους στην τεράστια και ανεκτίμητη προσφορά του, την άγνωστη στους πολλούς, ωστόσο, ήταν η δωρεά ελληνικών μαρμάρων (πεντελικού και μανιάτικου) για την κατασκευή μνημείου στη γενέτειρά του, το Ντεσσάου, προς τα τέλη του 19ου αιώνα. Το μνημείο, που εγκαινιάστηκε το 1891, έχει ύψος 4,30 μέτρα και φέρει την επιγραφή στα ελληνικά «Τω της Ελληνικής ελευθερίας αοιδώ τον λίθον εκ των Αττικών και Λακωνικών λατομείων, η Ελλάς ευγνωμονούσα».

Και η ονομασία, το 1884 μετά από πρόταση του Νικολάου Πολίτη, θεμελιωτή της ελληνικής λαογραφίας, προς τον τότε Δήμαρχο Αθηνών Δημήτρη Σούτσο, ενός δρόμου στο κέντρο της Αθήνας. Εκεί, λίγο πιο κάτω από την Πλατεία Ομονοίας, υπάρχει η Οδός Μυλλέρου, κάθετη στην οδό Παναγή Τσαλδάρη (Πειραιώς) και την οδό Κεραμεικού, για να τον θυμίζει σε όσους έχουν ιστορική ευαισθησία και ιστορική μνήμη.


ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

γ.β.μ. 25 Μαρτίου 2021


Υ.γ. 1 Πιο κάτω, μετά τα λόγια μου, θα δείτε το εσώφυλλο της πρώτης έκδοσης με τα Τραγούδια των Ελλήνων του Βίλχελμ Μύλλερ, που υπάρχει στο αρχείο μου, καθώς και τις σελίδες από αυτό στις οποίες υπάρχει το ποίημα Η Μανιάτισσα.

Υ.γ. 2 Πριν λίγες ημέρες με κάλεσαν από την εταιρεία που ετοιμάζει για την ΕΡΤ το τηλεοπτικό Μονόγραμμά μου. Πήγα, είδα την προεργασία που έχουν κάνει (μοντάζ, προσθήκη ήχου, εικόνων κλπ) και ένιωσα τη ... Δυστυχία της Ευτυχίας!!! Γιατί; Πως να χωρέσουν δυόμισι περίπου ώρες εικονοληψίας στα 30 το πολύ λεπτά που πρέπει να διαρκεί η εκπομπή; Είναι ενότητες όπως ο Μορέττι, η Ελευθεροτυπία, το Τριανόν, η παιδαγωγική μου δραστηριότητα κ.α. από τις οποίες δεν μπορείς να απομονώσεις λίγα λεπτά και να τα συρράψεις με τα άλλα απαραίτητα. Όσο κι αν προσπάθησα – προσπαθήσαμε να αλλάξουμε τη δομή (εδώ η Δυστυχία) το αποτέλεσμα δεν μπορούσε να γίνει καλύτερο από αυτό που είχαν ετοιμάσει και το οποίο είναι πραγματικά Υπέροχο (εδώ η Ευτυχία). Θα λείπουν αρκετά από το Μονόγραμμά μου. Θα είμαι όμως εγώ! Περισσότερα και ενημέρωση για την ημέρα και ώρα προβολής (λίαν) προσεχώς.















Τετάρτη, 31 Μαρτίου 2021

Δοκιμασία - μελοποίηση Ελλήνων ποιητών





Δελτίο τύπου


Με τον τίτλο «Κακή φωτιά» κυκλοφόρησε το νέο ψηφιακό άλμπουμ του ερμηνευτή Θανάση Χουλιαρά που περιλαμβάνει έντεκα ποιήματα σημαντικών Ελλήνων ποιητών σε μελοποίηση του συνθέτη και τραγουδοποιού Θοδωρή Καρέλλα και τη συμμετοχή του Μίλτου Πασχαλίδη και αποτελεί το πρώτο μέρος μιας ολοκληρωμένης συνθετικής εργασίας του Θοδωρή Καρέλλα, με γενικό τίτλο «Δοκιμασία».Πρόκειται για μια προσπάθεια νέας ανάγνωσης των μεγάλων ποιητών μέσα από την μελοποιητική εφευρετικότητα, την τόλμη αλλά και τον σεβασμό των συντελεστών του άλμπουμ.

Ο Θανάσης Χουλιαράς μέσα από το άλμπουμ αυτό, αποδεικνύει ότι ενώ ανήκει στην κατηγορία των ερμηνευτών που βαδίζει πάνω στο βαθύ ίχνος των μεγάλων μας τραγουδιστών, καταφέρνει να προσθέτει διαρκώς νέα ερμηνευτικά στοιχεία, αποτέλεσμα της πολυσχιδούς καλλιτεχνικής του δραστηριότητας. Τον γνωρίσαμε ως τραγουδιστή του συγκροτήματος «KollektivA», μέσα από μουσικοθεατρικές παραστάσεις και musical αλλά και από την πρώτη του προσωπική δισκογραφική δουλειά «Δεν έχει θαύματα εδώ».

Ο συνθέτης Θοδωρής Καρέλλας γράφει: «Μέχρι στιγμής, οποιαδήποτε κι αν ήταν η αναζήτησή μου, λίγο έως πολύ, η ποίηση με έχει λυτρώσει. Και πολλές είναι οι φορές που με πηγαίνει πολύ «μακριά». Κι επειδή αυτό το «μακριά» δεν είναι μονάχα προσωπική υπόθεση - δεν θα έπρεπε - αυτός είναι και ο λόγος που καταθέτω αυτά τα τραγούδια. Βρες τα μηνύματα, ψάξε την ποίηση, ζήσε ποιητικά».

Οι ενορχηστρώσεις των τραγουδιών, άλλοτε επιβλητικά πληθωρικές και άλλοτε απέριττα απογυμνωμένες, είναι του Δημήτρη Ανδρονιάδη, ενώ στο άλμπουμ ξεχωρίζει και η συμμετοχή του αγαπημένου τραγουδοποιού και τραγουδιστή Μίλτου Πασχαλίδη στο ποίημα του Γιώργου Σεφέρη «Ο γυρισμός του ξενιτεμένου».