Δευτέρα 24 Ιανουαρίου 2022

Ο Διονύσης Σαββόπουλος για τον Bob Dylan




 


Ο Διονύσης Σαββόπουλος για τον Bob Dylan

 

Ένα μικρό απάνθισμα κειμένων & συνεντεύξεων

 

 

επιμέλεια: Ηρακλής Οικονόμου

Δημοσιεύτηκε σε ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ, τεύχος 71, Απρίλιος-Ιούνιος 2019.

 

Αφιέρωμα στον Dylan χωρίς τον Σαββόπουλο γίνεται; Δεν γίνεται - ειδικά όταν τόσα πολλά έχουν γραφτεί για τη λειτουργία του πρώτου ως πηγή έμπνευσης του δεύτερου. Οι πιο αυστηροί κριτές κάνουν λόγο για αντιγραφές, αλλά οι πιο ψύχραιμοι και διαλεκτικά σκεπτόμενοι, όπως ο Νότης Μαυρουδής, μιλούν για επιρροές που ενσωματώθηκαν δημιουργικά στο «αξεπέραστο στυλ» και την «εκφραστική οντότητα» του Σαββόπουλου. Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική διαδρομή του Dylan περνάει αναπόφευκτα μέσα από τη στάση Σαββόπουλου, και προφανώς δεν είναι μόνο οι καθαυτές διασκευές τραγουδιών του Dylan («Άγγελος εξάγγελος», «Ο Παλιάτσος κι ο Ληστής») που μαρτυρούν κάτι τέτοιο. Οι αναφορές του Νιόνιου που περιέχονται στο σύντομο αυτό απάνθισμα και καλύπτουν μισό αιώνα δείχνουν μια ουσιαστική και σε βάθος εμπλοκή με το έργο ενός τεράστιου καλλιτέχνη της ροκ - έργο που συναντήθηκε με τη δημιουργική ιδιοφυΐα του Έλληνα τραγουδοποιού και που σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή και τη μουσική της.

 

Θερμές ευχαριστίες στην Ειρήνη Φιλιππίδου για τη βοήθειά της στην εξόρυξη των κειμένων.

 

 

 

 

«Ξεκινάω απ’ τη Θεσσαλονίκη των παιδικών μου χρόνων. Η πρώτη αγάπη μου ήταν η Μιμίκα. Ξεκινάω απ’ τον Ασλάνογλου, τον Χριστιανόπουλο, τον Αναγνωστάκη και τον Πεντζίκη, στον δρόμο που πηγαίνω συναντώ τον Μπρασένς και τον Ντύλαν. (…) Το γιε-γιε είναι μεγάλο πράγμα, όμως θα το πολεμήσω και για λόγους ιδεολογικούς και για λόγους γούστου. Η γιεγέδικη μουσική χρησιμοποιεί απίθανα μηχανήματα. Ενισχυτές, συστήματα ήχων, βιμπράτα. Εμείς δεν γυρεύουμε παρά τον φυσικό ήχο. Μας φτάνει η κλασική ξύλινη κιθάρα και η φωνή μας η καλή ή η κακή. Τον φουκαρά τον Ντύλαν! Τον φουκαρά τον Αντουάν! Πήρανε ηλεκτρικές και βάλανε περούκες. Μόνο τα αριστερά ελληνικά έντυπα εξακολουθούν να τους προβάλλουν».

 

Συνέντευξη στον Κώστα Λαχά, «Μακεδονική Ώρα», 11 Ιουλίου 1966 (σε Δ. Σαββόπουλος, Φορτηγό-10 Χρόνια Κομμάτια, Αθήνα: Εκδόσεις Ιθάκη, 1982, σελ.69).

 

 

«Με επηρέασαν κατ’ αρχήν ο πατέρας μου κι ύστερα οι φίλοι μου από τη Θεσσαλονίκη. Ύστερα ο Τρελός Πιερό και τελευταία ο Μπομπ Ντύλαν. Είμαι πολύ εύπλαστη προσωπικότητα. Ο επηρεασμός όλων αυτών των ανθρώπων πάνω μου υπήρξε εξουθενωτικός. Τελευταία βρίσκομαι κάτω από τη σκιά του Ντύλαν».

 

Συνέντευξη στον Δημήτρη Γκιώνη, «Δημοκρατική Αλλαγή», 6 Μαρτίου 1967 (σε Δ. Σαββόπουλος, Φορτηγό-10 Χρόνια Κομμάτια, Αθήνα: Εκδόσεις Ιθάκη, 1982, σελ. 70).

 

 

(Η ποπ) «κοιταγμένη κοινωνικά και πολιτικά είναι αντιδραστική. Εκφράζει μιαν άποψη πρωτάκουστη στην Ιστορία, ότι τάχα οι νέοι δεν έχουν καμιά σχέση με τους πατεράδες τους, είναι αθώοι και άμοιροι κάθε ενοχής που κατάπιε η ανθρωπότητα, άρα ελεύθεροι να διεκδικήσουν τη χαρά, που σαν φυλακισμένη βασιλοπούλα περίμενε να λευτερωθεί αιώνες αιώνων απ’ αυτούς ακριβώς που γεννήθηκαν μετά τον πόλεμο! Εμπρός λοιπόν για τον γάμο και τα μεγάλα γλέντια, τώρα αμέσως. Πρόκειται για μια συγκινητική μαζική φαντασίωση, που όμως στην καθημερινή ζωή εμφανίζεται σαν νευρωτική συμπεριφορά, υποχρεωμένη ν’ αντιδικεί συνεχώς με τα γεγονότα και μάλιστα χωρίς κανένα εφόδιο, εκτός από την τσακισμένη πίστη των πατεράδων και μιαν αγνή αίσθηση του ωραίου, που είναι περίεργο πώς την απέκτησαν αυτοί οι νέοι, αφού ουδέποτε ασκήθηκαν σ’ αυτό, ούτε και το κληρονόμησαν απ’ την παράδοση, την οποία εξάλλου απαρνήθηκαν. Ανεξήγητο αν δεν λάβουμε υπόψη κάτι που, αν δεν κάνω λάθος, λέγεται θεία χάρη και τους δόθηκε σαν παρηγοριά για το κομμάτι σκοταδιού που φάγανε. Μπορεί η μουσική να αντιπροσωπεύει κάτι βλαβερό για την κοινωνία και τους νόμους, στην τέχνη όμως επικρατούν λογικότερα κριτήρια. Η μουσική αυτή έχει, δόξα το θεό, μεγάλες τρύπες: την αφέλεια, την υπερβολή, τον αισθησιακό ρυθμό και την παραδοξότητα, μέσα από τις οποίες εισβάλλει η πραγματικότητα σε τόσο μεγάλη ποσότητα, που ανατρέπει το τραγούδι και το βουλιάζει. Αυτές ακριβώς οι ρωγμές είναι και η δόξα αυτού του τραγουδιού. Έγιναν από άγνοια και ανιδιοτέλεια των ηλεκτρικών μουσικών της Δύσης και ιδίως από τη βαθιά σεμνότητα ορισμένων ιδιοφυών του είδους, όπως ο Ντύλαν, ο Χέντριξ, ο Τζάγκερ και ο Ζάππα. Έτσι όλη αυτή η υπόθεση ξεπέρασε τον καταναλωτικό της χαρακτήρα και μπήκε στον χώρο της λαϊκής παραδοσιακής μουσικής».

 

Συνέντευξη στον Δημήτρη Γκιώνη, «Τετράδιο», 1974 (σε Δ. Σαββόπουλος, Φορτηγό-10 Χρόνια Κομμάτια, Αθήνα: Εκδόσεις Ιθάκη, 1982, σελ. 76-77).

 

 

«Μετά που αγοράσαμε πικάπ άκουγα ξένα. Γοητευόμουν με την άγνωστη γλώσσα. Τι ήταν όλα αυτά τα ου, ι, ας, ες, μπι; Τι κουβάλαγε η μαγική φράση κόμε πρίμα πιού ντι πρίμα ταμερό»; Ή «όνλι γιου» ή «σου λε σιέλ ντε παρί»; Δε με ενδιέφερε καθόλου η μετάφραση, απλώς τις μιμόμουνα. Μετά που άκουγα πιο δύσκολα, Μπρασένς να πούμε, ή Ντύλαν, τύχαινε να έρθει κανένας φίλος που μου περιέγραφε τι λένε τα λόγια, άκρες μέσες. Αυτό μου αρκούσε. Καθόμουνα μόνος, έβαζα τον δίσκο και ανακαλούσα στο μυαλό μου την άκρε-μέσες μετάφραση του φίλου κι έβαζα κι εγώ ό,τι ήθελα και μαγευόμουνα. Πολύ με επηρέασαν αυτές οι διηγήσεις των φίλων γλωσσομαθών πάνω στα τραγούδια των ξένων τραγουδιστών. Έτσι, τις ακριβείς μεταφράσεις των τραγουδιών που αγάπησα, Μπρασένς, Ντύλαν, Μπρελ, διάφορα μπλουζ, Στόουνς, ποτέ δεν τις χρειάστηκα κι ούτε μου έλειψαν».

 

Συνέντευξη στον Αθανασόπουλο-Γαλάντη, «Διαβάζω», Ιανουάριος 1978 (σε Δ. Σαββόπουλος, Η Ρεζέρβα, Αθήνα: Ιθάκη, 1981, σελ. 21).

 

 

«Το '70 άκουγα Bob Dylan, The Beatles, Frank Zappa, αλλά από την εφηβεία μου άκουγα πολύ Dylan και Georges Brassens. Χατζιδάκι άκουγα επίσης. Πάντα! Αυτό που έκανε ο Dylan ήταν πολύ σημαντικό! Έβαλε την ποίηση στο αμερικανικό τραγούδι και το έκανε να λέει βαθύτερα πράγματα, υπήρξε ο πρώτος ποιητής μέσα στην pop βιομηχανία. Ε, και με τη βοήθεια της αμερικανιάς, όλο αυτό έγινε πλανητικό! Τότε καταλάβαμε κι εμείς ότι η rock στην Ελλάδα πρέπει να έχει δυνατό στίχο μέσα από τη δική μας μουσική παράδοση και ταυτότητα!»

 

Δήλωση στον Αντώνη Μποσκοΐτη, ντοκιμαντέρ «Ζωντανοί στο Κύτταρο-Σκηνές Ροκ, 2006 (σε Α. Μποσκοΐτης, «Διονύσης Σαββόπουλος καλεί Bob Dylan», Lifo, 2 Δεκεμβρίου 2014).

 

 

«Τραγουδούσα όπως αισθανόμουν και όπως σκεπτόμουν, ανεξάρτητα απ’ το όποιο προσωπικό κόστος, όχι επειδή είμαι τάχα ανώτερος, αλλά επειδή δεν μπορώ να κάνω αλλιώς τη δουλειά μου. Όταν θέλω να πω ή να τραγουδήσω κάτι, δεν μπορώ να σκεφτώ εκείνη τη στιγμή πώς θα το πάρει ο ένας ή ο άλλος. Με παίρνει στο λαιμό της η έμπνευση της στιγμής. Σαράντα έξι χρόνια, παρ’ όλα μου τα ελαττώματα ήρθα σε σύγκρουση όταν χρειάστηκε, όχι μόνο με τη Χούντα αλλά και με τις λογοκρισίες των κομματικών γραφείων και με περισπούδαστους δημοσιογράφους, που όταν ξέφευγα απ’ τα «κουτάκια» τους, με λασπολογούσαν και με καταστεναχωρούσαν. Εν τέλει ακόμη και με το αγαπημένο μου κοινό ήρθα μερικές φορές σε αντίθεση, αλλά δεν τραγουδώ για να κάνω τα χατίρια του κοινού, αλλά για να πω αυτό που αισθάνομαι. Για ‘μενα έτσι πρέπει να ‘ναι ο τραγουδοποιός. Ο Ντύλαν έλεγε τις προάλλες ότι ‘καλλιτέχνης που δεν τον προγκάρανε, δεν αξίζει τίποτα’».

 

Συνέντευξη στους Κατερίνα Μαχαίρα, Μαρία Πριόνα & Δημήτρη Μπαρσάκη, Παρρησία, 2 Ιουνίου 2011.

 

 

«Το ερέθισμα μπορεί να έρθει από οπουδήποτε, αλλά απ’ όπου και να έρθει πρέπει να πάρει μια μορφή, να σαρκωθεί, οπότε παίρνει για πηλό τη γλώσσα της εποχής, των φίλων, των συναδέλφων, παλαιών ή νεότερων. Συνήθως παλαιών (…) Κυρίως είναι σοβαροί παίχτες. Ο Αττίκ, ο Βαμβακάρης, ο Τσιτσάνης, ο Χατζιδάκις, ο Ζορζ Μπρασένς. Και τον Ντίλαν τον έχω ψηλά. (…) Μου έδωσε την άδεια να μεταφράσω τραγούδια του. Τι περίπτωση αυτός ο Ντίλαν! Η Αμερική, ξέρετε, δεν γνώριζε το υψηλό τραγούδι, ο Ντίλαν τής το έμαθε. Η Ευρώπη το ήξερε από τον Φρανσουά Βιγιόν, τον Γκάτσο, τον Χατζιδάκι, τον Κουρτ Βάιλ. Αλλά επειδή η Αμερική είναι τεράστιος μηχανισμός, επέβαλε πλανητικά τον Ντίλαν ως μοναδικό τραγουδοποιητή. Πολλοί με έχουν επηρεάσει. Και απ’ το σινεμά: Ο Φελίνι, ο Μπέργκμαν. Οι ποιητές μας. Ο Τσαρούχης. Οι Beatles. Ο Φρανκ Ζάπα. Μεγάλη λίστα…».

 

Συνέντευξη στον Δημήτρη Θεοδωρόπουλο, ΒΗΜΑgazino, 19 Αυγούστου 2016.

 

 

Θεωρώ υπέροχο το ότι η πανάρχαια παράδοση της προφορικής ποίησης συνεχίζεται στις μέρες μας μέσα από κάποιους χαρισματικούς τραγουδοποιούς κι ερμηνευτές, και δράττομαι της ευκαιρίας να εκφράσω τη χαρά μου που ένας κορυφαίος ομότεχνος μας, ένας Βάρδος, βραβεύτηκε με το Νόμπελ της σουηδικής Ακαδημίας. Τραγούδια και στίχοι του Μπομπ Ντύλαν είναι εδώ και πολύ καιρό μέρος της καθημερινότητας εκατομμυρίων ανθρώπων. Η απονομή του Νόμπελ από την μεριά της σουηδικής Ακαδημίας έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συγκεκριμένη στιγμή. Η παγκοσμιοποίηση, η οικονομική κρίση, η τρομοκρατία, η μετανάστευση, η ανάδυση ημιάγριων πολιτικών μορφωμάτων, γεμίζουν με φόβο τις ψυχές των ανθρώπων που μοιραία σε τέτοιες εποχές στρέφονται στις καταβολές τους, εκεί που επικρατεί η ανάγκη επιβίωσης, το «ο σώζων εαυτόν σωθήτω» και η βαρβαρότητα αλλά και το φως των ραψωδών, ο Όμηρος και οι λυρικοί ποιητές. Αυτό το φως αισθάνομαι ότι έρχεται να μας δείξει η χειρονομία της Σουηδικής Ακαδημίας, δίνοντας το Νόμπελ σε ένα κορυφαίο τροβαδούρο της εποχής μας.

 

«Η Μουσική των Λέξεων - Γεννήθηκα στη Σαλονίκη», Ομιλία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 24 Νοεμβρίου 2017.





Συνέντευξη του Νίκου Τουλιάτου στη Λιάνα Μαλανδρενιώτη





Νίκος Τουλιάτος:

«Αναπνέουμε δηλητήριο από κανάλια και εφημερίδες»




Τη συνέντευξη πήρε η Λιάνα Μαλανδρενιώτη

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ, 9 Μαρτίου 2020.



Στα 50 χρόνια της μουσικής του περιπέτειας έχει παίξει παντού, τα πάντα, με όλους και σε όλα τα είδη τέχνης. Έχει ηχογραφήσει 23 cd, έχει γράψει 6 βιβλία, έχει δημιουργήσει σχολές, συγκροτήματα, ομάδες, φεστιβάλ κ.ά. Έχει διδάξει σεμινάρια, μαθήματα, εργαστήρια σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης από παιδικό σταθμό μέχρι πανεπιστήμιο, ιδιωτικά σχολεία, ωδεία, δραματικές σχολές κ.ά. Έχει συμμετάσχει σε κάθε είδους συνδικαλιστική, κοινωνική, πολιτική δραστηριότητα από πολλές θέσεις επί πολλά χρόνια. Ο Νίκος Τουλιάτος μίλησε στην «Εποχή» με αφορμή τις πρόσφατες δραστηριότητές του, τις οποίες μεταφέρω σαν προτάσεις πολιτισμού, αγωγής ψυχής και μουσικής απόλαυσης.




Αναμφίβολα είναι μοναδική μουσική εμπειρία ο διάλογος της κιθάρας με τα κρουστά, αλλά τι ακριβώς πρόκειται να συμβεί στην παράσταση «Συνταξιδιώτες» όπου εμφανίζεστε με τον κιθαρίστα Μιχαηλάγγελο Νιάρχο;

O Μιχαηλάγγελος είναι ένας σημαντικός κιθαρίστας. Είναι ένας σπουδαίος μουσικός που ήθελα να παίξουμε μαζί, να συνταξιδέψουμε, να μοιραστούμε. Για δύο ακόμα Παρασκευές 13 και 20 Μαρτίου, στο χώρο της Κοινότητας Τέχνης Ηχοποιών (Γενναίου Κολοκοτρώνη 12, Κουκάκι). Θα συνταξιδέψουμε στις μουσικές του κόσμου μέσα από τη μπόσα νόβα, τη σάμπα, το τάνγκο, το φλαμένκο και ήχους του τόπου μας, σε διασκευές για κιθάρα και κρουστά. Έντονο θα είναι και το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού, που θα κάνει το ταξίδι ακόμα μεγαλύτερο. Θα μοιραστούμε μουσικές εμπειρίες σε ελεύθερο διάλογο, θα παίξουμε γνωστά και υπέροχα τραγούδια, θα δοκιμάσουμε και θα δοκιμαστούμε. Έχω να παίξω καιρό. Είναι ενδιαφέρουσα επιστροφή.

Λίγα λόγια για την Κοινότητα Τέχνης Ηχοποιών. Τι προγραμματίζει, ποια η δραστηριότητά της;

Η Κοινότητα Τέχνης Ηχοποιών είναι μια κοινότητα που στόχο έχει να πειραματιστεί με τον ήχο και το ρυθμό. Αντί να κρύβονται, να αναδεικνύονται και θα παίρνουν το δικό τους ρόλο μέσα στην κάθε περφόρμανς. Κοινότητα Ηχοποιών, δηλαδή κοινότητα που ποιεί τον ήχο και όχι μόνο. Εκτός από θεατρικές παραστάσεις και συναυλίες πραγματοποιούνται μαθήματα κρουστών, αυτοσχεδιασμού, φωνητικής, τραγουδιού, χορού, υποκριτικής, αλλά και συναντήσεις μεταξύ των μελών που την αποτελούν. Στο πλαίσιο αυτό, η Κοινότητα Τέχνης Ηχοποιών αποτελείται από την ομάδα κρουστών Ηχόδραση, τη θεατρική ομάδα Ηχοποιοί και τη χορευτική ομάδα Ηχοκίνηση, ανταλλάσοντας γνώσεις. Ωστόσο, η φύση της κοινότητας έχει ως βάση οι άνθρωποι που την αποτελούν να συνυπάρχουν ως κοινότητα και όχι ως απλή καλλιτεχνική ομάδα. Συμμετέχουν σε κοινές δραστηριότητες, δράσεις αναψυχής, εκπαιδευτικές εκδρομές. Οργανώνουν φεστιβάλ, παραστάσεις, συναυλίες. Συμμετέχουν στη διαχείριση εμπνεόμενοι από το αίσθημα της συλλογικής δράσης, της ατομικής ευθύνης και της αλληλεγγύης. Με αυτό τον τρόπο διαμορφώνεται μια κοινή αισθητική των πραγμάτων. Τέχνη χωρίς πολιτική και πολιτική χωρίς τέχνη, δεν υπάρχει. Έτσι η κοινότητα Τέχνης Ηχοποιών έρχεται να δώσει το δικό της στίγμα στην κοινωνία. Η κοινότητά μας έχει ήδη μια παρουσία από τις παραστάσεις που έκανε στο Μέγαρο Μουσικής, στο Ιδρυμα Κακογιάννη, στο Τρένο στο Ρουφ κ.α. Τώρα δουλεύει με τον σκηνοθέτη και ιδρυτή της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού, Νίκο Περέλη την παράσταση «Η Φονική νύχτα των Ατρειδών». Πρόκειται για τα δύο έργα του Ευριπίδη σε διασκευή και μετάφραση του Νίκου Περέλη. Η πρεμιέρα θα γίνει το Σάββατο 28 Μαρτίου στο θεατράκι των Ηχοποιών. Παράλληλα οργανώνει το Διεθνές Φεστιβάλ Κρουστών Κρουστοπανήγυρις που θα πραγματοποιηθεί 22 με 25 Απριλίου, στα Φάρσαλα.

Πώς βλέπετε ως ένας ευαίσθητος άνθρωπος του πολιτισμού την ανθρωπιστική κρίση που διαδραματίζεται αυτή τη στιγμή στα σύνορα και στα νησιά της χώρας;

Προφανώς και δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω με το να χρησιμοποιούνται δυστυχισμένοι άνθρωποι σαν αντικείμενα πολιτικών παιχνιδιών. Αλλά η συζήτηση για το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε με το πρόβλημα των προσφύγων θα μπορούσε απλώς να απαλύνει τον πόνο τους. Η λύση είναι να σταματήσουν οι δολοφόνοι να κάνουν πολέμους και να δημιουργούν πρόσφυγες. Να σταματήσουν να στήνουν θεοκρατικές δικτατορίες. Το χειρότερο για εμένα δεν είναι η ανθρωπιστική κρίση που αφορά τους πρόσφυγες αλλά το μίσος, ο μισανθρωπισμός, η κακία, ο ρατσισμός, ο εξευτελισμός κάθε έννοιας ανθρωπισμού που έχει αρχίσει να μας πνίγει. Έχουν ανοίξει την πόρτα στο φασισμό. Αυτή δεν είναι η Ελλάδα που θέλω. Η παρακμή, ο συντηρητισμός, η ομοφοβία, ο ρατσισμός, το μίσος, η θρησκοληψία, η σκυλάδικη νοοτροπία σάπισαν την κοινωνία. Και την σαπίζουν κάθε μέρα και περισσότερο. Το μίσος προβάλλεται, το μίσος αναδεικνύεται, το μίσος καλλιεργείται, το μίσος χειροκροτείται. Παίρνουν τα όπλα οι «κάτοικοι», βγάζουν τα τρακτέρ εναντίον δυστυχισμένων ανθρώπων, χτυπάνε μετανάστες οι «αγανακτισμένοι πολίτες». Και όποιος δεν υπακούει σε αυτά, στέλνουν τον εσωτερικό στρατό για να τον συνετίσουν. Δεν μου αρέσουμε πια. Δεν αναπνέουμε οξυγόνο αλλά δηλητήριο από παντού: κανάλια, εφημερίδες, κ.λπ.

Τα τελευταία χρόνια εκτός της μουσικής, έχετε αναπτύξει ακόμα μια δραστηριότητα, αυτή του θεάτρου. Πώς προέκυψε;

Θα το πω απλά: Ερωτεύθηκα το θέατρο από πολύ μικρός αλλά παντρεύτηκα την μουσική. Έζησα μαζί της 52 χρόνια. Τώρα έστω και σε αυτή την ηλικία είπα να ξαναβρώ τον παιδικό μου έρωτα. Και χαίρομαι πολύ. Ποτέ δεν μου άρεσε να ζω στις δάφνες μου, ατσαλάκωτος, χωρίς κινδύνους. Δεν μου άρεσε ποτέ η ακυμάτιστη ζωή. Θέλω να σπάω το ναρκισσισμό μου και τις σιγουριές μου. Οι σιγουριές σε σαπίζουν και αυτό δεν με γοήτευε ποτέ. Οπότε θέατρο. Εξάλλου, έχω ολοκληρώσει τον κύκλο μου. Και σήμερα να σταματήσω δεν με ενοχλεί καθόλου. Αντί λοιπόν καφενείο, καλύτερα θέατρο, ψάξιμο, άσκηση μνήμης, περιπέτεια. Αλλά αυστηρά επαγγελματικά. Συνεχίζω τη ζωή μου λοιπόν με καινούρια δεδομένα και αυτό σημαίνει γεμάτος χρόνος, γεμάτη ζωή. Θα γευθώ μία, μία τις καραμέλες που μου απέμειναν στο σακουλάκι της ζωής…

Τι σας κάνει να ασχολείστε με την αρχαία τραγωδία;

Να πω έτυχε; Και έμεινα. Κλασικές αλήθειες. Επίκαιρος λόγος. Εάν ήμουν πολιτικός θα πήγαινα στον ΟΗΕ και θα διάβαζα απλά ένα απόσπασμα του Ευριπίδη. Τι καινούριο να πει κάποιος σήμερα για τις εξουσίες, τους πολέμους, τις συνέπειες τους; Ίσως για όλα αυτά να έχω παλέψει με κλασικούς ρόλους. Δεν λέω ότι έχω παίξει, λέω έχω παλέψει και χαίρομαι πολύ που μου δίνεται η ευκαιρία να το κάνω.



ioannis - gone with the wind

 





Δελτίο Τύπου

Η GusP Productions παρουσιάζει το δεύτερο single από το debut album “Zero Fifteen” του Αγρινιώτη Ioanni με τίτλο “Gone With The Wind” σε μουσική και στίχους δικούς του. Η ενορχήστρωση και η παραγωγή του τραγουδιού είναι του συνθέτη, μουσικού παραγωγού Κωνσταντίνου Πλακίδα.

Μετά το επιτυχημένο single “Taxi Driver”, ο Ιωάννης επιστρέφει με ρυθμό και το γνωστό alternative pop μουσικό του ύφος, γράφοντας ένα ακόμη κεφάλαιο στην ιστορία του βασικού χαρακτήρα του album, ο οποίος «τολμά να παλέψει» το εφήμερο των ρηχών και ανούσιων ανθρώπινων σχέσεων και ζητά να αγαπηθεί για αυτό που πραγματικά είναι.




Βιογραφικό:

Ο Ioannis γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 2005. Από την ηλικία των επτά, ξεκίνησε μαθήματα θεάτρου, στο θεατρικό εργαστήρι του Δήμου Αγρινίου αρχικά, και στο «Μικρό Θέατρο» αργότερα.

Στα δεκατρία του ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην αγγλική γλώσσα, κάτι που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να γράφει και να εκφράζεται σε αγγλικό στίχο.

Δυο χρόνια πριν, στα δεκατέσσερά του, ξεκίνησε τις σπουδές του στο πιάνο, τη φωνητική και την αρμονία.

Ο 16χρονος Ioannis γράφει και τραγουδά για τις ανησυχίες και τα όνειρα των παιδιών της ηλικίας του, την αγάπη, τη μοναξιά, την πάλη του εαυτού, την αγωνία για έναν καλύτερο κόσμο…

Το “For Whom We Live” ήταν το πρώτο του single, το οποίο κυκλοφόρησε στις ψηφιακές πλατφόρμες τον Μάιο του 2021 από την GusP Productions, σε μουσική και στίχους δικούς του.

Τον Σεπτέμβριο του 2021 κυκλοφόρησε το πρώτο single “Taxi Driver” από το debut album του “Zero Fifteen”, σε μουσική και στίχους δικούς του, ενώ ακολούθησε το “Gone With The Wind”, τρεις μήνες αργότερα. Το album αναμένεται να ολοκληρωθεί το Καλοκαίρι του 2022.

Σάββατο 22 Ιανουαρίου 2022

Η Πολυξένη Καράκογλου στο θέατρο «Τζένη Καρέζη»







Η Πολυξένη Καράκογλου στο θέατρο «Τζένη Καρέζη» - Κυριακή 30 Ιανουαρίου και 6 Φεβρουαρίου


Η Πολυξένη Καράκογλου ανεβαίνει τις Κυριακές 30 Ιανουαρίου και 6 Φεβρουαρίου, στη σκηνή του θεάτρου «Τζένη Καρέζη», στο κέντρο της Αθήνας, και παρουσιάζει τη μουσικοθεατρική παράσταση «Σημεία Στίξης», εμπνευσμένη από το ομότιτλο album που πρόσφατα κυκλοφόρησε. Μια ιστορία με αρχή, μέση αλλά χωρίς τέλος…

Με αφορμή τα καινούργια τραγούδια της Πολυξένης Καράκογλου και της Αθηνάς Σπανού που περιέχονται στο album «Σημεία Στίξης» στήνεται μία παράσταση που περιγράφει τη σπειροειδή πορεία της ζωής ενός ανθρώπου από την ενηλικίωσή του και μετά. Ενός ανθρώπου που βλέπει την πραγματικότητα ως έχει και δεν σκοντάφτει σε ψεύτικες οάσεις. Καλείται να αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του και να αντιμετωπίσει τους φόβους του μέχρι την παράδοση της σκυτάλης στον επόμενο νέο άνθρωπο που ξεκινάει τη δική του πορεία. Κάθε σημαντική στάση στη ζωή του ένα σημείο στίξης και κάθε σημείο στίξης ένα τραγούδι του album που μαζί με τραγούδια σημαντικών δημιουργών λένε μία ιστορία που αφορά όλους μας.

Η συγγραφή των κειμένων έγινε από την Αθηνά Σπανού ενώ η Πολυξένη Καράκογλου επιμελήθηκε το καλλιτεχνικό πρόγραμμα.

Παίζουν οι μουσικοί Μάριος Ιβάν Παπούλιας (βιολί, κιθάρα, ενορχηστρώσεις), Αιμιλιανός Σταυρινός (πιάνο) και Αποστόλης Μπουρνιάς (κρουστά).


Θέατρο Τζένη Καρέζη
Ώρα έναρξης: 21.00
Τιμή εισιτηρίου: 8 ευρώ
Πληροφορίες - Κρατήσεις: 2103636144
Ακαδημίας 3, Αθήνα
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.viva.gr/tickets/theater/simeia-stixis/


Λίγα λόγια για την Πολυξένη Καράκογλου

Η Πολυξένη Καράκογλου ξεκίνησε μαθήματα πιάνου όταν ήταν 6 χρονών.
Τελειώνοντας το δημοτικό αποφάσισε να πάει στο Μουσικό Σχολείο Πειραιά απ’ όπου πήρε και το απολυτήριο της.
Πέρασε στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τον πρώτο χρόνο σπουδών της ανακοινώθηκε η 4η Ακρόαση της Μικρής Άρκτου όπου και διακρίθηκε.
Έτσι ξεκίνησε το όμορφο ταξίδι της δισκογραφίας της, πρώτα στο single της 4ης Ακρόασης και έπειτα στη συμμετοχή στο δίσκο «Απ’ το Μηδέν» του Σπύρου Παρασκευάκου και του Ζαχαρία Καρούνη με το τραγούδι «Ο άνθρωπος μπορεί».
H πρώτη της δισκογραφική δουλειά έγινε σε συνεργασία με 2 επίσης νέους καλλιτέχνες, τον Γρηγόρη Πολύζο και την Αθηνά Σπανού. Ο δίσκος κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος τον Μάρτιο του 2019 και ονομάζεται «Πολύχρωμες Ζακέτες».
Έχει συμπράξει με σημαντικούς καλλιτέχνες με ξεχωριστές στιγμές η συνεργασία της με τον Θάνο Μικρούτσικο όπου την επέλεξε να ερμηνεύσει τα πολιτικά του τραγούδια , καθώς και με τον Κώστα Μακεδόνα σε συναυλίες αφιερωμένες στη μελοποιημένη ποίηση.
Την Άνοιξη που μας πέρασε παρουσίασε μία διασκευή του “Bohemian Rhapsody” των Queen ενώ το Καλοκαίρι κυκλοφόρησε τη νέα της δισκογραφική εργασία με τίτλο «Σημεία στίξης». Έκτοτε το άλμπουμ βρίσκεται σε όλες τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες και σταδιακά γίνεται η οπτικοποίηση των τραγουδιών στο προσωπικό της κανάλι στο Youtube με την συμμετοχή ηθοποιών και χορευτών.

Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2022

Ο Δημήτρης Μητσοτάκης για τον Βασίλη Τσιτσάνη





Ό,τι κι αν πει κανένας για εκείνον είναι λίγο, γιατί πάνω απ’ όλα μιλά το έργο του. Μιλούν τα τραγούδια του, που μας παρηγόρησαν όταν έπρεπε, που μας συνεπήραν κάποια θλιβερά δειλινά, που τα αγαπήσαμε γιατί μας συγκίνησαν», είπε ο Γιάννης Τσαρούχης για τον Βασίλη Τσιτσάνη, Μπετόβεν της ελληνικής μουσικής τον χαρακτήρισε ο Μίκης Θεοδωράκης, «νοιώθω ότι στο πρόσωπό του αποκτήσαμε έναν πρεσβευτή ανάμεσα στο λαϊκό μας τραγούδι και τον Θεό» δήλωσε ο Διονύσης Σαββόπουλος αμέσως μετά το θάνατο του.

Η σπουδαιότατη συνεισφορά του Βασίλη Τσιτσάνη στον ελληνικό πολιτισμό και το μεγαλείο του έργου του, κατά τη δική μου άποψη, συνίσταται στο ότι κατάφερε, γύρω από τα τραγούδια του, να ενώσει διαφορετικές τάξεις, διαφορετικές κουλτούρες, αισθητικές και γούστα. Άνθρωποι με αλλιώτικη παιδεία και καλλιέργεια, με διαφορετική καταγωγή και αφετηρία σκύβουν πάνω από τα τραγούδια του και ψιθυρίζουν, φωνάζουν, χορεύουν, κλαίνε και γελούν, μερακλώνουν και πότε – πότε φιλοσοφούν ξεκινώντας με ένα «πες το ψέματα!», και τούτο συμβαίνει αδιάλειπτα εδώ και 80 περίπου χρόνια. Πόση δύναμη, πόση αλήθεια και πόση μαστοριά χρειάζεται ένα καλλιτεχνικό έργο για να αντέξει τόσο στο χρόνο; Τα τραγούδια του ξεπετιούνται ολοζώντανα μέσα από στόματα νεανικά, από φωνές καινούργιες που κρατούν με σεβασμό τις νότες του και σκύβουν ν’ αφουγκραστούν τους παλιούς μάστορες που τον ερμήνευσαν: τον Παγιουμτζή, τη Γεωργακοπούλου, τον Στελλάκη, τον Μάρκο, τη Νίνου, τη Χασκήλ, τη Μπέλου, τον Τσαουσάκη.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης είναι κλασικός, το έργο του δεν φθείρεται όσο κι αν έχει, κατά καιρούς, κατακρεουργηθεί από άθλιες επανεκτελέσεις, όσο κι αν έχει θρηνήσει σε θλιβερά σκυλομάγαζα. Αυτή τη δύναμη έχουν τα τραγούδια του, να βουτάνε στη λάσπη και να βγαίνουν καθαρά.


Δημήτρης Μητσοτάκης




Παρασκευή 14 Ιανουαρίου 2022

Σωτήρης Κακίσης: Για την Ελευθερία

 



Για την Ελευθερία.

 

Για την Ελευθερία ο λόγος. Μα πριν για τον πατέρα της, τον Άνθρωπο. Που τη γέννησε, και την εμπνεύστηκε, και την ενέπνευσε, και την αναζήτησε με όλες του τις δυνάμεις. Που κάνανε τα πάντα για ’κείνη όχι μόνο άγνωστοί μας άνθρωποι, αλλά ξαφνικά τελείως κι από πριν δικοί μας, οι δικοί μας.

 

Κι η περιπέτεια. Οι περιπέτειες εδώ ενός ανθρώπου, ενός ομήρου σ’ εποχές τερατώδεις, μεταμορφώνονται από μνήμες σε μυθιστόρημα ιδανικό, πλήρες, με τους τίτλους πάλι των κεφαλαίων του διηγήματα πάνω κι από Τσέχωφ, πάνω κι από Πούσκιν, το έχω ξαναπεί αυτό, και τώρα το ξαναλέω. Με ήρωες όλους γύρω από τον ήρωα, και με Ιαβέρη, και με ονόματα το ίδιο τρομερά, και με Ουγκό, και με Χάσεκ δηλαδή, αλλά και με στιγμές παραλογισμού πολύ πιο πέρα κι από Ιονέσκο, πέρα απ’ όλα η ζωή η μισάνθρωπη, παράλληλα με τον φαρμακοποιό Χάιντβ, διαμέσου της Κόλασης, με αγωνία μεγάλη για λίγο φως, για λίγο ξανά ελληνικό ουρανό πάνω του, από πάνω τους. Αλλά και το ποδόσφαιρο μια επιπλέον, λυτρωτική μες στο χάος, παράλληλη κι αυτή ιστορία, πάντα μαζί του, στα πόδια του μέσα, δίπλα του.

 

Μαγικά για μας πια πράγματα, απόκοσμα, θαυμαστά, θαυμάσια. Και Ξύλινα Παπούτσια σκληρού πολύ παραμυθιού, και Μυλωνού σαν στον Παπαδιαμάντη, και Ιππείς Ινδοί, και Σακάκι Πέτσινο, και Ουγγαρέζα, κι ο Σκύλος, κι η Αυτοκτονία. Αλλά και συζητήσεις ολονύχτιες ελπίδας, και αναμνήσεις ολοζώντανες από την προηγούμενη ζωή μες στο στρατόπεδο της συγκέντρωσης, με τα μυαλά όμως και τις καρδιές όλων αλλού εννοείται, ελεύθερες πάντα, ελεύθερα προς τα ’δω, προς τον κόσμο τους. Και να πουλάει, και να ξαναπουλάει μόνο ψάρια στην αγορά ο Διαμαντής να θέλει, τίποτ’ άλλο, αυτό μόνο.

 

Κι όλο το βιβλίο πια ετούτο για την Ελευθερία. Για τη συνέχεια, για των απλών ανθρώπων τις δυνάμεις, τις υπερδυνάμεις στα δύσκολα. Κι από ιστορία, από διηγήσεις, από διηγήματα, από μυθιστόρημα, μύθος. Με σημασίες το κείμενο πολύ παραπάνω από μιας ηρωϊκής επιβίωσης τον βαρύ καημό, την υπεραξία, την τιτάνια μάχη, τον υπέροχο τρόπο.

 

Σωτήρης Κακίσης.


(Επίμετρο σε Αθανάσιος Ι. Πισσάνος (2021), Το ιστορικό της ομηρίας μου στη Γερμανία, 1944-1945, Αθήνα: Εκδοσεις Κουκκίδα)


Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2022

Χωρίς Ρεφρέν - Μικρή ασυμφωνία εις Α μείζον






Χωρίς Ρεφρέν - Μικρή ασυμφωνία εις Α μείζον


Μουσική: Κ.Μουγιάκος
Ποίηση: Κώστας Καρυωτάκης
Ερμηνεία: Στέφανος Βιτζιλαίος

Πιάνο/ακορντεόν: Γιώργος Δούλγερης
Κλασσική/ακουστική κιθάρα: Κώστας Μουγιάκος
Μπάσο: Γιάννης Μαυρίδης
Μίξη/Mastering/προγραμματισμός: Πάρης Παρασίδης



Μικρή Ασυμφωνία εις Α Μείζον (*)

Α! κύριε, κύριε Μαλακάση,
ποιός θα βρεθεί να μας δικάσει,
μικρόν εμέ κι εσάς μεγάλο,
ίδια τον ένα και τον άλλο;

Τους τρόπους, το παράστημά σας,
το θελκτικό μειδίαμά σας
το monocle που σας βοηθάει
να βλέπετε μόνο στο πλάι

και μόνο αυτούς να χαιρετάτε
όσοι μοιάζουν αριστοκράται,
την περιποιημένη φάτσα,
την υπεροπτική γκριμάτσα

από τη μια μεριά να βάλει
της ζυγαριάς, κι από την άλλη
πλάστιγγα να βροντήσω κάτου,
μισητό σκήνωμα, θανάτου
άθυρμα, συντριμμένο βάζον,
εγώ, κύμβαλον αλαλάζον.

Α! κύριε, κύριε Μαλακάση,
ποιός τελευταίος θα γελάσει;

(*) Οι στίχοι αυτοί απευθύνονται στον κοσμικό κύριο, και όχι στον ποιητή Μαλακάση, του οποίου δεν θα μπορούσε να παραγνωρίσει κανείς το σημαντικό έργο (υποσημείωση του ποιητή)

Σοφία Καμαγιάννη: Για "Το ερωτευμένο σύννεφο"





Η ιδιαίτερη πρόκληση στο συγκεκριμένο έργο, και έμπνευση για τη σύλληψή του, ήταν η δραματουργική επιλογή η (εξαιρετική) παιδική – νεανική χορωδία Rosarte, στην οποία είναι αφιερωμένο το έργο, να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Στη συνέχεια, μέσα από τη λιμπρετική επεξεργασία από την Ελένη Ζαφειρίου, η οποία έκανε μια εμπνευστική ποιητική μεταφορά του παραμυθιού, προέκυψε η τελική μορφή του ρόλου της χορωδίας ως συγγραφέας – αφηγητής – χορός. Αφηγείται την ιστορία, στέκεται στα νοήματά της, αλλά κατά τόπους συμμετέχει σε αυτά που λένε οι ρόλοι, συμπάσχοντας και ακολουθώντας τη ροή, καθορίζοντας πολύ και τον τρόπο μουσικής γραφής. Χωρίς ίχνος όμως παιδοκεντρικών «ευκολιών», μετά από συνεννόηση και συνεργασία μεταξύ μας.

Στο μουσικό ύφος, ο έντονος λυρισμός εναλλάσσεται με ρυθμικό δυναμισμό απορρέοντα από τη συνεχή δράση και τις συγκρούσεις και εξίσου σημαντικό δραματουργικά, γι’ αυτό και έδωσα μεγάλη έμφαση στους τρόπους έκφρασής του. Οι ηλεκτροακουστικοί ήχοι που παρεμβάλλονται –επεξεργασμένοι φυσικοί ήχοι– διευρύνουν τον φαντασιακό χώρο στη Χώρα της Φλογέρας ή προσδίδουν ιδιότητες στα λουλούδια (θρήνος) φτιάχνοντας ιδιότυπους ηχητικούς όγκους μαζί με τις ζωντανές φωνές. Ο συνδυασμός όλων των στοιχείων σε μια σύγχρονη μουσική γλώσσα είχε ως στόχο τη λειτουργία των συμβολισμών στα πιο βαθιά στρώματα των υψηλών δονήσεων – συναισθημάτων – σκέψεων και μηνυμάτων που περνά αυτό το έργο.

Διαβάζοντας το σημείωμα αυτό δύο χρόνια μετά την απότομη παύση της πρώτης μας προγραμματισμένης παρουσίασης, η σκέψη μου ήταν να γράψω κάτι τελείως διαφορετικό υπό την επήρεια των συναισθηματικών κραδασμών και τεράστιων αλλαγών που έχει προκαλέσει η πανδημία. Το άφησα τελικά ως είχε, μόνο νιώθω να προσθέσω δύο λέξεις. Συγκίνηση και ευγνωμοσύνη.


Σοφία Καμαγιάννη




ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ

Παραστάσεις για παιδιά

ΤΟ ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟ ΣΥΝΝΕΦΟ

Σοφία Καμαγιάννη

Όπερα για παιδιά και νέους

08, 09, 13, 14, 15, 16 Ιαν 2022

Βασισμένο στο ομώνυμο παραμύθι του Ναζίμ Χικμέτ

Πρώτη παρουσίαση / Ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ

Βραδινές παραστάσεις • Ώρα έναρξης: 20.30 (Κυριακή 19.30)
8, 9, 13, 14, 15, 16 Ιανουαρίου 2022

Πρωινές παραστάσεις • Ώρα έναρξης: 11.00
8, 9, 15, 16 Ιανουαρίου 2022

Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής
Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

«Το πιο δικό μου ψέμα» από τον Θοδωρή Τσάτσο

 




Δελτίο τύπου


«Το πιο δικό μου ψέμα» από τον Θοδωρή Τσάτσο


Κλείσε τ’ αυτιά σου όταν μιλώ
κι άφησε μόνο στα μαλλιά μου ένα χάδι
είμαι απλώς ένα παιδί
που τρέμει ακόμα τη σιωπή και το σκοτάδι.

Κλείσε τ’ αυτιά σου όταν μιλώ
και χάρισέ μου το ακριβότερο σου βλέμμα
δεν ψάχνω αλήθειες να κρυφτώ
μου φτάνει να ’σαι εσύ το πιο δικό μου ψέμα…


Ο πρωτοεμφανιζόμενος στιχουργός και ερμηνευτής Θοδωρής Τσάτσος μας παρουσιάζει το νέο του single με τίτλο «Το πιο δικό μου ψέμα» από το πρώτο ολοκληρωμένο album του με τίτλο «Το πιο δικό μου ψέμα» που κυκλοφορεί από την MLK.

Τη μουσική και την ενορχήστρωση υπογράφει ο Γρηγόρης Πολύζος ενώ τους στίχους ο Θοδωρής Τσάτσος, ο οποίος περιγράφει το πώς γράφτηκε και γιατί.

Το μεγαλύτερο μέρος των στίχων αυτού του τραγουδιού γράφτηκε μέσα στον ηλεκτρικο. Επέστρεφα από μια επαγγελματική συνάντηση στην οποία δεν ήθελα να πάω. Σκεφτόμουν πόσο συνηθισμένο είναι για όλους να κάνουμε κάποιες φορές, πράγματα που δεν μας ταιριάζουν. Σκεφτόμουν τις αντιφάσεις, μικρές και μεγάλες, που συνθέτουν αυτό που είμαστε. Ήθελα να μιλήσω για αυτό, αλλά χωρίς την επικριτική διάθεση που συχνά αντιμετωπίζουμε το θέμα. Πρόκειται για ένα τραγούδι κατανόησης και αποδοχής, πως όσο και αν θέλουμε να ακολουθούμε έναν δικό μας δρόμο, απαρέγκλιτα και χωρίς συντομεύσεις, συχνά η ζωή αποδεικνύεται πιο περίπλοκη!

Έπαιξαν οι μουσικοί Τιγκράν Σαρκισιάν (ντουντούκ και αρμένικη φλογέρα), Άρης Χατζησταύρου (ακουστική κιθάρα), Ηλίας Λάκας (ηλεκτρική κιθάρα), Σπύρος Μάζης (μπάσο), Μιχάλης Καπηλίδης (τύμπανα) και Γρηγόρης Πολύζος (πιάνο – πλήκτρα).






Λίγα λόγια για τον Θοδωρή Τσάτσο

Ο Θοδωρής Τσάτσος σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Εργάζεται στην “Black Light”, μια κοινωνική επιχείρηση που απασχολεί κυρίως τυφλούς εργαζόμενους. Οργανώνουν εκπαιδευτικά σεμινάρια σε καταστήματα λιανικής πώλησης, ώστε να εξυπηρετούν σωστά πελάτες με οπτική αναπηρία. Επίσης γίνονται βιωματικά εργαστήρια σε σχολεία και εταιρίες, ώστε να εξοικειωθούν μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού με την τυφλότητα και γενικά τις αναπηρίες.

Παράλληλα εργάζεται ως ψυχολόγος και είναι συνιδρυτής του εθελοντικού οργανισμού «Διαβάζω για τους άλλους», ο οποίος προωθεί την ισότιμη πρόσβαση ατόμων με απώλεια όρασης στη γνώση και τη λογοτεχνία.

Ξεκίνησε να ασχολείται με το τραγούδι στα εφηβικά του χρόνια. Έκανε μαθήματα τραγουδιού για οκτώ χρόνια με τη δασκάλα φωνητικής Ασημίνα Μόρφη. Από την ηλικία των δεκαοκτώ άρχισε να συμμετέχει ως τραγουδιστής σε συγκροτήματα που έπαιζαν κομμάτια ξένου και ελληνικού ρεπερτορίου. Κατά την ίδια περίοδο ξεκίνησε να γράφει τους πρώτους του στίχους. Έχει γράψει τη συλλογή διηγημάτων, «Εκτός οπτικού πεδίου» (εκδ. Εύμαρος) και πρόσφατα κυκλοφόρησε το πρώτο του ολοκληρωμένο album με τίτλο «Το πιο δικό μου ψέμα».

Ο Θοδωρής Τσάτσος υπογράφει τους στίχους των τραγουδιών οι οποίοι ντύθηκαν με μελωδίες εξαιρετικών δημιουργών όπως οι Γρηγόρης Πολύζος, Κώστας Γάκης, Δημήτρης Ιλεμόσογλου, Σπύρος Παρασκευάκος και Γιώργος Κυριάκος. Στο album συμμετέχουν η στιχουργός Αθηνά Σπανού που υπογράφει ένα τραγούδι («Η πέτρα και η χίμαιρα») και η ερμηνεύτρια Πολυξένη Καράκογλου σε δύο τραγούδια («Ξόρκι» και «Όλου του κόσμου οι άνθρωποι»). Την ενορχήστρωση και την επιμέλεια της παραγωγής υπογράφει ο Γρηγόρης Πολύζος ενώ η ηχογράφηση, η μίξη και το mastering έγιναν από τον Ηλία Λάκκα στο Studio Odeon.

Κυριακή 9 Ιανουαρίου 2022

Σωτήρης Κακίσης: Χρειάζομαι μουσική (στίχοι και κείμενα)







Σωτήρης Κακίσης

Χρειάζομαι μουσική (στίχοι και κείμενα)

Εκδόσεις Ερατώ



«χρειάζομαι μουσική. τώρα που η καρδιά μου σ’ άλλο βουνό ανέβηκε, τώρα που τα μάτια μου σαν φύλλα από του προσώπου μου το δέντρο ένας αέρας παράξενος τα ερωτεύτηκε, τώρα. η μουσική είναι πιο αστεία, λιγότερο άχρηστη από τον θάνατο […]»


Με πρόλογο του Ηρακλή Οικονόμου και οπισθογράφηση του Φοίβου Δεληβοριά, στην έκδοση περιέχονται οι στίχοι του ποιητή, κείμενά του για τη μουσική και συνεντεύξεις του με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Νίκο Χουλιαρά, τον Διονύση Σαββόπουλο, τον Τζίμη Πανούση, τον Αργύρη Μπακιρτζή, τον Φοίβο Δεληβοριά και τον Αλκίνοο Ιωαννίδη.

«Αν ο ένας πνεύμονας του Κακίση αναπνέει ποίηση, ο άλλος αναπνέει μουσική. Και δεν χρειάζεται πολύς κόπος για να το καταλάβεις αυτό. Δεν είναι μόνο οι στιγμές από τις δεκάδες συνεντεύξεις με πρόσωπα του τραγουδιού, απ’ τα μυριάδες ποιήματα, από τις όλο μαστοριά μεταφράσεις του. Η κάθε λέξη που υπογράφει αποπνέει μουσική, με μια φυσική ρυθμικότητα που σε μαγνητίζει[…]

«Το πιο χαρακτηριστικό ίσως στοιχείο τους είναι η πολλαπλότητα των εικόνων, με κοινό συναισθηματικό παρονομαστή την ευαισθησία και την τρυφερότητα. Αυτή η πολλαπλότητα εξηγεί πώς η ιστορία των μελοποιήσεων του Κακίση μπορεί να περιλαμβάνει τέτοιες διαφορετικές μελωδικές διαδρομές, από τη λιτή μπαλάντα «Ατθίδα» του Σπύρου Βλασσόπουλου με την Αλέκα Κανελλίδου μέχρι τη βυζαντινή «Σαπφώ» του Δημήτρη Παπαδημητρίου με την Ελευθερία Αρβανιτάκη. Ή απ’ τις απίθανα τζαζ «Γάτες» του Άγγελου Κατσίρη με τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά και το εξίσου μπλε «Πέρα απ’ τα Σύνορα» του Βαγγέλη Κατσούλη με τη Μαρία Φαραντούρη μέχρι τα «Τέσσερα Βήματα», το υπέροχο απτάλικο του Μάριου Στρόφαλη με την Αναστασία Μουτσάτσου».

Ηρακλής Οικονόμου


«Όλοι λίγο—πολύ χρειαζόμαστε τη Μουσική. Υπάρχουν όμως και ελάχιστοι ανάμεσά μας που η Μουσική τους χρειάζεται. Κι αυτοί δεν είναι άλλοι από τους Ποιητές. Τα τραγούδια και τα κείμενα του βιβλίου που κρατάτε είναι αυτά που ζήτησε από τον Ποιητή Σωτήρη Κακίση το ίδιο το Μέλος. Το Μέλος που περιηγείται σαν σώμα στην πάντοτε αρχαία αθηναϊκή νύχτα[…]

«Διαβάζοντας το βιβλίο —και χωρίς να θέλω να μειώσω κανέναν από τους συνθέτες που «χρειάστηκαν» και που έξοχα τύλιξαν με το μανδύα των ήχων τους τον αθώο Σωτήρη— φανταζόμουν κάθε τραγούδι μελοποιημένο από τον Χατζιδάκι»…

Φοίβος Δεληβοριάς


Ο πίνακας του εξωφύλλου είναι του Χρήστου Κεχαγιόγλου.





"Η αγάπη αργεί" - νέο single από την Κατερίνα Μελίτη

 





Δελτίο τύπου


Η Spider Music παρουσιάζει το καινούργιο τραγούδι της Κατερίνας Μελίτη με τον τίτλο « Η αγάπη αργεί».

Ένα αργό ατμοσφαιρικό τάγκο με την μοναδική ερμηνεία της Κατερίνας που θα μας καθηλώσει και θα θέλουμε να το ακούσουμε πολλές φορές.

Η μουσική και οι στίχοι είναι της Όλγας Μακρή, ενώ το βίντεο κλιπ σκηνοθέτησε ο Γιώργος Κουρτέσης, που έκανε επίσης της χορογραφία.

Σάββατο 8 Ιανουαρίου 2022

Μέγαρο Μουσικής: Ανοιχτές Πλατφόρμες






2021-2022
Γέφυρες

ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΕΣ – ΑΚΡΟΑΣΕΙΣ

Το Μέγαρο ακούει

Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και η ΕΔΕΜ δίνουν ώθηση στη νέα γενιά δημιουργών και ερμηνευτών


Καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων: 14 Φεβρουαρίου 2022


Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο πλαίσιο της υποστήριξης δημιουργών και ερμηνευτών, επεκτείνει και αναβαθμίζει μια πολύ σημαντική θεσμική πρωτοβουλία του, το πρόγραμμα «Το Μέγαρο ακούει» της σειράς ΓΕΦΥΡΕΣ, συμπράττοντας με την Ένωση Δικαιούχων Έργων Μουσικής (ΕΔΕΜ) και διευρύνοντας τις Ανοιχτές Πλατφόρμες με ψηφιακές και φυσικές ακροάσεις.

Οι ακροάσεις θα γίνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα είτε με φυσική παρουσία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, είτε διαδικτυακά, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων 14/2/2022. Με αυτό τον τρόπο, ο θεσμός είναι ανοιχτός σε έλληνες καλλιτέχνες από όλη τη χώρα αλλά και το εξωτερικό καθώς και σε αλλοδαπούς μουσικούς που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα χωρίς όριο ηλικίας, ανεξάρτητα από το αν ή σε ποια εταιρεία διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων ανήκουν.

Στις φυσικές και διαδικτυακές ακροάσεις μπορούν να λάβουν μέρος φωνητικά ή οργανικά σχήματα που αποτελούνται από τουλάχιστον 3 άτομα. Σε ό,τι αφορά τις φυσικές ακροάσεις, ο μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων είναι 16, ενώ στις διαδικτυακές δεν υπάρχει όριο. Σε ειδικές περιπτώσεις μπορούν ακόμη να πάρουν μέρος αλλοδαποί μουσικοί που είναι εγκαταστημένοι και δραστηριοποιούνται καλλιτεχνικά στη χώρα μας.

Ως προς τα κριτήρια αξιολόγησης δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην καινοτομία, την αυθεντικότητα, την τεχνική και ερμηνευτική αρτιότητα, την ενορχήστρωση, την πρωτοτυπία της διασκευής, όπου αυτή απαιτείται, και στη δημιουργική σύνδεση μουσικής και κειμένου, όσον αφορά τα τραγούδια. Στα φωνητικά έργα μπορεί να χρησιμοποιηθεί η ελληνική ή οποιαδήποτε άλλη γλώσσα.

Στόχος αυτής της πρωτοβουλίας είναι να υποστηριχτεί έμπρακτα όλο το μουσικό δυναμικό. Σε πρώτη φάση, δίνεται βήμα σε δημιουργούς και ερμηνευτές και ακούγεται το έργο τους στις ακροάσεις. Σε δεύτερη φάση, οι καλλιτέχνες προβάλλονται στο φιλόμουσο κοινό και αποκτούν πρόσβαση σε ένα ευρύ δίκτυο μουσικών δράσεων (συναυλίες, ηχογραφήσεις, προώθηση στα social media κ.λπ.).

Καλλιτεχνική επιτροπή αξιολόγησης:
Γιάννης Βακαρέλης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής Μεγάρου Μουσικής Αθηνών
Δήμητρα Γαλάνη, ερμηνεύτρια–συνθέτις, μέλος ΕΔΕΜ
Σταύρος Λάντσιας, πιανίστας–συνθέτης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΔΕΜ
Δημήτρης Μαραγκόπουλος, συνθέτης, επικεφαλής της ΣΕΙΡΑΣ Γέφυρες

Η επιτροπή αξιολόγησης θα είναι ανοιχτή, με μια σφαιρική προσέγγιση, σε πρωτότυπες συνθέσεις, μεταγραφές, διασκευές, δημιουργικές και καινοτόμες ερμηνείες από όλο το φάσμα μουσικής, όπως ενδεικτικά έντεχνη «κλασική» μουσική (αναγεννησιακή μέχρι και 21ο αιώνα), θρησκευτική, έθνικ, παραδοσιακή, τζαζ, ροκ, σύγχρονα μουσικά ρεύματα όπως mouth beat, body percussion, μίνιμαλ, μιούζικαλ και τραγούδια με ελληνικό ή ξένο στίχο.

Τα προηγούμενα χρόνια, οι Ανοιχτές Πλατφόρμες, μέσω ακροάσεων, επέλεξαν συγκροτήματα που εμφανίστηκαν στη συνέχεια στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όπως οι After8, Athens Tango Ensemble, Caja Secreta, Choir on the Stairs, Dretta, Guitar-4tune, Fle[x] String Ensemble, Fonέs–Marina Satti, Manouchodrome, Maracatu, Polis Ensemble, The Music Virus Band, De sol à sol Band κ.ά.

Η βασική καινοτομία όμως που αναβαθμίζει πλήρως τον θεσμό, αυτή τη χρονιά, –πέρα από τη συνεργασία του Μεγάρου με την Ένωση Δικαιούχων Έργων Μουσικής (ΕΔΕΜ)– είναι το γεγονός ότι έλληνες και αλλοδαποί μουσικοί από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό αλλά και αλλοδαποί μουσικοί εγκατεστημένοι στην Ελλάδα μπορούν, χάρη στη διαδικτυακή ακρόαση, να παρουσιάσουν το έργο τους στις Ανοιχτές Πλατφόρμες. Ταυτόχρονα έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιλέξουν, να παρουσιάσουν τη δουλειά τους ζωντανά, με φυσική παρουσία, στο Μέγαρο, έναν χώρο φιλοξενίας ανοιχτό όχι μόνο σε αναγνωρισμένους καλλιτέχνες υψηλού επιπέδου, αλλά και πρόθυμο να αφουγκραστεί τον ήχο ενός εγχώριου μουσικού δυναμικού που διαρκώς εμπλουτίζεται.

Δείτε τους όρους συμμετοχής και συμπληρώστε τη φόρμα συμμετοχής στο παρακάτω link:

Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων, θα τηρηθούν όλα τα προβλεπόμενα μέτρα υγειονομικής προστασίας. Περισσότερες πληροφορίες εδώ:

Τετάρτη 5 Ιανουαρίου 2022

Συνέντευξη με τον Γιώργο Ανδρέου

 




Γιώργος Ανδρέου:

 

«Ο γρίφος για τον δημιουργό είναι η νοηματοδότηση της ανθρώπινης ύπαρξης»

 

Αφορμή για την κουβέντα μας υπήρξε η συνάντησή του με τον Μάνο Ελευθερίου και η απαιτητική μελοποίηση του «Νοητού Λύκου». Αλλά η αιτία είναι άλλη: ότι για πάνω από τρεις δεκαετίες συγκαταλέγεται στα βαριά «όπλα» του έντεχνου τραγουδιού ως συνθέτης και στιχουργός, αλλά και ως παραγωγός και ενορχηστρωτής. Ακούραστος κι ανήσυχος, πάντα πάνω στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης, συνεχίζει να τροφοδοτεί με τις μελωδίες του το μουσικό μας τοπίο. Κυρίες και κύριοι, ο Γιώργος Ανδρέου!

 

Τη συνέντευξη έλαβε ο Ηρακλής Οικονόμου


Έχετε γράψει στίχους για τουλάχιστον 120 τραγούδια, αλλά παράλληλα έχετε μελοποιήσει μαεστρικά ποιητές και βέβαια έχετε εκδώσει εσείς ο ίδιος ποίηση. Πώς μπήκε στη ζωή σας ο ποιητικός λόγος; Πότε και με ποιους ξεκινάει η σχέση σας με την ποίηση;

 

Ο πατέρας μου συντηρούσε μια μεγάλη προσωπική βιβλιοθήκη, με πολυάριθμους τόμους λογοτεχνίας - ανάμεσα τους πολλές ποιητικές συλλογές και ανθολογίες. Το βιβλίο με τις ανθολογήσεις Ελλήνων και ξένων ποιητών, σε επιμέλεια και μεταφράσεις από την Ρίτα Μπούμη Παπά, υπήρξε το πρώτο που ξεφύλλισα, στην αρχή της εφηβείας. Είχε ωστόσο προηγηθεί  η ακρόαση, σε συνθήκες «παρανομίας» λόγω χούντας, του Άξιον Εστί (Θεοδωράκης-Ελύτης). Η φωνή του Μάνου Κατράκη επιμένει συγκλονιστική στο ηχείο της μνήμης μου, η υποβλητική του ανάγνωση, κατεξοχήν στο σημείο όπου αναφερόταν στους νέους «που τους έλεγαν αλήτες». Πρώτο βιβλίο ελληνικής ποίησης η Συνέχεια 3 του Μανώλη Αναγνωστάκη - ήμουν κοντά στα δεκαπέντε. Ακολούθησε ένα ...σύμπαν ποίησης. Η ανάγνωση, φυσικά, συνεχίζεται.






Πώς συναντηθήκατε αρχικά με τον Μάνο Ελευθερίου; Και πώς εξελίχθηκε η συνομιλία σας μέσα στα χρόνια;

 

Είχα διαβάσει  πολύ νέος Το νεκρό καφενείο, την ποιητική του συλλογή, κι έτσι ήξερα πως ο Ελευθερίου της Θητείας, του Άγιου Φεβρουάριου και των Τροπάριων για Φονιάδες έγραφε και εξέδιδε και «καθαρή» ποίηση. Είχα ανακαλύψει πολλά από τα βιβλία του όταν τον συνάντησα αρχές του 1994, σε μία παρουσίαση νέου δίσκου. Τον ρώτησα πώς μπορώ να βρω κάποια ποιητικά του βιβλία που ήταν αδύνατον να εντοπίσω σε βιβλιοπωλεία. «Θα σου τα χαρίσω εγώ αγοράκι μου» μου απάντησε με εκείνο το κοφτό και τρυφερό συγχρόνως ύφος ομιλίας του. Τον επισκέφθηκα στο σπίτι του. Γίναμε φίλοι αργά αλλά με σταθερή πορεία σύγκλισης - αφού φυσικά πολέμησα για αρκετά χρόνια με ένα βαρύ τρακ που εμφανιζόταν δικαιολογημένα κάθε φορά που τον συναντούσα. Μιλήσαμε πολλές φορές για ιδιωτικά μας πράγματα - είχε έναν απαράμιλλο τρόπο αφήγησης, γεννούσε έναν μονόλογο σχεδόν θεατρικό, συγχρόνως βαθειά εξομολογητικό, αυστηρό και δίκαιο.

 

Πολλοί ισχυρίζονται πως υπήρξαν φίλοι του, επειδή ο Ελευθερίου ήταν προσιτός και καθόλου «στημένος». Όλοι τους περιγράφουν το χιούμορ του, την χαλαρή του διάθεση, τον παιγνιώδη τρόπο επικοινωνίας του. Οι φίλοι του γνωρίζουν πολύ περισσότερα, πολυσύνθετα και πολύπλοκα. Περιορίζομαι να πω πως θαύμαζα την δύναμη του, την ακρίβεια, την ειλικρίνεια, την πίκρα, την αγανάκτηση, τον θυμό. Το αίσθημα ελευθερίας και την τόλμη που προϋποθέτει. Μιλήσαμε για τον Κάφκα, τον Τόμας Μαν, τον Ντοστογέφσκι, τον Ρεμπώ, τον Σεφέρη, τον Καρυωτάκη, τον Γκάτσο, τον Χειμωνά, την Ζωή Καρέλλη, τον Παλαμά, τον Σικελιανό, τον Καβάφη, τον Σέξπιρ, τον Τσέχοφ, τον Βέρντι, τον Μότσαρτ, τον Μπετόβεν. Για τον Μπαχ. Για την Παπαδάκη. Μιλήσαμε για πολλούς, ώρες ατελείωτες. Μου διάβαζε μεγάλα αποσπάσματα από τα μυθιστορήματα του, στο στάδιο της γραφής. Μου απήγγειλε στίχους του ανέκδοτους του τραγουδιού και παιδικά παραμύθια στην πρώτη τους γραφή. Μου διάβασε ένα απόγευμα όλον τον Νοητό Λύκο. Από το «χειρόγραφο» - το δακτυλογραφημένο μεν, αλλά διάστικτο από ιδιόχειρες διορθώσεις κείμενο.


Ο Νοητός Λύκος είναι ένας ιδιαίτερος και κρίσιμος δίσκος, καταρχήν διότι δεν μιλάμε για σκόρπια τραγούδια του Ελευθερίου εδώ κι εκεί, αλλά για μια συνεκτική προσέγγιση σε ένα ποιητικό έργο του. Πώς βρέθηκε στα χέρια σας το κείμενο και πώς αντέδρασε ο ίδιος στις μελοποιήσεις σας;

 

Όταν μου διάβασε το έργο από το πρωτότυπο κείμενο, πριν την έκδοση φυσικά, έμεινα βουβός και συγκινημένος. Ένιωσα πως ήταν η πνευματική διαθήκη του Ελευθερίου, το magnum opus του. Για αρκετά χρόνια του ζητούσα την άδεια να προχωρήσω σε μια κειμενική διασκευή και μελοποίηση του «ως μουσικού δράματος» και μου απαντούσε «σιγά-σιγά», χαμογελώντας με τον χαρακτηριστικό του τρόπο. Κάποια στιγμή αποφάσισα να προχωρήσω σε ένα σχεδίασμα «λιμπρέτου». Του το παρέδωσα. Με κάλεσε μετά από μερικές μέρες. «Ωραίο το έκανες» - μου είπε. Το συζητήσαμε διεξοδικά. Έκανε λίγες αλλά πολύ καίριες παρατηρήσεις και υποδείξεις.

 

Επέστρεψα μετά από σχεδόν δυο χρόνια με ηχογραφημένα τα μουσικά μέρη στο πιάνο, με την φωνή μου να ερμηνεύει. Τα άκουσε και μου έδωσε την τελική του έγκριση. Μου εμπιστεύθηκε πως τον ενθουσίαζε η ιδέα να «τελειώσει» την διαδρομή του στο Τραγούδι όπως την ξεκίνησε, με ένα «έργο συνόλου», όχι «κάποια ανεξάρτητα τραγούδια, χωρίς ενιαίο θεματικό κορμό». «Κουράστηκα», είπε, «να δίνω από εδώ κι από εκεί ένα κουρελάκι - η κουρελού με νοιάζει, ολόκληρη, πιο πολύ». Αδιανόητο για μένα εκείνη την ώρα – «άκουσε» το πλήρες έργο, ενορχηστρωμένο και ερμηνευμένο από αληθινούς τραγουδιστές (Νταλάρας, Θηβαίος, Φριντζήλα) post mortem. Η Νέκυια, η κάθοδος στον προσωπικό του Άδη, όπως την περιέγραψε στον Νοητό Λύκο του, έμελλε να συμβεί ακριβώς πριν το έργο του «ανεβεί» στην σκηνή. Χωρίς την δυνατότητα του ήρωα του - να επιστρέψει στον Επάνω Κόσμο, παρακινημένος από την Μάνα του, που συναντά στον Κάτω... 




Είναι εμφανές ότι δουλέψατε σε βάθος το συγκεκριμένο έργο, το οποίο θέλει πολλαπλές ακροάσεις για να αποκαλυφθεί στον ακροατή. Συναντήσατε συγκεκριμένες δυσκολίες στη μελοποίηση του Νοητού Λύκου; Ποιές είναι οι ιδιομορφίες του ποιητή Ελευθερίου σε σχέση με τον στιχουργό Ελευθερίου;

 

Ο Νοητός Λύκος τελειώνει με τον στίχο «Ο Σολωμός κι ο Κάλβος. Η Σελήνη», που θεωρώ «κληρονομιά» του Ελευθερίου, πνευματική διαθήκη του, πολύτιμη άυλη περιουσία - όπως, άλλωστε, όλο του το έργο - της πατρίδας μας. Το ποίημα είναι γραμμένο σε συνδυασμό ενδεκασύλλαβου με δεκασύλλαβο στίχο, στα βήματα του Δάντη, του Χορτάτζη, του Μπουνιαλή, με ομοιοκαταληξία και στροφές με μεγάλο ή μικρότερο αριθμό στίχων, ανάλογα με την θεματική στόχευση.

 

Ο Νοητός Λύκος όμως είναι συγχρόνως ένα έργο του 21ου αιώνα, «μοντέρνο», κρυπτικό, πολύ τολμηρό θεματικά. Αποφάσισα λοιπόν να «συνθέσω» τις διαφορετικές του καταγωγές, διαφοροποιώντας τα ηχητικά μου μέσα ανάλογα με το ερμηνευτικό πρόσωπο. Τρία είναι τα μουσικά πρόσωπα του έργου (το τέταρτο είναι Ηθοποιός - Αφηγητής): Ο Μουσικός Αφηγητής (το alter ego του αφηγητή - ερμηνεύει ο Γιώργος Νταλάρας), ο Άγγελος (του αφηγητή, τον οδηγεί στον Κάτω Κόσμο - ερμηνεύει ο Χρήστος Θηβαίος), η Μάνα (του αφηγητή, πεθαμένη, τη συναντά στον Άδη - ερμηνεύει η Μάρθα Φριντζήλα). Κάθε πρόσωπο έχει διαφορετική μουσική ταυτότητα: βυζαντινή - μεσογειακή ο Μουσικός Αφηγητής, δυτικοευρωπαϊκή του πρώτου μισού του 20ου αιώνα ο Άγγελος, οπερατική και μινιμαλιστική η Μάνα. Όλοι αυτοί οι μουσικοί κόσμοι συνομιλούν, συγκλίνουν και αποκλίνουν - ακολουθούν τις συγκλίσεις και αποκλίσεις του ποιητή Ελευθερίου με τον στιχουργό του Τραγουδιού Ελευθερίου. Όλος ο Νοητός Λύκος (το ποιητικό έργο) ισορροπεί εμπνευσμένα ανάμεσα στη λαϊκή και την ακαδημαϊκή φόρμα και θεματική. Και το πιο δύσκολο: Μιλά ο Ελευθερίου για νοητό κι όχι «αισθηματικό» Λύκο - το έργο λοιπόν αφορά την ηθική, φιλοσοφική, υπεριστορική οπτική του ποιητή. Το συναίσθημα ακολουθεί, δεν εκβιάζει, δεν εκβιάζεται. Το ίδιο, προσπάθησα, και η μελοποίηση.

 

Η ιστορία, είναι αλήθεια, επανέρχεται στο έργο του Ελευθερίου, και βεβαίως αυτό συμβαίνει ακόμα εντονότερα στον Νοητό Λύκο. Πώς ερμηνεύετε αυτή τη συνεπή σύνδεση του Ελευθερίου με τον ιστορικό χρόνο; Μήπως, εν τέλει, συνομιλώντας με την ιστορία προσπαθεί να λύσει και τους δικούς του προσωπικούς γρίφους;

 

Ο Ελευθερίου, όπως πολλές φορές μου το επεσήμανε, δεν πιστεύει στην «καθαρή» ποίηση, την αυτοαναφορική, την ξεκομμένη από τον ιστορικό και υπεριστορικό Χρόνο και Τόπο, «Χώρο και Καιρό», κατά την θαυμάσια διατύπωση του Μαρωνίτη. Κάθε εμπνευσμένος καλλιτέχνης - και ειδικά της γραφής - συνομιλεί με την εποχή του και συγχρόνως  την υπερβαίνει, ώστε να αναδείξει την κεντρική λειτουργία του έργου τέχνης, που είναι η ανάδειξη και δικαίωση της υπαρκτικής αγωνίας του ανθρώπου - μιας «αθανασίας» μεταφορικής, παρηγορητικής ωστόσο και λυτρωτικής.

 

Ο «προσωπικός γρίφος» για τον αληθινό δημιουργό είναι η νοηματοδότηση της ανθρώπινης ύπαρξης, κάθε μιας ατομικά και όλων συγχρόνως. Κατεξοχήν της διαδρομής των παρελθόντων, αυτών που δεν βρίσκονται πια εν ζωή, των προπατόρων, του αχανούς πλήθους που προηγήθηκε. Γι’ αυτό ο Ελευθερίου, σε μια συγκλονιστική σελίδα του Νοητού Λύκου δημιουργεί στροφές στίχων από ονόματα εκλιπόντων, ένα συνταρακτικό προσκλητήριο, συγχρόνως μνημόσυνο.

 

Στην ερμηνεία συναντάμε πρωτίστως τον Γιώργο Νταλάρα, μαζί με τον Χρήστο Θηβαίο και τη Μάρθα Φριντζήλα. Αποκωδικοποιήστε μου, παρακαλώ, την επιλογή τους. Ποια στοιχεία βρήκατε στον καθέναν;

 

Τον Γιώργο Νταλάρα τον ζήτησε εξαρχής ο Ελευθερίου ως Μουσικό Αφηγητή και εννοείται πως συμφώνησα αμέσως. Ο ερμηνευτικός τρόπος του Νταλάρα εκπροσωπεί αριστοτεχνικά και αριστοκρατικά τη μεγάλη παράδοση της Μονωδίας, του Μέλους - βυζαντινού, δημοτικού και λαϊκού - στον μουσικό μας πολιτισμό, καθώς και τη δημιουργική συνομιλία της με τα σύγχρονα ακούσματα, ελληνικά και διεθνή. Τον Χρήστο Θηβαίο τον ζήτησα εγώ εξαρχής - και ο Ελευθερίου συμφώνησε ευθύς αμέσως - για να αναλάβει, ως σπουδαίος μουσικός ερμηνευτής και χαρισματικός ηθοποιός της σκηνής, τον ρόλο του Άγγελου, που μουσικά συνομιλεί με το αποστασιοποιημένα θεατρικό μεσοπολεμικό «πολιτικό καφενείο» του Μπρεχτ και των εκλεκτών συνθετών-συνεργατών του (Βάιλ, Άισλερ, Ντεσάου), όσο υπονομεύει και συγχρόνως γοητεύεται από τον Τρόπο του Μουσικού Αφηγητή. Η Μάρθα Φριντζήλα ισορροπεί ανάμεσα στους δύο «αντιπάλους» με τον αριστοτεχνικό δυισμό της τραγουδιστικής της persona και την πολύπλευρη εμπειρία της ηθοποιού και σκηνοθέτη.





Κύριε Ανδρέου, τι ήταν καλλιτεχνικά και κοινωνικά η Θεσσαλονίκη εκεί στις αρχές της δεκαετίας του ’80, όταν και βρεθήκατε εκεί; Τι συνέβαινε δίπλα σας κι εντός σας;

 

Η Θεσσαλονίκη υπήρξε τότε πρωτοπόρα και ρηξικέλευθη - δεν είναι τυχαίο που όλες οι κραταιές δισκογραφικές εταιρείες αναβάθμισαν εκείνη την εποχή την εκπροσώπηση τους στην πόλη, με παραρτήματα που είχαν πρωτογενή παραγωγική δυνατότητα, χρηματοδοτώντας απευθείας ηχογραφήσεις δίσκων κλπ. Δυστυχώς η «άνοιξη» αυτή κράτησε λίγο κι επιστρέψαμε στην «Αθηνοκεντρική» συνθήκη - μια συνθήκη που κατά την γνώμη μου ζημίωσε πολύ τον ελληνικό πολιτισμό, όχι μόνο τον μουσικό, αφού του στέρησε διαφορετικές συναρπαστικές και ανταγωνιστικές οπτικές, πολυποίκιλα «χρώματα κι αρώματα». Δουλεύοντας στο «Αγροτικόν», το ιστορικό στούντιο του Παπάζογλου, είχα την ευκαιρία να «αναπνεύσω» τον φρέσκο αέρα που φυσούσε τότε. Ενδεικτικά: Ο Παπάζογλου, φυσικά, οι Χειμερινοί Κολυμβητές, οι Τρύπες, ο Μάλαμας, ο Περίδης που ανέβηκε στην Θεσσαλονίκη για να δείξει στον Νίκο την ανέκδοτη δουλειά του, οι Φατμέ (ηχογράφησαν το «Ρίσκο» στο «Αγροτικόν»), η Τσαλιγοπούλου, η Κανά, τα Μωρά στη Φωτιά (το προγονικό γκρουπ των Ξύλινων Σπαθιών), οι Άγαμοι Θύται, οι Αλερετούρ... Κι ένα σωρό πολύ δυναμικές μπάντες - ροκ, τζαζ, μπλουζ, λαϊκές. 

 

Θέλω να σταθώ ιδιαίτερα σε δύο «κεφάλαια» της πρώιμης πορείας σας που μόλις αναφέρατε: Αλερετούρ και Νίκος Παπάζογλου. Πώς προέκυψαν οι δύο αυτές συναντήσεις και τι αποκομίσατε απ’ αυτές;

 

Τους Αλερετούρ τους φτιάξαμε με τον Στάθη Παχίδη, τον Βαγγέλη Κοντόπουλο και τον Βασίλη Καλφόπουλο. Προστέθηκε ο Μπάμπης Αγαθαγγελίδης στην παρέα και ηχογραφήσαμε τον δίσκο Σαν ελληνική ταινία στο studio Sierra στην Αθήνα, επειδή στο «Αγροτικόν» εκείνη την περίοδο έκανε κάποιες αναβαθμίσεις ο Παπάζογλου και ήταν εκτός λειτουργίας. Γνωρίσαμε όμως τον Νίκο έτσι - κι εκείνος ερχόταν να μας ακούσει σε φοιτητομάγαζα και μικρές λαϊκές σκηνές όπου παίζαμε. Εγώ, μετά από κάποιες σεμιναριακές σπουδές ηχοληψίας στο εξωτερικό, ζήτησα από τον Νίκο να εργαστώ στο studio του, για να αποκτήσω πρακτική εμπειρία της δουλειάς. Βρέθηκα λοιπόν σε μια ...αυλή των θαυμάτων - γνώρισα μουσικούς, τραγουδοποιούς, τραγουδιστές, γίναμε φίλοι με τον Νίκο - που υπήρξε ο πρώτος μου μέντορας στην δουλειά του ηχολήπτη, αλλά κυρίως του τραγουδοποιού και μουσικού - και κατέληξα να παίζω πλήκτρα στην μπάντα του, την περίφημη Ταχεία Θεσσαλονίκης. Έπαιξα μαζί του και στη Biennale  της Βαρκελώνης (η ιδρυτική του θεσμού - 1985)  - οι δύο ελληνικές συμμετοχές ήμασταν εμείς και ο Παύλος Σιδηρόπουλος με το περίφημο γκρουπ του, τους Απροσάρμοστους. Έτσι γνώρισα τον Παύλο και γίναμε φίλοι. Λίγο αργότερα, στην Αθήνα πια, στο studio Tracks, που για ένα φεγγάρι ήμουν συνιδιοκτήτης του, ηχογράφησα και μιξάρισα μαζί με τον Νίκο Γκίνη το άλμπουμ Η φαντασία στην εξουσία, συνεργασία Σιδηρόπουλου με Στέλιο Βαμβακάρη, σε στίχους Πάνου Ηλιόπουλου και συμμετοχή του ...Louisiana Red!.

 

O δίσκος των Αλερετούρ (ένας και μοναδικός, συλλεκτικός πια) Σαν ελληνική ταινία οφείλει πολλά στον Γιώργο Μητρόπουλο, τον πολύ γνωστό ραδιοφωνικό παραγωγό, που μας πίστεψε και έγινε ο παραγωγός μας. Όσο για τον Παπάζογλου, η συνεργασία μου μαζί του τέλειωσε με τρόπο μαγικό - στον Σείριο του Μάνου Χατζιδάκι, όπου έπαιξα πιάνο για τον Νίκο (η εκδοχή του «Αύγουστου» με πιάνο έχει ηχογραφηθεί ζωντανά στον Σείριο), σε μια παράσταση-μαμούθ, με Σαββόπουλο, Φατμέ, Παπάζογλου, Ξυδάκη, Δυνάμεις του Αιγαίου και φυσικά την Ορχήστρα των Χρωμάτων, με Λέκκα, Λιούγκο, Πασπαλά. Στον Σείριο γνώρισα τον Σαββόπουλο, τον Ξυδάκη (του οποίου ενορχήστρωσα αρκετούς δίσκους και έπαιξα μαζί του ζωντανά) και συνδέθηκα στενότερα με τον Νίκο Πορτοκάλογλου (κι έγινα συνενορχηστρωτής λίγο αργότερα του πρώτου προσωπικού του δίσκου Φωνές). Ο Νίκος Παπάζογλου υπήρξε για μένα μια πόρτα στο θαύμα. Οι Αλερετούρ, η πρώτη μου πολύτιμη εμπειρία ως δημιουργού και εκτελεστή,  στη σκηνή και στο studio.








Φοβερά πράγματα! Μπήκατε, από την αρχή της προσωπικής σας δισκογραφίας με το Κορίτσι και Γυναίκα, στα βαθιά αυτού που ονομάστηκε έντεχνο τραγούδι. Ξέρω ότι ο όρος δεν είναι ιδανικός κλπ. κλπ., αλλά εξηγήστε μου τι υπήρξε εν τέλει αυτό το μουσικό ρεύμα;

 

Ο ορισμός «έντεχνο» κρύβει, είναι αλήθεια, κάποια αμηχανία. Στην ουσία πρόκειται για το δημιουργικό έργο κυρίως της γενιάς του ’90, μιας πολύ σημαντικής παρέας του ελληνικού Τραγουδιού. Τα τραγούδια που γράψαμε αγαπήθηκαν (και συνεχίζουν να αγαπιούνται) από το ελληνικό ακροατήριο και, πιστεύω, δεν υστερούν καθόλου σε σχέση με εκείνα των προπατόρων μας του ’60 και του ’70. Τόσο, που «έντεχνο» κατέληξε να σημαίνει το ποιοτικό ελληνικό Τραγούδι από τον Θεοδωράκη και τον Χατζιδάκι ως τους σημερινούς σημαντικούς συνθέτες και τραγουδοποιούς. Και είναι σίγουρο πως θα περιελάμβανε και τους μεγάλους του Λαϊκού μας Τραγουδιού, που αυτονόητα το δικαιούνται, αν δεν ήταν τόσο φορτισμένος ιστορικά ο προσδιορισμός «Λαϊκό Τραγούδι» (μέσα στον οποίο δυστυχώς έχουν χωρέσει κι αρκετά νεολαϊκά δημιουργήματα αμφίβολης αξίας).

 

Συνεργαστήκατε εξαρχής με μεγάλες ερμηνεύτριες. Ποια στοιχεία της καλλιτεχνικής τους προσωπικότητας σας έφεραν κοντά σε μια Τσανακλίδου, σε μια Βιτάλη, σε μια Τσαλιγοπούλου;

 

Πιστεύω πως είμαι συνθέτης περισσότερο γυναικών παρά ανδρών - αυτό τουλάχιστον αποδεικνύει η εργογραφία μου. Η υψηλού ταλέντου γυναίκα ερμηνεύτρια στην δική μας μουσική είναι ακαταμάχητη - συνδυάζει την μεγάλη μητέρα της Μεσογείου με μια εξιδανικευμένη ερωτική ύπαρξη, εκπροσωπώντας ιδανικά την καταλλαγή, την παρηγορία, την ελπίδα, απορροφώντας τον πόνο, τον φόβο, το αίσθημα ματαιότητας. Δεν είναι τυχαία η λατρεία της Παναγίας, μιας θνητής που με τον θάνατο της αναλήπτεται στον αθάνατο επάνω κόσμο. Να προσθέσω στις συνεργασίες μου την Αναστασία Μουτσάτσου, την Ρίτα Αντωνοπούλου, την Κορίνα Λεγάκη. Και την Χαρούλα Αλεξίου που ερμήνευσε τη «Μικρή Πατρίδα» μου (και του Παρασκευά Καρασούλου).

 



(Γιώργος Ανδρέου - Κορίνα Λεγάκη, στο στούντιο)


Άκουσα πρόσφατα το ενδιαφέρον δισκογραφικό ντεμπούτο της Irini Qn και μου έκανε εντύπωση, μεταξύ άλλων, η προχωρημένη ενορχήστρωσή σας. Φωτίστε μου, παρακαλώ, αυτή τη λιγότερο γνωστή αλλά σημαντικότατη πτυχή σας.

 

Ασχολούμαι με το...άθλημα της ενορχήστρωσης και καλλιτεχνικής επιμέλειας παραγωγής από την δεκαετία του ’90 (πρώτη φάση, ενδεικτικά: Ξυδάκης, Θαλασσινός, Μάνου, Νταλάρας-Ζήκας, Κατσιμιχαίοι, Πορτοκάλογλου, Τσαλιγοπούλου, Λειβαδάς, Ζούδιαρης-Αλκίνοος Ιωαννίδης) ως το σήμερα (δεύτερη φάση: Λεγάκη, Μουτσάτσου-Πατέλλη, αδελφοί Καλογεράκη, Μπουντούρης, Μητρίτσα, Σιόλας, Καλτσά, Σκαριώτης, Καρούνης-Παρασκευάκος, Τρίτη Έξοδος, Νάρης, Irini Qn, Μήτσης...). Προσεχώς θα κυκλοφορήσουν αρκετές ακόμα ενορχηστρωτικές μου εργασίες σε ηχογραφήματα νέων δημιουργών και ερμηνευτών. Αγαπώ όλες τις δημιουργίες των καλλιτεχνών στις οποίες έχω δράσει ως καλλιτεχνικός επιμελητής και ενορχηστρωτής - επειδή τις εκτίμησα και γι' αυτό και μόνο δέχτηκα να συμμετάσχω στην ανάδειξη τους. Ποτέ δεν αντιμετώπισα αυστηρά ως επάγγελμα αυτή μου την πλευρά. Νιώθω πως το Τραγούδι είναι μια μεγάλη παρέα - όλοι οι δημιουργικοί ρόλοι οφείλουν να συμπράττουν με θετική διάθεση και χαρά. Όσο για τους νεότερους δημιουργούς και ερμηνευτές, θεωρώ υποχρέωση όλων μας να τους στηρίξουμε και να τους δώσουμε βήμα.

 

Και τι καθιστά επιτυχημένη μια ενορχήστρωση;

 

Επιτυχημένη ενορχήστρωση για μένα είναι εκείνη που αναδεικνύει το έργο του δημιουργού και του ερμηνευτή, κι όχι η επιβεβαίωση μιας μανιέρας από την πλευρά του ενορχηστρωτή που δρα αφ' υψηλού, ισοπεδωτικά για το προς ενορχήστρωση έργο. Μπαίνω στο studio ως ενορχηστρωτής και είμαι μια «σελίδα λευκή», έτοιμος να μάθω κάτι καινούργιο, να εκπλαγώ δημιουργικά, να δώσω αλλά κυρίως να πάρω.

 

Έχετε καλύψει πολλά «χιλιόμετρα» ως συνθέτης μουσικής για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Ποια είναι η φιλοσοφία σας ως προς το συγκεκριμένο είδος; Πώς προσεγγίζετε, τεχνικά και δημιουργικά, μια παραγγελία;

 

Στον Κινηματογράφο και στο Θέατρο «αφεντικό» είναι ο σκηνοθέτης. Αυτόν ακούω και το δικό του όραμα προσπαθώ να υπηρετήσω. Το κλειδί για μένα είναι να βρίσκεσαι εκεί, παρών - στο μοντάζ, στην πρόβα, στην στιγμή της αμηχανίας και στην στιγμή της δημιουργικής λύσης. Δεν συμφωνώ με τους συνθέτες που έρχονται μετά. Θέλω να είμαι μαζί, συγχρόνως, παρών. Στις θεατρικές μου μουσικές, και ιδίως σε εκείνες για το Αρχαίο Δράμα, έχω κατεξοχήν εμπνευστεί από τις πρόβες - συνηθίζω να βρίσκομαι σε μια γωνιά της σκηνής, μπροστά σε ένα ηλεκτρικό πιάνο, με την παρτιτούρα στο χέρι. Την ώρα της «μάχης» γεννιούνται τα πιο όμορφα, τα πιο ειλικρινή κι αυθεντικά. Οι αναλύσεις, οι θεωρίες, οι a priori ιδέες πάντοτε ανατρέπονται  την ώρα της πρόβας - ευτυχώς.

 

Τελικά, ποια πόλη ονειρευτήκατε κύριε Ανδρέου, για να πιαστώ από ένα από τα πιο αγαπημένα μου τραγούδια σας; Ποιο μεγάλο σας προσωπικό ή καλλιτεχνικό όνειρο ευτυχήσατε να εκπληρώσετε; Και ποιο μένει να πραγματωθεί στο μέλλον;

 

Την πόλη μου την παιδική
μια νύχτα είδα μαγική
μπροστά μου να φωτίζει,
απόγευμα και Κυριακή
πυκνή και ήσυχη βροχή
στα φώτα της δακρύζει,
βιτρίνες έρημες, κλειστές
πλατείες άδειες, σκοτεινές
σιωπή που τις ραγίζει,
φωνή βραχνή του εκφωνητή
της μπάλας κόλπα και γιατί,
ραδιόφωνο που τρίζει

 

Κι εγώ που έψαχνα να βρω
τον παιδικό μου θησαυρό
στου δρόμου το κουβάρι,
ταξίδεψα παιδί μικρό
μα βρήκα κόντρα τον καιρό
και κάλπικο το ζάρι,
κι εγώ που έψαχνα να βρω
τον παιδικό μου θησαυρό
στου δρόμου το κουβάρι,
στην ίδια πόλη τριγυρνώ
την πρώτη αγάπη μου ζητώ
να βρω ποιος μου `χει πάρει.

 

Την πόλη μου την παιδική
μια νύχτα είδα μαγική
μπροστά μου να γιορτάζει,
στο σπίτι άναψε το φως
ξυπνά ο μικρός μου αδερφός
κι η μάνα μου του τάζει,
η μπάντα παίζει δυνατά
φαντάροι τρέχουν στα στενά
κρυφό τους καίει μαράζι,
στις στέγες χιόνι και καπνιά
σχολείο, αρχαία στις εννιά
Δευτέρα που χαράζει.

 

Κι εγώ που έψαχνα να βρω
του κόσμου τον κριτή
στην πόλη ετούτη τη μικρή
τον βρήκα ποιητή.

 

«Σέρρες» - από το άλμπουμ Δέκα τελευταία χρόνια. Ερμηνεύει ο εξαίρετος συνάδελφος μου Στάμος Σέμσης.