Γιώργος Νταλάρας: «Η Ερμούπολη είναι για μένα ένα καταφύγιο – είναι ο τόπος μου»

 

Γιώργος Νταλάρας:

«Η Ερμούπολη είναι για μένα ένα καταφύγιο – είναι ο τόπος μου»

 

Ο μεγάλος ερμηνευτής μιλάει στο Syros Today με αφορμή τη μεγάλη συναυλία στην Πλατεία Μιαούλη την Κυριακή, 30 Αυγούστου.

 

Το ρεμπέτικο βρίσκεται στην καρδιά της καριέρας και της δισκογραφίας του Γιώργου Νταλάρα: «50 Χρόνια Ρεμπέτικο Τραγούδι», «Ρεμπέτικα της Κατοχής», «Αφιέρωμα στον Μάρκο Βαμβακάρη», «Αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη», «Τραγούδια με ουσίες…» και τόσες άλλες μεγάλες στιγμές. Αυτή την Κυριακή, μετά από μία θριαμβευτική πορεία στην Ευρώπη, η μουσική παράσταση «Γιώργος Νταλάρας - Ρεμπέτικο» έρχεται στην Ερμούπολη, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ρεμπέτικου Σύρου. Λίγο πριν τη συναυλία, ο αγαπημένος μας τραγουδιστής κάνει ένα διάλειμμα από τις πρόβες για μια κουβέντα με το Syros Today.

 

Συνέντευξη στον Ηρακλή Οικονόμου

 

 

Η συναυλία σας εντάσσεται στον εορτασμό των 200 χρόνων από την ίδρυσή της Ερμούπολης. Ποιες είναι οι πρώτες σκέψεις σας για αυτή την πόλη και για αυτή την επέτειο;

 

Αισθάνομαι την Ερμούπολη, την Σύρο, σαν δικό μου τόπο. Με αυτή τη συναυλία συμμετέχουμε στον εορτασμό μιας ξεχωριστής πόλης. Κι αυτό το θεωρώ τιμή και υποχρέωση μαζί. Η Ερμούπολη έχει μια μεγάλη παράδοση και μια μεγάλη ιστορία. Στις τέχνες, στη ναυτιλία, στο εμπόριο, στη βιομηχανία αλλά και στη σπάνια αρχιτεκτονική. Μια πόλη που αναπτύχθηκε από τους γηγενείς κατοίκους της κι από τους διωγμένους, τους κυνηγημένους της Επανάστασης του 1821 από την Κάσο, τα Ψαρά, τη Χίο κι αργότερα κι από τους κατατρεγμένους πρόσφυγες από την Σμύρνη και το Αιβαλί. Αντικρύζοντας στη Σύρα ένα σπίτι, είτε είναι ένα παλιό αρχοντικό είτε μια ταπεινή κατοικία στα χωριά, ακούς τα γέλια από τις γιορτές, τις χαρές και τις λύπες των ανθρώπων. Κάθε γωνιά της είναι ζωντανά κύτταρα που μαρτυρούν τη ζωή τους. Μια πόλη - κράμα πολιτισμών που άντεξε και κοιτάζει στο μέλλον με αισιοδοξία. Εάν υπάρχει κάτι να ευχηθώ στην αγαπημένη μας Ερμούπολη είναι να μην χάσει όλα αυτά τα στοιχεία που την κράτησαν ζωντανή και μοναδική.

 

Πώς πρωτοήρθατε σε επαφή με την Ερμούπολη; Και τι σας ώθησε ώστε να αναπτύξετε μια τόσο έντονη σχέση μαζί της και με τη Σύρο συνολικά;

 

Την ερωτεύτηκα κεραυνοβόλα σε ένα ταξίδι προς την Σαντορίνη με την Άννα (σ.σ.: Νταλάρα). Μόλις αντίκρυσα τους δυο λόφους της είπα «Ώπα! Εδώ κατεβαίνουμε». Αυτό ήταν. Πάνω από 40 χρόνια είναι η σχέση μου με την πόλη και το νησί. Η μαμά της Άννας ήταν από εδώ. Δεν αισθάνθηκα ξένος και με χαρά και περηφάνια λέω πως εκτός από Πειραιώτης είμαι και Συριανός. Μας τίμησαν οι άνθρωποι εδώ με την φιλία τους, την αγάπη τους και μας έκαναν επίτιμους δημότες. Την Ερμούπολη την αγαπά όλη η οικογένειά μας, η Άννα πρώτα απ' όλα που είναι η πατρίδα της, η κόρη μας η Γιωργιάννα και τώρα και τα εγγόνια μας. Είναι για μένα ένα καταφύγιο – καταφυγή. Είναι ο τόπος μου, η χαρά μου.

 

Δύο κορυφαία «τέκνα» της Σύρου είναι ο Μάρκος Βαμβακάρης και ο Μάνος Ελευθερίου. Το «Αφιέρωμα στον Μάρκο Βαμβακάρη» από τον Σεπτέμβρη του 2002 είναι ένας σημαντικός δίσκος από πλευράς ερμηνειών, ήχου και ενορχήστρωσης. Τι σας έρχεται στο μυαλό όταν σκέφτεστε τον Πατριάρχη του ρεμπέτικου;

 

Τον Μάρκο τον έχω γνωρίσει προσωπικά και ήμουν φίλος με τα παιδιά του. Κι έχω και τα εύσημά του όταν με άκουσε να τραγουδώ τον Κάβουρα. Είναι ο Πατριάρχης του ρεμπέτικου, ο άνθρωπος από τον οποίο ξεκίνησε, και θεωρείται ο θεμελιωτής του. Μεγάλωσε με τα ακούσματα του σμυρνέικου, γνώριζε την παράδοση, έγραψε απλές καθημερινές ιστορίες κι έδωσε φωνή στους ανθρώπους του περιθωρίου.

 

Σχέση αμοιβαίας αγάπης και βαθιάς εκτίμησης σας συνέδεε και με τον Μάνο Ελευθερίου, τον άλλο «πρεσβευτή» της Ερμούπολης. Μου είχε κάνει εντύπωση η αναφορά σας ότι «ήταν άνθρωπος της οικογένειάς μου ο Μάνος». Τι σας λείπει από αυτόν και τι «πάντα κάτι μένει» από την κληρονομιά του;

 

Ο Μάνος είναι η οικογένειά μου. Ήταν μαζί μας στις γιορτές μας, στις χαρές μας, στις λύπες μας. Ήταν ο λόγος και η παρουσία του. Στάθηκε δίπλα μας προστάτης και ένας δάσκαλος που δεν μας μάλωσε ποτέ... Ο Μάνος μου έδωσε «ατράνταχτη περιουσία» όπως λέμε στη Σύρο, όχι μόνο τα τραγούδια του αλλά και την  φιλία του. Η προσωπικότητά του περιείχε τον ιστορικό, τον ποιητή, τον φιλόσοφο και πάνω απ' όλα τον φίλο. Κι αν έφυγε μένουν πάντα τα τραγούδια του, τα βιβλία του, τα κείμενά του, οι αφηγήσεις του. Είναι οδηγός όλα αυτά για όποιον θέλει να δει πέρα από τις λέξεις. Ο Μάνος μού λείπει πολύ. Είχαμε καθημερινή επικοινωνία. Θα το ξαναπώ. Πέρα από την τεράστια προσωπικότητα και την προσφορά του, ήταν για μένα οικογένεια.

 

Βασική μέριμνα στην καριέρα σας υπήρξε η ανάδειξη νέων δημιουργών και ερμηνευτών. Στη συναυλία στην Ερμούπολη θα έχετε πλάι σας τρεις καλλιτέχνες της νεότερης γενιάς – Ασπασία Στρατηγού, Βασίλης Κορακάκης, Ανατολή Μαργιόλα - και θα ήθελα λίγα δικά σας λόγια για την καθεμιά και τον καθένα.

 

Η Ασπασία είναι μια πολύ σπουδαία λαϊκή τραγουδίστρια. Ένα μεγάλο ταλέντο. Ο Βασίλης δεν χρειάζεται συστάσεις. Είναι εξαιρετικός μουσικός και ξεχωριστός τραγουδιστής. Δεν χρειάζεται άλλωστε να πω πολλά λόγια, γιατί και μόνο που γυρίζουμε όλο τον κόσμο μαζί για χρόνια, αυτό δείχνει την αγάπη μου. Η Ανατολή είναι κι αυτή σπουδαία τραγουδίστρια, έχει βαθιές γνώσεις και το ηχόχρωμά της υποστηρίζει απόλυτα αυτά τα τραγούδια.

 

Ξέρουμε όλοι τον ερμηνευτή Νταλάρα, αλλά υπάρχει κι ένας τεράστιος μουσικός Νταλάρας. Κιθάρα, μπουζούκι, μπαγλαμάς, τζουράς, ούτι… Ποιο σαράκι σας έτρωγε με τα μουσικά όργανα; Και πόσο σας βοήθησε ως ερμηνευτή η ιδιότητα του οργανοπαίκτη;

 

Όχι και τεράστιος! Ένας μουσικός είμαι που παλεύει με τα όργανα, προσπαθεί ακόμη να μάθει καινούργια πράγματα και να εξελιχθεί. Δεν θα μπορούσα να τραγουδάω αν δεν έπαιζα. Γι’ αυτό λέω συνέχεια στους καινούργιους συναδέλφους πως ένας τραγουδιστής οφείλει να είναι μουσικός. Τα όργανα είναι μεγάλη αγάπη και μεράκι. Ο τίτλος που ανταποκρίνεται σε αυτό που είναι ο Νταλάρας είναι η λέξη «μουσικός». Αυτή είναι η ουσία και η αλήθεια μου. Όταν φτάνεις στο σημείο να ματώσουν τα δάχτυλά σου πάνω στις χορδές της κιθάρας τότε καταλαβαίνεις το νόημα.

Πηγή: https://www.syrostoday.gr/News/165100-Giorgos-Ntalaras--H-Ermoypoli-einai-gia-mena-ena-katafygio--einai-o-topos-moy.aspx

(φώτο: Γιώργος Τσολακίδης)

Γιώργος Νταλάρας: «Το ρεμπέτικο για μένα είναι η κληρονομιά, οι μνήμες, το βίωμά μου»

 

Γιώργος Νταλάρας:

«Το ρεμπέτικο για μένα είναι η κληρονομιά, οι μνήμες, το βίωμά μου»

 

Ο αγαπημένος ερμηνευτής μοιράζεται με το Cyclades24 τις σκέψεις του για το ρεμπέτικο, λίγο πριν τη συναυλία του την Κυριακή 30 Αυγούστου στην Ερμούπολη.

 

Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις αναφορικά με τον κορυφαίο εν ζωή Έλληνα τραγουδιστή και την παγκόσμια καριέρα του. Τις τελευταίες δεκαετίες, η Σύρος έχει εξελιχθεί σε αγαπημένο προορισμό του Γιώργου Νταλάρα και αυτή η ιδιαίτερη σχέση του τόπου με τον καλλιτέχνη θα σφραγιστεί την ερχόμενη Κυριακή με τη μουσική παράσταση «Ρεμπέτικο», στην Πλατεία Μιαούλη. Στη σύντομη συζήτηση που ακολουθεί, ο Νταλάρας αποκαλύπτει (ή μάλλον υπενθυμίζει) στο Cyclades24 την προσωπική του σύνδεση με το ρεμπέτικο τραγούδι και την ιστορία του.

 

Συνέντευξη στον Ηρακλή Οικονόμου

 

 

Η συναυλία σας υπάγεται στο Φεστιβάλ Ρεμπέτικου. Ποιες είναι οι σκέψεις σας για αυτόν τον θεσμό;

 

Χαίρομαι πολύ που υπάρχει το Φεστιβάλ Ρεμπέτικου στη Σύρο. Διαρκεί ήδη 10 χρόνια κι αυτό είναι μεγάλο κατόρθωμα. Με πρωτεργάτες τον Γιάννη Ρούσσο και τον ερασιτέχνη -με όλη τη σημασία της λέξης- μουσικό, τον Αντώνη Μαραγκό. Συγκεντρώνονται κάθε χρόνο τραγουδιστές, μουσικοί, οργανοποιοί, μελετητές του ρεμπέτικου. Πρόκειται για σημαντικό θεσμό και πρέπει να στηρίζεται από όλους μας. Και δεν είναι μόνο αυτό. Υπάρχει και το «Εν χορδαίς και Οργάνοις – Η Μεγάλη του Μάρκου Σχολή» με τον σπουδαίο φίλο, τον Αρίστο Βαμβακούση. Από αυτή τη σχολή βγαίνουν νεαρά παιδιά που παίζουν ρεμπέτικα. Δεν είναι καταπληκτικό αυτό; Μια σχολή που στηρίξαμε πολύ, κυρίως ο Σταύρος Ξαρχάκος, κι άλλοι φίλοι της Σύρου. Ένα φυτώριο νέων παιδιών.

 

Στην περίπτωσή σας, το ρεμπέτικο δεν είναι απλά ένα μουσικό είδος – είναι οικογενειακό περιβάλλον, είναι παιδική ηλικία και τόσα άλλα. Μοιραστείτε παρακαλώ μαζί μας κάποιες από τις εικόνες που θυμάστε, στιγμές με μεγάλους καλλιτέχνες.

 

Το ρεμπέτικο για μένα είναι η κληρονομιά, είναι οι μνήμες, είναι το βίωμά μου. Το αγάπησα πολύ και ήρθα σε επαφή με αυτά τα τραγούδια από παιδί. Κυρίως γιατί ο πατέρας μου και οι θείοι μου ήταν μουσικοί. Στο σπίτι μας έχω εικόνες και ήχους από τα μπουζούκια. Φίλους μουσικούς του Λουκά (σ.σ.: Νταράλα) να κάνουν πρόβες. Τον Γρηγόρη Μπιθικώτση να με κρατά μικρό παιδί στην αγκαλιά του. Τον Στράτο Παγιουμτζή, τον Μοσχονά, τον Άκη Πάνου. Ιστορίες για το πώς γραφτήκανε κάποια τραγούδια. Αλλά το ρεμπέτικο δεν συγκινεί μόνο εμένα. Είναι η πιο ζωντανή έκφραση της ελληνικής ψυχής, το πιο επαναστατικό και ζωντανό είδος της ελληνικής μουσικής. Θα εμπνέει και θα κατευθύνει πάντα τους νέους μουσικούς και τραγουδιστές κάθε γενιάς.

 

Να μείνουμε λίγο στην ιδέα σας ότι «το ρεμπέτικο είναι το πιο επαναστατικό και το πιο ζωντανό είδος της ελληνικής μουσικής». Γιατί ισχύει αυτό;

 

Ξέρετε τι είναι να ανακαλύπτω ακόμη άγνωστα πράγματα στους μουσικούς του δρόμους, στις ερμηνείες; Κάθε φορά που καταπιάνομαι με αυτό το τραγούδι, όσο βαθιά ριζωμένο κι αν είναι μέσα μου, κάθε φορά ανακαλύπτω πράγματα. Κι έχουμε πολλά ακόμη να μάθουμε... Συνεχίζει να μας συγκινεί και να μας δείχνει τον δρόμο. Το «παλιό» ρεμπέτικο δείχνει τον δρόμο με σιγουριά και περηφάνια!

 

Ο δίσκος «50 χρόνια ρεμπέτικο τραγούδι» σημείωσε τεράστια εμπορική επιτυχία και αποτέλεσε πόλο έλξης ώστε οι νεότερες γενιές να έρθουν κοντά στο ρεμπέτικο. Πώς προέκυψε αυτός ο δίσκος-σταθμός για την ελληνική δισκογραφία; Και γιατί συνεχίζουμε να τον ακούμε, 50 χρόνια μετά;

 

Μα για μένα ήταν αυτονόητο, μόλις στάθηκα στα πόδια μου, να τραγουδήσω ρεμπέτικα. Ήταν η λαχτάρα μου και η ανάγκη μου να επικοινωνήσω αυτά τα τραγούδια στους συνομήλικούς μου. Να σώσω κάποια ξεχασμένα ακούσματα, να ξαναθυμίσω αυτά τα σπουδαία τραγούδια. Ο δίσκος αυτός έδωσε το έναυσμα να ψάξουν -κυρίως οι νεότεροι- την ιστορία του ρεμπέτικου και να γνωρίσουν μετά και τις πρώτες εκτελέσεις. Γιατί κι εγώ από εκεί έμαθα. Είμαι πραγματικά περήφανος για αυτό τον δίσκο και την επιμονή μου τότε να βγουν αυτά τα τραγούδια, σε μια περίοδο που άλλα τραγούδια ήταν στη δημοσιότητα. Για αυτό τον δίσκο καθώς και για τα «Ρεμπέτικα της Κατοχής».

 

Στα «Ρεμπέτικα της Κατοχής» ηχογραφείτε τραγούδια του αγώνα, τραγούδια λογοκριμένα, που φέρνουν μέσα τους τον ηρωισμό αλλά και τον πόνο του πολέμου. Τι βρήκατε σε αυτό το τότε παραγκωνισμένο υλικό;

 

Τραγούδια που ενόχλησαν. Τραγούδια που φανέρωναν τον πόνο και την συμφορά που προκαλεί ο πόλεμος. Τραγούδια που αποκάλυπταν το μεγαλείο όσων αντιστάθηκαν και την ντροπή όσων πρόδωσαν και βασάνισαν. Ήταν η ιστορία της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφυλίου. Για πολλά χρόνια παρέμεναν ακυκλοφόρητα τραγούδια που δεν μπόρεσαν να αποφύγουν την λογοκρισία. Αυτά τα τραγούδια έπρεπε να διασωθούν. Ήταν μια οφειλή, ένα χρέος τιμής. Όχι μόνο ως μουσικός αλλά και ως πολίτης.

 

Ανησυχείτε σήμερα που ο πόλεμος είναι και πάλι στην ημερήσια διάταξη;

 

Απλά ανησυχούμε; Παρακολουθούμε άφωνοι. Ποιος ενεργός κι ευαίσθητος άνθρωπος δεν ανησυχεί; Δυστυχώς όμως δεν διδασκόμαστε από τα λάθη και τις πληγές του παρελθόντος. Είμαστε στην εποχή της τεχνολογίας αλλά πολύ πίσω στην τήρηση κανόνων και αξιών που μας κάνουν ανθρώπους.

 

Ο Μάρκος ξεκίνησε από την Ερμούπολη για να πάει στον Πειραιά. Η δική σας πορεία σάς έφερε από την Παλιά Κοκκινιά στην Ερμούπολη. Ποιες είναι οι πιο πολύτιμες «αποσκευές» που κρατάτε από αυτό το ταξίδι;

 

Ε, τώρα είναι υπερβολή να με παραλληλίζετε με τον Μάρκο Βαμβακάρη!  Ήρθα στη Σύρο, την αγάπησα, περνάω μεγάλο μέρος της ζωής μου εδώ και είμαι ευτυχής που ζω σε έναν τόπο που ήταν η πατρίδα του Μάρκου και που αγαπά τόσο πολύ το ρεμπέτικο.

Πηγή: https://cyclades24.gr/2026/08/giorgos-ntalaras-rebetiko-klironomia-mnimes/

Μιχάλης Τσαντίλας - Δεν Χάθηκα

 

Μιχάλης Τσαντίλας

“Δεν Χάθηκα” (νέο digital single, 2026)

* Το τραγούδι αφιερώνεται από καρδιάς στον στιχουργό Κώστα Φασουλά *

Πάνε πια περισσότερα από δέκα χρόνια από τότε που έδωσα τελευταία φορά το δισκογραφικό παρών: ήταν Απρίλιος του 2015, όταν μέσα από το EP What You See Is Just A Lie παρουσίαζα τέσσερα αγγλόφωνα τραγούδια. Κι από τότε σιωπή.

Δεν τα σχεδίασα έτσι, απλώς έτσι τα έφερε η ζωή. Πολλά συνέβησαν σε αυτό το διάστημα, και στον κόσμο και σε εμένα -γεγονότα που έφεραν αλλαγές, ανακατατάξεις, επαναπροσδιορισμούς. Η μουσική συνέχισε, πάντως, να αποτελεί τον φακό μέσα από τον οποίο κοιτούσα, γύρω μου κι εντός μου.

Σήμερα μπορώ επιτέλους να παρουσιάσω ένα νέο τραγούδι μου· και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό. Το “Δεν Χάθηκα” γεννήθηκε στη Σαντορίνη, αρχικά ως μελωδική ιδέα, η οποία ζητούσε επίμονα να γίνει τραγούδι. Δεν άργησε να συμβεί αυτό.

Για την ηχογράφηση απευθύνθηκα στον έμπειρο παραγωγό Νίκο Ottomo Αγγλούπα, τον οποίο παρακολουθώ από χρόνια. Εκείνος ανέλαβε εξολοκλήρου το ηχητικό κομμάτι, παίζοντας όλα τα όργανα, κάνοντας δεύτερα φωνητικά, επιμελούμενος τη μίξη και το mastering. Πιστεύω θα συμφωνήσετε ότι υπήρξε αληθινός μαέστρος.

Στο οπτικό κομμάτι, και στην αναζήτησή μου για μια φρέσκια καλλιτεχνική ματιά, είχα την τύχη να συναντήσω την ταλαντούχα ζωγράφο και γραφίστρια Βένια Κουντούρη. Το εξώφυλλο που φιλοτέχνησε, με σινική μελάνη και μεικτή τεχνική, δίνει στην κυκλοφορία μια επιπλέον διάσταση, την οποία αποζητούσα αλλά δεν ήξερα ποια ακριβώς έπρεπε να είναι. Ευτυχώς ήξερε εκείνη.

Στο “Δεν Χάθηκα” μιλάει ένας ταξιδευτής: αφηγείται τις περιπέτειές του και υπόσχεται επιστροφή, με μια διάθεση για αποδοχή και επανόρθωση. Θα μπορούσε να είναι το γράμμα ενός σύγχρονου Οδυσσέα, ο οποίος, αφού δόθηκε αληθινά στον πυρετό του ταξιδιού, πλέον αποζητά την αγκαλιά των αγαπημένων του προσώπων.

Ή, αλλιώς, θα μπορούσε να είναι απλώς η απάντηση στο ερώτημα: «Καλά, πού χάθηκες εσύ τόσον καιρό;»

Ε, λοιπόν, να ‘μαι. Δεν χάθηκα.

                                                                                                                       

Μ.Τ.

Φεβρουάριος 2026

 

Μουσική - στίχοι: Μιχάλης Τσαντίλας

Παραγωγή - μίξη - mastering: Νίκος Ottomo Αγγλούπας (https://www.instagram.com/ottomoangloupas)

Εξώφυλλο - γραφιστική επιμέλεια: Βένια Κουντούρη (venia.kount@gmail.com)

 

Διαθέσιμο σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες και τα διαδικτυακά καταστήματα

 

Ακούστε το τραγούδι στο YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=F2YLLy6iiVM

 

Επίσημη ιστοσελίδα: https://mictsant.weebly.com/

Facebook σελίδα: https://www.facebook.com/michalistsantilas/

Instagram: https://www.instagram.com/arockaria/

Bandcamp: https://michalistsantilas.bandcamp.com/

 

Προηγούμενοι σταθμοί της ως τώρα διαδρομής:

- 2007: πρώτη εμφάνιση ως τραγουδοποιός στον τελικό του Φεστιβάλ Νέων Δημιουργών Κοζάνης, με το τραγούδι "Και Τι Μ’ Αυτό;".

- 2009: συμμετοχή στη διεθνή συλλογή Rock 4 Life International Vol. 14, της αμερικανικής εταιρείας Quickstar Productions, με το τραγούδι “Wayward Blues”.

- 2011: συμμετοχή στη συλλογή Αινίγματα Και Μυστικά 2, των Underground Tapes, με το τραγούδι “Μέσα Στον Πυρετό”.

- 2012: Σκιά Στο Μυαλό (CD/download/streaming). Ντεμπούτο άλμπουμ σε παραγωγή Κώστα Παρίσση και διανομή από τον Μετρονόμο. Δέκα ορίτζιναλ τραγούδια (τα δύο αγγλόφωνα) και μία μελοποίηση του ποιήματος “Ήθελα” του Νίκου Καββαδία.

- 2014: συμμετοχή στη συλλογή The Indie Side Of Music Vol. II, του μπλογκ Καλώς Ήρθατε Στο Γιουσουρούμ..., με το τραγούδι “Take Me Away”.

- 2015: What You See Is Just A Lie (CD/download/streaming). EP με τέσσερα αγγλόφωνα τραγούδια, σε παραγωγή Χρήστου Χριστοδούλου. Ανεξάρτητη κυκλοφορία.

- 2017: συμμετοχή στο άλμπουμ Fragrances Of Yesterdays, του ελληνικού metal συγκροτήματος Moaning Silence, με την οργανική σύνθεση “Entering The Great Night”.

- 2017-2020: ίδρυση και συντονισμός της μουσικής κολεκτίβας ΜΟΥ.Σ.ΣΑ. (Μουσική Συλλογικότητα Σαντορίνης).

Για το "Άξιον Εστί", από το 1964

Πηγή: Φοίβος Ανωγειανάκης, "Η έντεχνη λαϊκή μουσική: Ένα κίνημα", Επιθεώρηση Τέχνης, τ. 118, Οκτώβριος 1964, σελ. 345.

Άγνωστα μέρη - Το καλλιτεχνικό ημερολόγιο του Σωτήρη Κακίση και του Χρήστου Κεχαγιόγλου

Άγνωστα μέρη – του Σωτήρη Κακίση

1.

μέσα στο στόμα μου βρέχει, σε τοπίο άλλων εποχών τα δόντια μου σαν στέγες θορυβώδεις για τη βροχή ακίνητα στέκονται, χωρίς φως. μέσα στο στόμα μου αυτή η βροχή χορεύει με το σάλιο μου τους πιο τρελούς χορούς, χτυπάει τα πόδια της η βροχή πάνω στη γλώσσα μου που για λίγο λιμνάζει, στα ούλα μου ανεβαίνει, τα δόντια μου τειχάκια σκηνικού υπέροχου η βροχή τα νομίζει, τα βλέπει. ο Τζιν Κέλι στο στόμα μου μέσα όλη αυτή την ώρα είναι, ξεκουράζεται.

2.

αυτό το δάσος από μουσικές που βλέπω, που ακούω τώρα μπροστά μου, σαν κάθε δέντρο του άλλο, άλλος σκοπός, το καθένα τη δική του μελωδία, τη δική του αδυναμία σαν σε συμφωνίας την άκρη χαμηλόφωνα παίζοντας, τις νότες της δίπλα στις υπόλοιπες νότες όσο γίνεται πιο παράταιρα κρατώντας, δάσος αχανές με χίλια δέντρα το καθένα του αλλιώς, αυθύπαρκτο, σημαδεμένο. δέντρα με μουσικές που φαίνονται, στα κλαδιά τους πάνω κελαηδήματα των δέντρων για τα δέντρα.

3.

ο Δίας ο θεός στον θρόνο του με κοιτάει, κατεβαίνει κι έρχεται προς το μέρος μου, παράξενα περπατώντας, παράξενα ντυμένος, σαν με ρούχα ολόχρυσα, σαν με περπάτημα χωρίς έδαφος από κάτω του, σαν το περπάτημα και αυτά που φοράει σαν άνθρωπος όλα μαζί, σαν άνθρωπος όσο με πλησιάζει περισσότερο, σαν ο πατέρας μου για λίγο αναστημένος. ο ίδιος ο πατέρας μου, ο άνθρωπος, με τον Δία όμως τώρα πια σ’ άγνωστα μέρη γνωστός.

4.

εκεί στην πίσω πλευρά στην Αντίπαρο, προς το Σιφνέικο, σ’ εκείνο τον δρόμο, το φάντασμά μου σχεδόν κάθε βράδυ, όχι νύχτα, γλυκά περπατάει, όλο χαμόγελα περπατάω. εκεί, μετά την πύλη της πλατείας, νομίζω πως πολλά φαντάσματα περπατάνε, περπατάμε, χωρίς να εμποδίζουμε ο ένας τον άλλον, το ένα το άλλο. ανάμεσα το ένα φάντασμα στο άλλο, διαμέσου του, άυλα αλλά με όλα μας, με όλα μου τα αισθήματα, τις πολλές εκεί σκέψεις μου. σκέψεις μας.

***

Από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή του Σωτήρη Κακίση Άγνωστα μέρη. Περιέχονται στο νέο Ημερολόγιο του 2026 των εκδόσεων Εν Πλώ με τα έργα του Χρήστου Κεχαγιόγλου.

Κυκλοφόρησαν "Τα Θεοδωρακικά" του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος

ΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΙΚΑ

 

Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου, με τίτλο "ΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΙΚΑ" (Αθήνα 2025, σελ. 144). Το βιβλίο περιλαμβάνει κείμενα που αποτελούν σπουδή στο έργο του μεγάλου έλληνα συνθέτη  Μίκη Θεοδωράκη.

 

Τα περιεχόμενα είναι τα ακόλουθα: 

- Οι εκκλησιαστικές συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη και η σχέση του με τη βυζαντινή μουσική

- Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και Μίκης Θεοδωράκης 

- Ο Νίκος Σκαλκώτας του Μίκη Θεοδωράκη 

- Τετράγωνο αρ. 40: Ένα μπαλέτο του Μίκη Θεοδωράκη για το Ελληνικό Χορόδραμα 

- Ο Νικηφόρος Βρεττάκος του Μίκη Θεοδωράκη 

- Ο Διονύσης Καρατζάς του Μίκη Θεοδωράκη 

- Κατάσταση Πολιορκίας του Μίκη Θεοδωράκη από τον Θάνο Μικρούτσικο 

- Mikis Theodorakis le français 

- Μίκης Θεοδωράκης στα αραβικά.

 

Στον πρόλογο του βιβλίου ο συγγραφέας Παναγιώτης Ανδριόπουλος σημειώνει: 

«Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι ποταμός χρυσορρόας! Ανεξάντλη- τος, ακένωτος, διαχρονικός: μελωδός, ποιητής, αγωνιστής, στοχαστής. Ο Θεοδωράκης σαρκώνει τον Αριστοτέλη: «ὁ ἄνθρωπος φύσει πολιτικὸν ζῷον». Είναι ο Διόνυσος που μας εκβακχεύει. Ο ίδιος είναι Μωυσής που οδηγεί τον λαό στη γη της Μουσικής Ποιητικής. Είναι αυτός που μας δίδαξε ότι πρέπει να είμαστε άξιοι της ελευθερίας μας. 

 

Εύστοχα μας τοποθετεί τον Θεοδωράκη η Ιουλίτα Ηλιοπούλου: 

"Δημόσιος ο ίδιος ως σύμβολο, ως κοινός τόπος αναφοράς, ως κομβικό σημείο που πάνω του τέμνονται οι πολλοί δρόμοι της σύγχρονης ιστορίας, της τέχνης, της ανθρώπινης περιπέτειας, καταφέρνει ωστόσο να παραμένει ο μοναχικός ιδιώτης ενός γλαυκού ουρανού που με την αυθορμησία παιδιού ονομάζει τα πράγματα κι αυτά τον ακολουθούν στο παιχνίδι τής κάθε λεπτού δημιουργίας". 

 

Τα κείμενα του βιβλίου τούτου είναι αποτέλεσμα αγάπης του... αθέατου —αν είναι δυνατόν!— Μίκη Θεοδωράκη. Του Θεοδωράκη των εκκλησιαστικών συνθέσεων της εφηβείας του, της σπουδής της βυζαντινής μουσικής στην εξορία και τη φυλακή, των μεγάλων εκκλησιαστικών έργων της Μεταπολίτευσης. Του Θεοδωράκη της Γαλλίας και του Πωλ Ελυάρ. Του Θεοδωράκη του Νίκου Σκαλκώτα, της Ραλλούς Μάνου, του Νικηφόρου Βρεττάκου, του Διονύση Καρατζά, του Θάνου Μικρούτσικου, του Ρόνι Μπου Σάμπα. Του Θεοδωράκη που είπε σε ευχαριστήριο μήνυμά του προς το Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, όταν τον ανακήρυξε επίτιμο διδάκτορα (2009), ότι και μόνο το άκουσμα της λέξης «Βόσπορος» τον γεμίζει χαρά και τον παραπέμπει στα μέτρα και τις κλίμακες της βυζαντινής παράδοσης από την οποία εμπνεύστηκε ο ίδιος. Τόνισε, μάλιστα, ότι η Ελλάδα και η Τουρκία μοιράζονται τη μεγάλη παράδοση του Βυζαντίου και επεσήμανε ότι οι μουσικές κλίμακες στην παραδοσιακή τουρκική μουσική είναι οι ίδιες με τις μουσικές κλίμακες της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, ακόμα και του ρεμπέτικου.

 

Τα Θεοδωρακικά είναι απαύγασμα και εκδηλώσεων που πραγματοποιήσαμε με το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» για να προβάλουμε τον Θεοδωράκη τον ατελεύτητο».

Το βιβλίο περιλαμβάνει αρχειακό υλικό από την Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όπου φυλάσσεται το Αρχείο του συνθέτη, καθώς και άλλα σημαντικά, ανέκδοτα τεκμήρια. Την έκδοση «Τα Θεοδωρακικά» του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου σχεδίασε και επιμελήθηκε ο φιλόλογος Δημήτρης Καραδήμας, ενώ το εξώφυλλο επιμελήθηκε ο Ιωάννης – Πορφύριος Καποδίστριας.

Chronographies + Entre Ruidos της Ρωξάνης Χατζηδημητρίου: Μια ακρόαση

Roxani Chatzidimitriou, an award – winning Greek composer and pianist, presents her debut album “Chronographies” that features nine instrumental compositions. Τhese pieces draw inspiration from the synergy of three abstract, non – verbal art forms that move in time: music, contemporary dance and moving images. Through melodic lines, different instrumental colors and contemporary music techniques she creates “drawings” of choreographies and images that narrate a story. The concept of “transition” resides in each piece, as every composition could be seen as a path for self-exploration, a journey into our mind and soul, a reflective process towards a goal for transformation and personal freedom.

released January 19, 2021

Roxani Chatzidimitriou (composition,piano), Porfyris Michalis II (cello), Sergiu Nastasa (violin), Amalia Kountouri (flute), Merkurio Karalis (clarinet), Guido De Flaviis (saxophone).

Σκηνή 1^η (Tempus Fugit): Δεν χρειάζεται κάποια τεράστια αναπόληση για να αισθανθείς τον χρόνο που φεύγει. Υπάρχουν στιγμές που κάθε δευτερόλεπτο βαραίνει σαν αιώνας μέσα σου, ακόμα και το να περάσεις τον δρόμο – αν ας πούμε αυτός ο δρόμος σε οδηγεί επιτέλους σε εκείνην ή σε διώχνει οριστικά από αυτήν. Δεν είναι ο χρόνος ο ιστορικός που φεύγει εδώ, ούτε καν ο χρόνος μιας ή μισής ζωής, παρά μόνο δευτερόλεπτα άπιαστα, αγωνιώδη, μεγάλης έντασης για αυτό που πρόκειται να συμβεί ή για αυτό που συνέβη και δεν πρόκειται, τελεσίδικα, να ξανασυμβεί ποτέ. Τα 20 δευτερόλεπτα σιωπής στο τέλος εξίσου σημαντικά με τα πέντε λεπτά μουσικής που προηγήθηκαν.

Σκηνή 2^η (El Viento): Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου, και το δικό μου σταυροδρόμι βρίσκεται σε ένα παραλιακό χωριουδάκι του Βορρά. Μια γωνία γης που μπαίνει στη θάλασσα, χορταριασμένα ερείπια από κάστρα, και κάπου ανάμεσα δύο σώματα καθισμένα. Κι ένας αέρας που αλλάζει σχήμα σε ό,τι μπορεί να αλλαχθεί, στα κλαδιά των δέντρων, στην υδάτινη επιφάνεια, στις ανθρώπινες φιγούρες που περπατάνε βιαστικά κάπου στο βάθος. Είναι όμως μέτρια η έντασή του, διαχειρίσιμη, σαν το άγγιγμα του φλάουτου – πού είναι η ανεμοθύελλα όταν τη χρειάζεσαι, να κόψει τη γη, να την κάνει νησί ή ακόμα καλύτερα καράβι, να φύγεις στα βαθιά;

Σκηνή 3^η (Desires): Ένα μελαγχολικό πιάνο, νωθρό, βροχερό, διστακτικό. Σιγά-σιγά, η διστακτικότητα μετατρέπεται σε απόφαση, με την πολύτιμη βοήθεια του βιολοντσέλου που εισβάλλει στη σκηνή. Αλλά είναι απόφαση λόγω προσμονής ή λόγω απόγνωσης; Είναι απόφαση για έκθεση σε κίνδυνο, είναι τρωτότητα, είναι επερχόμενη απόρριψη και καταστρόφα. Και κάπως έτσι το Desires ολοκληρώνεται, με την υποψία όμως ότι οι επιθυμίες πίσω του έμειναν ανολοκλήρωτες, μόνο και μόνο για να μετουσιωθούν σε μελωδία.

Σκηνή 4^η (Heart): Δεν είναι για την καρδιά αυτό το κομμάτι, ή τέλος πάντων δεν είναι μόνο για την καρδιά. Είναι για ένα απόγευμα στην άκρη μιας πόλης, για ένα περπάτημα χέρι-χέρι, για ένα βλέμμα που κοιτάει άφωνο την προοπτική μιας ζωής πρωτόγνωρης. Είναι για μια διαφάνεια στην ατμόσφαιρα, για μια και μοναδική κατάσταση σαφήνειας όταν όλα φαντάζουν στη θέση τους, όταν όλα βγάζουν νόημα. Είναι για τη συμπόρευση και την ευγνωμοσύνη, για κάθε βήμα μαζί, για κάθε χτύπο που το συνοδεύει. Μια ματιά στις μακρινές πολυκατοικίες, μια ματιά στη φιγούρα πλάι, και σταδιακά αυτά τα δύο γίνονται ένα, άνθρωπος και αστικό τοπίο. Σαν τις Αόρατες Πόλεις του Καλβίνο όπου κάθε πόλη φέρνει κι από ένα γυναικείο όνομα.

Σκηνή 5^η (Scent of Rain): Περπατάς, νύχτα, αρχίζει το γνώριμο ψιλόβροχο, ανοίγεις την πόρτα και μπαίνεις σε ένα τζαζ κλαμπ πλάι στο ποτάμι. Τα θολωμένα παράθυρα σού μεταφέρουν λίγη από την ομίχλη τους. Το μπαρ είναι πολύβουο, σώματα περνάνε πλάι, δεν κατασταλάζεις εδώ, δεν παγιώνεσαι, εντός κι εκτός ταυτόχρονα. Βγαίνεις έξω εκτεθειμένος, βρέχει στ’ αλήθεια, μα το απλωμένο μπράτσο πλάι σου σε επαναφέρει σε μια οικεία τροχιά, σε έναν ρυθμό αγαπημένο. Μουσική για μια κατάφαση, για μια μικρή νίκη, καθώς στροβιλίζεσαι περπατώντας υπό βροχή γρήγορα, παιχνιδιάρικα, μέσα στην υγρή νύχτα.

Σκηνή 6^η (Choreographing Feelings): Μα χορογραφούνται τα αισθήματα; Μόνο τα σώματα χορογραφούνται, ανεξέλεγκτα, μπερδεμένα, ατίθασα. Σε ένα μικρό δωμάτιο που διαστέλλεται σαν ξεκινάει ο χορός τους, ένα μικρό δωμάτιο που μεγαλώνει σαν το σύμπαν όταν ακούμπησε πάνω του το άγγιγμα της αγάπης και φτιάχτηκε ο κόσμος. Έτσι φτιάχτηκε ο κόσμος, από ένα μικρό δωμάτιο κι από δύο σώματα που έλκονται και απωθούνται και έγιναν πλανήτες και άπειρο όταν ακούμπησε πάνω τους το άγγιγμα της αγάπης. Εν τέλει, έχει δίκιο η συνθέτρια. Δεν χορογραφούνται, τελικά, τα σώματα, αλλά η αγάπη που φύσηξε μέσα τους.

Σκηνή 7^η (Nostalgia): Υπάρχει η νοσταλγία για κάτι που έγινε. Και υπάρχει και η νοσταλγία για ό,τι μπορούσε να γίνει και δεν έγινε. Νοσταλγία όχι δηλαδή για το παρελθόν, αλλά για το μέλλον όπως ξεφύτρωνε σαν πολλαπλή δυνατότητα στο παρελθόν. Εκεί με πάνε αυτά τα πεντέμισι λεπτά, σε μια νοσταλγία για μια στιγμή μέσα στον χρόνο όπου τα ενδεχόμενα ήταν όλα ανοιχτά, για μια στιγμή όπου όλα παίζονταν, δίχως την βαριά κι ασήκωτη σκιά της πραγματικότητας, της φθοράς, της απώλειας.

Σκηνή 8^η (Wave): Τα παλιά επιβατικά πλοία στο Αιγαίο είχαν ένα περβάζι κάτω από τη γέφυρα όπου μπορούσες να πας και να αράξεις και να βγει το πλοίο από το λιμάνι και να έρθει μια παρέα από τη Βόρεια Ευρώπη δίπλα σου και να βλέπεις το κύμα και να μπαίνει ενδιάμεσα το προφίλ ενός προσώπου που κοιτάει το κύμα και εσύ να κοιτάς μια το κύμα και μια το πρόσωπο και το κύμα να δυναμώνει καθώς το πλοίο ξεμακραίνει στα ανοιχτά και να έρχεται η στιγμή που να πρέπει να αποφασίσεις με ποιο θα πας και ποιο θα αφήσεις, το άγνωστο πρόσωπο ή το κύμα, κουβέντα ή σιωπή. Και μπορεί τώρα να μην θυμάμαι τι διάλεξα αλλά δεν έχει και καμία σημασία καθώς η μουσική δεν αφήνει πολλά περιθώρια, έχει ήδη κάνει την επιλογή της – παρά τον τίτλο της, ζητάει απαιτητικά τη γνωριμία.

Σκηνή 9^η (Dancing with A Dream): Πόσο θαυμάζω τα όμορφα όνειρα, τα γαλήνια, τα παραμυθένια. Δεν τα είχα ποτέ μου, παρά μόνο σαν μια υποψία, σαν μια αφετηρία ελάχιστης διάρκειας, σαν μερικά δευτερόλεπτα νηνεμίας πριν την καταιγίδα, πριν δηλαδή η τρυφερή ιστορία του ονείρου μετατραπεί σε εφιάλτη. Ποτέ μου δεν κατάλαβα πώς γίνεται να πέφτω να κοιμηθώ με μια όμορφη εικόνα στο νου, μια χαμογελαστή συνάντηση, μια γοητευτική πλάτη, και να καταλήγω σε ένα αεροδρόμιο όπου δεν προλαβαίνεις ποτέ την πτήση σου κι αν την προλάβεις και φτάσεις στον προορισμό σου δεν βρίσκεις ποτέ σου το διαβατήριο και σε βάζουν στην επόμενη πτήση της επιστροφής. Να, κι εδώ το ίδιο, ωραίοι χρωματιστοί χαρταετοί πετάνε στο κομμάτι αλλά εγώ ως συνήθως ονειρεύομαι την πτώση τους και τη συντριβή τους.

Σκηνή 10^η (Entre Ruidos): Δεν ξέρω ποιος δημιούργησε ποιον, οι μουσικές τις ιστορίες ή οι ιστορίες τις μουσικές, γιατί όσο περισσότερο ακούω τόσο περισσότερο μου γεννιέται μια τρομακτική υποψία στο νου: ότι δεν μου θυμίζει η μουσική κάτι που έζησα αλλά ότι αυτό που ζω αρχίζει να μου θυμίζει τη μουσική. Να ζεις, δηλαδή, όπως επιτάσσει η μελωδία, να καθορίζει η μουσική τη ζωή και όχι η ζωή τη μουσική. Αυτή είναι η πανίσχυρη έλξη της μουσικής της Ρωξάνης Χατζηδημητρίου – δεν επιστρέφει στη ζωή αλλά σε αναγκάζει η ζωή να επιστρέφει στη μουσική, μιλάμε για τέτοια τέλεια αποδιοργάνωση, για εκ νέου ορισμό των πραγμάτων, όπου δεν ξέρεις εν τέλει αν αυτό που ακούς είναι το σάουντρακ αυτού που βιώνεις ή αν αυτό που βιώνεις είναι απλά το βίντεο-κλιπ αυτού που ακούς.

Ηρακλής Οικονόμου

«Έφυγε» χθες ο σημαντικός συνθέτης Μιχάλης Γρηγορίου

 

Πέθανε χθες, Σάββατο, σε ηλικία 78 ετών ο συνθέτης Μιχάλης Γρηγορίου. Υιός του σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου και της ποιήτριας Μαρίας Παπαλεονάρδου, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947. Άρχισε μαθήματα πιάνου με την Καίτη Παπαλεονάρδου σε ηλικία 5 ετών. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Ε.Μ.Π., απ’ όπου έλαβε το πτυχίο του το 1973. Παράλληλα μελέτησε θεωρητικά και σύνθεση με τον Γ.Α. Παπαϊωάννου. Έγραψε πλήθος έργων για σύνολα μουσικής δωματίου, για ορχήστρα και χορωδία, για πιάνο, για synthesizers, κύκλους τραγουδιών, καθώς και μουσική για το θέατρο, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τον χορό. Η δισκογραφία του περιλαμβάνει την καντάτα Ανεπίδοτα γράμματα σε ποίηση Α. Αλεξάνδρου, τους κύκλους τραγουδιών Η αγάπη είναι ο φόβος σε ποίηση Μ. Αναγνωστάκη, Ο Οδυσσέας στο ποτάμι και Αποχαιρετισμοί της θάλασσας σε ποίηση Τ. Σινόπουλου, Μπλε σε ποίηση Ρ. Παπανικόλα, Κόκκινη κλωστή σε ποίηση Κ. Καρτελιά, το ορατόριο Σκοτεινή πράξη σε ποίηση του Τ. Λειβαδίτη, κ.ά.

 

Ο Μιχάλης Γρηγορίου ξεκίνησε την συνθετική του δραστηριότητα το 1971. Τα πρώτα του έργα, επηρεασμένα από τα ευρωπαϊκά ρεύματα της πρωτοπορίας, περιλαμβάνουν χρήση γραφικής παρτιτούρας, μουσική ηχητικών μαζών και μορφικές δομές τύπου Πεντερέτσκυ, Λουτοσλάφσκυ κ.ά. (Από ένα έργο του Luigi Nonno, Κομμάτι για πιάνο και τρομπέτα, Septet, Leitmotiv κ.ά.). Στην πορεία, εγκατέλειψε πολλούς από τους μύθους που περιέβαλλαν την έννοια της πρωτοπορίας, στάση που φάνηκε χαρακτηριστικά στο έργο του για δύο πιάνα Ανεπιστρεπτί αλλά και στην καντάτα Ανεπίδοτα γράμματα σε ποίηση Άρη Αλεξάνδρου. Το συγκεκριμένο έργο δημιούργησε αίσθηση καθώς επιχειρούσε να μεταφέρει στο ελληνικό τραγούδι μορφές και τεχνικές της έντεχνης μουσικής, σπάζοντας τα στεγανά ανάμεσα σε μια μουσική που απευθύνεται σε «ειδικούς» και σε μια μουσική που θέλει να απευθυνθεί σ’ ένα πλατύτερο κοινό.

 

Το 1982, ο Γρηγορίου στράφηκε στα synthesizers, που του επέτρεψαν να ελέγχει ένα ευρύτατο φάσμα νεότερων ηχητικών αλλά και συμβολικών αναφορών, γράφοντας τα επόμενα χρόνια πλήθος έργων που τα εκτελούσε ο ίδιος σε πολλά κλαβιέ (Καλοκαίρι κι η ζωή περνά…, Το παράσημον του Λουτρού Ι, Maha, Σελεφαΐς, Όταν πήγαμε να δούμε το τέλος του κόσμου, Αποχαιρετισμοί της θάλασσας κ.ά.). Αν και ασχολήθηκε και με τις πιο σύνθετες μορφές οργανικής μουσικής, επέστρεφε πάντα στο τραγούδι ως πρώτη πηγή έμπνευσης, έχοντας ως αφετηρία του την ποίηση (Τραγούδια της Χριστίνας σε ποίηση Μ. Παπαλεονάρδου, Ανεπίδοτα γράμματα σε ποίηση Α. Αλεξάνδρου, Ντοάνα σε ποίηση Τ. Σινόπουλου, Η αγάπη είναι ο φόβος σε ποίηση Μ. Αναγνωστάκη, Μεσούρανα του Αυγούστου σε ποίηση Α. Αλεξάνδρου, Ο Οδυσσέας στο ποτάμι σε ποίηση Τ. Σινόπουλου, Amor σε ποίηση Π. Νερούδα κ.α.).

 

Ο Γρηγορίου έδωσε πολλές ατομικές συναυλίες, στις περισσότερες από τις οποίες συμμετείχε ως πιανίστας, αλλά και ως εκτελεστής synthesizers, τα οποία αντιμετώπισε ανέκαθεν ως όργανα με ερμηνευτικές αξιώσεις. Εκπροσώπησε την Ελλάδα σε εκδηλώσεις στο εξωτερικό, όπως το Διεθνές Βήμα Συνθετών της UNESCO με το έργο του Septet, το International Dance Course for Professional Composers and Choreographers στο Surrey της Αγγλίας, καθώς και ως μέλος της κριτικής επιτροπής απονομής του διεθνούς βραβείου σύνθεσης Valentino Bucchi στη Ρώμη. Υπήρξε επί 20 χρόνια συνεργάτης του Τρίτου Προγράμματος, όπου εγκαινίασε και τη σειρά εκπομπών «Το Μουσικό Εργαστήρι του Τρίτου» που έδωσε την ευκαιρία σε πλήθος Ελλήνων μουσικών να παρουσιάσουν πρωτότυπη δουλειά τους. Το 1982 ήταν επικεφαλής της πενταμελούς επιτροπής που ανέλαβε την διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος (μαζί με τους Β. Φιδετζή, Α. Κοντογεωργίου, Ε. Καραϊνδρου, Τ. Μπαντή). Υπήρξε επίσης επικεφαλής του τμήματος σοβαρής μουσικής της ΕΡΤ 1 και παραγωγός προγραμμάτων κλασικής μουσικής της ΕΡΤ 2. Το 1984 συνίδρυσε και ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση της μη κερδοσκοπικής Εταιρείας Μουσικής και Θεάματος που οργάνωσε σειρά σεμιναρίων και workshops. Την ίδια χρονιά συμμετείχε (μαζί με τους Γ. Κουρουπό, Δ. Μαραγκόπουλο και Ν. Κυπουργό) στην ομάδα που συνέταξε την «Πρόταση για τη Μουσική Εκπαίδευση στα Δημοτικά Σχολεία» για λογαριασμό του Υφυπουργείου Νέας Γενιάς. Συνέβαλε καθοριστικά στην ίδρυση του Πρότυπου Μουσικού Κέντρου Πειραιά, του οποίου υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής. Διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. της ΕΡΤ και αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος.

 

Εκτός από τη σύνθεση, ο Μιχάλης Γρηγορίου ασχολήθηκε συστηματικά με την κοινωνική ιστορία της τέχνης, την ψυχολογία της αισθητικής αντίληψης και την κοινωνιολογία του αισθητικού γούστου. Το 2007 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ του Ιόνιου Πανεπιστημίου στους τομείς της σύνθεσης και της μουσικολογίας. Δίδαξε κοινωνική ιστορία της μουσικής και στοιχεία ψυχολογίας της μουσικής αντίληψης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Παρέδωσε επίσης σειρά μαθήματων για μεταπτυχιακούς φοιτητές του Παιδαγωγικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετέφρασε στα ελληνικά θεωρητικές μελέτες ξένων συγγραφέων, ενώ συνέγραψε το δίτομο εκπαιδευτικό βιβλίο Μουσική για παιδιά και για έξυπνους μεγάλους, καθώς και το θεωρητικό σύγγραμμα Μουσική αντίληψη και δημιουργία.

 

Μαζί με την Άννα Γρηγορίου απέκτησαν έναν υιό, τον Γρηγόρη Γρηγορίου, ο οποίος είναι συνθέτης.

Ο Γιάννης Κονταράτος γράφει για το "Χρονοτριβείο"

Χρονοτριβείο

 

Ο δίσκος Χρονοτριβείο βασίστηκε πάνω σε ποιήματα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη με το κύριο θέμα του να είναι ο χρόνος, ή αλλιώς το πέρασμα του χρόνου, η νοσταλγία, οι αναμνήσεις, και όχι μόνο. Η ιδέα του δίσκου γεννήθηκε από την επιθυμία μου να φτιάξω ένα μουσικό έργο πάνω σε αυτή τη θεματολογία, καθώς με βασάνιζε πολύ εκείνη την περίοδο. Κάπως ήθελα να ξορκίσω αυτά τα συναισθήματα. Διαβάζοντας μια ποιητική συλλογή του Λαπαθιώτη, συνειδητοποίησα ότι υπήρχαν ποιήματα που με εκφράζαν απόλυτα στιχουργικά σε αυτό το θέμα. Έτσι άρχισα να τα βάζω ένα-ένα στην άκρη μέχρι που κατέληξα σε ένα αριθμό ποιημάτων όπου θα μπορούσε να στηθεί ένας δίσκος. Μου άρεσε εξ αρχής η ιδέα ενός "concept" δίσκου και έτσι τα έβαλα σε μία σειρά ώστε να υπάρχει, κατά κάποιο τρόπο, μια αρχή, μέση και τέλος.

 

Ύστερα μπήκε η μουσική. Κάποια κομμάτια στέκονται καλύτερα άμα τα ακούσει κανείς μέσα στη ροή από ότι ξεχωριστά.  Έχεις μπει μέσα σε αυτό συναισθηματικά και λειτουργεί καλύτερα ως μέρος ενός συνόλου. Όπως επίσης και τα διαφορετικά μουσικά στοιχεία του δίσκου, κουαρτέτο εγχόρδων μαζί με πνευστά, παραδοσιακά όργανα, πιο ηλεκτρονικά-ambient καθώς και ένα λαϊκό, αποκτούν μια συνοχή το ένα δίπλα στο άλλο. Τουλάχιστον έτσι λειτουργεί σε εμένα. Σε όλα αυτά προσπάθησα όσο μπορούσα να ακολουθήσω τα λόγια.

 

Το όνομα του δίσκου προέκυψε από μια μικρή φράση που είχα σημειώσει στο σημειωματάριό μου από ένα βιβλίο. "Χρονοτριβείο εποχών και ονείρων", σαν να λέμε το απόσταγμα του χρόνου. Στο δίσκο έχω τη χαρά να συμμετέχουν επίσης η Ασπασία Στρατηγού, ο Παντελής Νικηφόρος, από το συγκρότημα Λάμδα, και ο Θοδωρής Κρητικός, παρέα με 20 μουσικούς πάνω κάτω. Ο δίσκος κυκλοφόρησε από την εταιρία Μετρονόμος σε όλες τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες καθώς και σε φυσική μορφή  24 σελίδων με πολύ όμορφο φωτογραφικό υλικό από τις ηχογραφήσεις.

Γιάννης Κονταράτος

Greek Music Express - Στάση "Μουσικά Προάστια" | Αντιπολεμικά τραγούδια για την Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης

 

Greek Music Express - Στάση "Μουσικά Προάστια" | Αντιπολεμικά τραγούδια για την Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης

 

Κυριακή, 21.09.2025, 00:00 - 01:00, Φωνή της Ελλάδας

 

Η 21^η Σεπτεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης του ΟΗΕ - μια στιγμή αναστοχασμού και δέσμευσης προς την ανώτερη των αξιών: την ειρήνη. Στη στάση «Μουσικά Προάστια» του Greek Music Express, τιμούμε την ημέρα αυτή ακούγοντας αντιπολεμικά τραγούδια από μια ευρεία γκάμα καλλιτεχνών. Από τον Γιάννη Κούτρα στη Τζόαν Μπαέζ, από τη Μαρία Φαραντούρη στον Φίλιππο Πλιάτσικα, από τους Magic de Spell στον Πάνο Τζαβέλλα, το μήνυμα του τραγουδιού δεν θα μπορούσε να είναι σαφέστερο: θέλουμε ειρήνη!