"Μουσική και τραγούδια για το θέατρο", της Ελένης Καραΐνδρου

Ελένη Καραΐνδρου

«Μουσική και τραγούδια για το θέατρο»

Μικρή Άρκτος

Η πρόσφατη συλλεκτική έκδοση με μουσική και τραγούδια της κορυφαίας Ελληνίδας συνθέτριας για το θέατρο επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η μουσική της άλλαξε τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον ήχο και την εικόνα. Η μελωδική της γραφή σε μία περίοδο αποδόμησης και κακομεταχείρισης της μουσικής γλώσσας έχει το χάρισμα της αμεσότητας στην έκφραση, ενορατική ποιότητα και δυναμική πρόσβαση στα βαθύτερα συναισθήματά μας. Μας υποβάλει τις μουσικές της ιδέες, μας γοητεύει και ορίζει το μηχανισμό της ευφορίας ή της λύπης στο ψυχισμό μας. Δεν είναι υπερβολή, μόνο η καλή μουσική μπορεί να αλλάξει τη διάθεση μας, πόσο μάλλον όταν μαζί με τη μουσική έχεις και ένα σπάνιο αρχείο ηχογραφήσεων. Πρόκειται για ανέκδοτες μουσικές και τραγούδια της Ελένης Καραΐνδρου, για το θέατρο.

Σε ένα έξαιρετικά επιμελημένο βιβλίο με δύο CD παρουσιάζονται οι συνεργασίες της με 5 κορυφαίους σκηνοθέτες: Λευτέρη Βογιατζή, Ζiλ Ντασέν, Αντώνη Αντύπα, Μάγια Λυμπεροπούλου, Βασίλη Παπαβασιλείου, για 12 θεατρικά έργα μεγάλων συγγραφέων: Πίντερ (Ο Επιστάτης), Μπέκετ (Ευτυχισμένες μέρες), Γκολντόνι (Οι αγρίκοι), Σαίξπηρ (Αγάπης Αγώνας Αγονος), Γκόργκι (Οι μικροαστοί και Το καινούργιο σπίτι), Τσέχωφ (Ο γλάρος), Τουργκένιεφ (Ένας μήνας στην έξοχή), Γκριμπογέντοφ (Συμφορά από το πολύ μυαλό), Μίλλερ (Ο θάνατος του εμποράκου), Λούλα Αναγνωστάκη (Διαμάντια και μπλούζ), Λεωνίδας Προυσαλίδης (Βαγόνι στα νερά). Στο διπλό αυτό άλμπουμ ακούμε την Τζένη Καρέζη σε μια σπαραχτική ερμηνεία του τραγουδιού «Χάθηκα μέσα στην ζωή μου» σε στίχους Λούλας Αναγνωστάκη από την τελευταία της παράσταση, «Διαμάντια και μπλουζ». Επίσης η ηθοποιός Ράνια Οικονομίδου αποδίδει υπέροχα το «Ευτυχισμένες μέρες» από το ομώνυμο έργο του Μπέκετ. Ακούγονται ακόμα η Άννα Παρλαπάνου στους Μικροαστούς του Γκόργκι, η Αρλέτα και όλος ο θίασος στο τραγούδι της λίμνης από τον Γλάρο του Τσέχωφ. Στο εισαγωγικό κείμενο του βιβλίου η ίδια γράφει: Κρατάω στα χέρια μου ένα πολύτιμο φορτίο, μια κιβωτό γεμάτη ταξίδια, όνειρα, υποσχέσεις, βλέμματα, φωνές, αγγίγματα, χρώματα, ήχους, μνήμες, χαμόγελα, αποφάσεις, δάκρυα, αποχωρισμούς, πάθη, έρωτες και θανάτους. Είναι τα δώρα μου από τις συναντήσεις μου, στο μαγικό κόσμο του θεάτρου, με έντεκα σπουδαίους συγγραφείς και πέντε κορυφαίους σκηνοθέτες, πέντε ανθρώπους ταγμένους που με εμπιστεύτηκαν και μού χάρισαν ταξίδια μοναδικά, γεμάτα εμπειρίες και συγκίνηση.

Ένα πολύτιμο δώρο, μία κιβωτός με σπάνια μουσικά υλικά, προσεχτικά επιμελημένο με την αισθητική της Μικρής Άρκτου απαραίτητο στη δισκοθήκη τη δική σας και των φίλων σας. Καλή ακρόαση.

Λιάνα Μαλανδρενιώτη

Η ΕΠΟΧΗ, 22 Δεκεμβρίου 2015.

Συνέντευξη του Τάκη Φάβιου στη Λιάνα Μαλανδρενιώτη

Τάκης Φάβιος:

"Οι μνήμες πρέπει να μένουν ζωντανές"

τη συνέντευξη έλαβε η Λιάνα Μαλανδρενιώτη.

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ, 27 Νοεμβρίου 2015).

Δύσκολο το στοίχημα που έβαλε ο Τάκης Φάβιος όταν αποφάσισε να μελοποιήσει τους συγκινητικά αυτοβιογραφικούς στίχους της Αλεξάνδρας Βλάσση Θεοδωρικάκου. Η όλη θεματική του δίσκου μας μεταφέρει πίσω, στα πέτρινα χρόνια, σε δύσκολες εποχές. Η ίδια από 13 ετών μέλος της ΕΠΟΝ και στη συνέχεια αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης στο πλευρό του Δημοκρατικού Στρατού και αργότερα πανταχού παρούσα στους αγώνες για δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη. Φυλακίστηκε και εξορίστηκε στο Τρίκερι και στον Άη Στράτη. Ελευθερώθηκε το 1961. Πιθανά, λοιπόν, η παραίνεση της στιχουργού που διαβάζουμε στο εσώφυλλο του δίσκου: «Οι μνήμες πρέπει να μένουν ζωντανές συνεχόμενες, σημειωμένες σε χαρτί για να διαβάζουν οι νεώτεροι που τόσο διψούν να μάθουν», να οδήγησαν το συνθετικό του οίστρο για να ντύσει αλλά και να αναδείξει μέσα από τη μουσική, τις αξίες που καταγράφονται στο έργο της αντάρτισσας. Με την άντληση από το υλικό της παράδοσης και του δημοτικού μας τραγουδιού ο συνθέτης έδωσε αναμφισβήτητα το χρώμα και την έκφραση που αναλογούν στο πνεύμα και στην ουσία των στίχων. Εύλογα χρησιμοποίησε τον βετεράνο του είδους τον Μπάμπη Τσέρτο καθώς και την Νάντια Καραγιάννη με σπουδαία πορεία στο δημοτικό τραγούδι, η οποία ξεχωρίζει μέσα στο δίσκο με τη σπαρακτική ερμηνεία της στο «Τέσσερα φύλλα έχει η καρδιά». Επίσης, η χαρισματική Πέννυ Ξενάκη και ο ίδιος ο συνθέτης συμβάλλουν στο καλό αποτέλεσμα του εγχειρήματος. Έπαιξαν οι μουσικοί: Γάσπαρης Μαμάς στο κλαρίνο, Γιώργος Τσοκάνης στα πλήκτρα, Γιάννης Τσέρτος στο ακορντεόν, Απόστολος Μόσχος στις κιθάρες. Φωνητικά έκανε ο Τάκης Φάβιος. Η ενορχήστρωση και η ηχογράφηση έγινε από τον Γιώργο Τσοκάνη.

Δύσκολο το στοίχημα του Τάκη Φάβιου, όχι για το αποτέλεσμα της εξαιρετικά εναρμονισμένης μουσικής γραφής του με τη συγκεκριμένη ποίηση, αλλά για την ανεύρεση μέσα στο σύγχρονο ακροατήριο, που όλο και περισσότερο τείνει στα εύληπτα, πρόθυμων ακροατών να εκτιμήσουν μια τόσο σημαντική παρακαταθήκη. Ο δίσκος κυκλοφόρησε από τον «Καθρέφτη».

Ο Τάκης Φάβιος γεννήθηκε στον Πειραιά, είναι βαρύτονος, συνθέτης και ποιητής. Έχει συνεργαστεί με αρκετές ορχήστρες και χορωδίες των Αθηνών. Για τη συνθετική του δραστηριότητα απέσπασε το Βραβείο Κοινού στο Φεστιβάλ Ιθάκης. Επίσης, έχει βραβευτεί για το ποιητικό του έργο. Έχει περιοδεύσει στη Γερμανία με τον τούρκο σκηνοθέτη Γιλμάζ Γκιουνέι, ενώ στη δισκογραφία συνεργάστηκε με τους συνθέτες Μιχάλη Τερζή, Κώστα Μυλωνά και Σαράντη Κασσάρα. Από το 2007 διδάσκει σύγχρονο τραγούδι στο Ωδείο «Ορφείο Αθηνών». Για την πρόσφατη δισκογραφική του δουλειά μιλήσαμε μαζί του.

 

Πώς ξεκίνησε η ιδέα της δημιουργίας αυτών των τραγουδιών;

Χαμένος μέσα στο μεγάλο φάσμα των μουσικών ιδεών μου, πάντα έψαχνα ένα κίνητρο που θα με φορτίσει συναισθηματικά για να μπορέσω να πραγματώσω μια ολοκληρωμένη δουλειά. Όπως όλοι γνωρίζουν, σπανίζουν πια οι εκδόσεις τραγουδιστικών έργων με ενιαίο περιεχόμενο. Η γνωριμία με την Αλεξάνδρα Βλάσση Θεοδωρικάκου ήρθε μέσα απ’ το χώρο της Αριστεράς, όπου εκφραζόμαστε κι οι δύο. Μου ζήτησε, με το φοβερό δυναμισμό και την ικανότητα της πειθούς που διέθετε, να επενδύσω μελωδικά, ως τραγουδιστής τις παρουσιάσεις των βιβλίων της. Έτσι, λοιπόν, διάλεξα και επεξεργάστηκα στιχουργικά μέσα από τις συγκινητικές της καταθέσεις κάποια αποσπάσματα που μπορούσαν να γίνουν τραγούδι. Μ’ αυτον τον τρόπο σχηματίστηκε μια ενότητα μελοποιημένων στίχων που σιγά σιγα πήρε το δρόμο της προς τη δισκογραφία.

Για το δυναμικό χαρακτήρα της κας Αλεξάνδρας και για το πόσο με ενθάρρυνε μα και με πίεσε ευγενικά πολλά μπορώ να πω... Διαλέγω όμως ένα ευτράπελο στιγμιότυπο που δείχνει εύγλωττα την επιμονή της να δημιουργεί, να διαδίδει το συγγραφικό της έργο και να ρουφάει με πάθος σταγόνα σταγόνα τη ζωή. Σε μία από τις ανοικτές συνελεύσεις που έκανε κάποτε ο ΣΥΡΙΖΑ στις λαϊκές πλατείες, και συγκεκριμένα στη Νεάπολη της Νίκαιας, είδα με έκπληξη την προχωρημένης ηλικίας κα Αλεξάνδρα, με έναν πάκο από βιβλία, να τρέχει πίσω απ’ τον Αλέξη Τσίπρα για να του τα χαρίσει...

Γιατί σαν συνθέτης διάλεξες το δημώδες ιδίωμα αυτής της δουλειάς και από πού άντλησες εμπνεύσεις;

Πρώτα - πρώτα έπρεπε να υπηρετήσω μουσικά τον περιβάλλοντα χώρο που στήθηκε και θέριεψε το Αντάρτικο. Δεν ήταν άλλος από το βουνό με το γνωστό ήχο της φλογέρας, μα και του αηδονιού που τραγουδάει τροπικούς μουσικούς δρόμους. Κατά δεύτερον, τα στιχάκια της κας Αλεξάνδρας ήταν γραμμένα σε ιωνικό δεκαπεντασύλλαβο, που προσάγει στο δημοτικό τραγούδι. Μα κυρίαρχο γεγονός που συνέτεινε να γεννηθούν μέσα μου δημώδεις μελωδίες είναι οι μουσικές μνήμες από τον βιολιστή πατέρα μου, Χρήστο Φάβιο, που διαλαλούσε τον ήχο του, εκεί κάτω στα μέρη της Μονεμβασιάς Λακωνίας, απ’ όπου και κατάγομαι. Σαν τελευταίο θα αφήσω το γεγονός ότι έχω σπουδάσει βυζαντινή μουσική κι έχω εύκολη πρόσβαση σε αυτές τις κλίμακες.

Γιατί διάλεξες ως συνεργάτες τους συγκεκριμένους τραγουδιστές;

Ας ξεκινήσω από τους Μπάμπη Τσέρτο και Νάντια Καραγιάννη που εκτιμώ πολύ ως τραγουδιστές μα και ως προσωπικότητες. Πρόκειται γιά δύο εργατικούς ανθρώπους που τιμούν με το παραπάνω το επάγγελμα του τραγουδιστή. Σημαντικό ρόλο για την επιλογή μου έπαιξε και η πελοποννησιακή τους καταγωγή, προέρχονται από τα χωριά της Τρίπολης, που, μαζί με την ευέλικτη φωνή τους, μου έδινε τη σιγουριά ότι κατέχουν το μουσικό ιδίωμα του δημοτικού τραγουδιού. Τους εκτιμώ, τους αγαπώ και τους εύχομαι να συνεχίσουν με την ίδια αγάπη και θέρμη την τέχνη που υπηρετούν. Γιά την Πένυ Ξενάκη με την οποία συνδέομαι φιλικά από πολύ παλιά, τι να πρωτοπώ! Μια τραγουδίστρια με προσωπικότητα, αισθαντικότητα και μεγάλες ερμηνευτικές ευκολίες. Συνεργάσιμη, πραγματικό φιλαράκι και αθόρυβη, μα ουσιαστική εργάτρια του ελληνικού τραγουδιού. Διάλεξα τη φωνή της για να εκφράσει το περιβάλλον του μεσοπολέμου μέσα στο οποίο λαμβάνουν χώρα η ιστορίες της κας Αλεξάνδρας.

Η Λιάνα Μαλανδρενιώτη για τη "Φυγή" του Γιώργου Καγιαλίκου

ΟΙ ΑΚΡΟΑΣΕΙΣ ΤΗΣ «ΕΠΟΧΗΣ»

Γιώργος Καγιαλίκος

«Φυγή»

Μετρονόμος

Τον συνθέτη Γιώργο Καγιαλίκο μας πρότεινε πριν από μερικά χρόνια ο Νίκος Κυπουργός, όταν επιμελήθηκε την παραγωγή του πρώτου CD του. Ένας εξαιρετικός νέος μελωδός με κλασική παιδεία και με εμφανείς τις επιρροές του από το λόγιο - έντεχνο τραγούδι των Μ. Χατζιδάκι, Μ. Θεοδωράκη, Ν. Κυπουργού κ.ά. Στη «Φυγή», το δεύτερο άλμπουμ του, ευτύχησε να συνεργαστεί με έναν επίσης νέο στιχουργό, τον Δημήτρη Αναγνωστόπουλο, που οι ποιητικοί στίχοι του οφείλουν πολλά στον Νίκο Γκάτσο και μεταφέρουν μνήμες, αρώματα και συναισθήματα. Η ίδια ποιητική διάθεση του συνθέτη - μελοποιού ενισχύεται τόσο από τους στίχους της Χριστίνας Κουκέλη, όσο και με τις μελοποιήσεις του στον Νικηφόρο Βρεττάκο και στον Κορσικανό Γκιακούμου Τιερ. Κυρίως, όμως, ο Καγιαλίκος ευτύχησε να ακούσει το υλικό του ερμηνευμένο από μία συγκλονιστική Μαρία Φαραντούρη στη «Λήθη των μαρμάρων» και στη «Ναυσικά», καθώς και από τον Δώρο Δημοσθένους, τον Γιάννη Λεκόπουλο από τη Θεσσαλονίκη και τη Λίλιαν Τσατσαρώνη. Μαζί του, ευτυχήσαμε κι εμείς να έχουμε σήμερα στα χέρια μας ένα δίσκο που είναι η επιτομή του γνήσιου έντεχνου τραγουδιού και προφυλάσσει σαφώς το ακριβό γούστο του εκάστοτε ακροατή.

Λιάνα Μαλανδρενιώτη

Η ΕΠΟΧΗ, 9 Φεβρουαρίου 2015.

Ο Σταμάτης Κραουνάκης για τον Χρήστο Λεοντή

«οι ερωτες κι αν βγουν στην ανεργια

Χαραματα πουλουν στους ναυαγους φιλια»

Εμενα μουφτασε αυτη η φραση

Και οι λεοντικες κιθαρες oι τοσο γνωστες απ τα φοιτητικα μου χρονια

Και η φωνη του Βουτσικακη

Με τη σφραγιδα της λυγμικης ερωτικης ανεπιδοτης απελπισιας

Να ξεκινησω τη μερα.

Ετσι θα ξεκινησω

Αναποδα

Μου ηρθε ενα σι ντι ενος νεωτατου συνθετη

Και ησυχασε την ψυχη κι αμολησαν Οι δακρυγονοι

Για τα απωλεσθεντα

Και κυριως για τα απωλεσθεντα ανεπιδοτα και βασικα αζητητα.

Που ποδοπατηθηκαν απο την λυσσα μια ς ψευδους καταξιωσης..

"Με κοπους θαρθουν οι καλυτερες μερες"

Τα τραγουδια του Λεοντη και του Λεντζου

Ερχονται με δυναμικη απλοτητα

Να αφυπνισουν αυτο το αισθημα..

Κι αυτο το μεταεφηβο αγορι απο την Κρητη

Να ζητησει ετσι πολυ κανονικα

Παλι ενα βημα στην καθημερινοτητα μας.

Απο τα χρονια της εφηβειας μας

Με τη φοιτητικη μας

Λυσσα για κατι καλυτερο.

Στο αμφιθεατρο της Παντειου

108;

Η αιθουσα

Απο απανω απ το χειριστηριο το μεταφραστικο

Να κυτταζω αυτα τα παραξενα

Τις αλλοκοτες κιθαριές, φλογερα φυσαρμονικα

Ρυθμους στα τρια,ελλαδα και νοτια αμερικη

Σολωμο και Ριτσο

Και μετα ακολουθια

Στα υπογεια του Κουν

Και στην Επιδαυρο με την Περιηγητικη

Αχαρνης, μνημειωδεις Βακχες στο Βορειου Ελλαδος

Επιδαυροι ξανα και ξανα

Μεχρι τη μνημειωδη φραση δια στοματος Λαζανη στους Αχαρνης

"Φυγετε απο την πορτα μου παλιολεοντηδες"

Προστατες του Ευθυμιαδη ,μνημειο

Νταριο Φο ισαβελλα τρεις καραβελες.

Κατεβατα Μελοποιημενα

....»σωστο κι αντρικιο ειναι να στεκεσαι στο πλαι του φουκαρα ,που εχει δικιο.»

Ο Μητσιας και η Τανια στο Λορκα

Ολο το ελληνικο θεατρο ποτισμενο απο τους ηχους του

Μ αυτο που οσο κι αν μυριζε επαναστατικοτητα

Απο κατω εβραζε ενας ερωτας Ελληνικος

Ωραιος Παθιαρης Κι Εγωιστης

Για την Ιθαγενεια του.

Αλλα κατ αρχην Ερωτας.

Κι αυτος ο ιδιος ειναι ο αρχιτεκτονας σ αυτα

Τα ομορφα καθαρα καινουργια σπιτια.

Για εποικους που γλυτωσανε να γινει αποικια το μεσα τους.

Μνημες

Μετα να παλευουμε με τις νοτες του στο πολιτιστικο ...

Να παιξουμε την Καταχνια.

Αποφασισμενα τραγουδια στην Εποχη της απολυτης αναισθησιας και των φανερων μαχαιριων.

Υπεροχα τραγουδια με τρεις φωνες

Καθαρες αφαγωτες ,με αρθρωση ,με ηχεια ,με επιγνωση.

Κυλα το σιντι στις ραγες αυτης της καθημερινοτητας και μοιραζει ιαματα.

"Ειχα καποτε κι εγω πατριδα

Μια αγαπη κι ομορφη ζωη"

Απλοι στιχοι του ποιητη Δημητρη Λεντζου

Με τη βεβαιοτητα του αγωνισματος που επιασε τοπο

Μεσα μας

Με ολες τις ηττες ανθισμενες

Μικρα φυτα στη γλαστρα στο παραθυρο μιας κουζινας

Που δεν επαψε ποτε να μαγειρευει

Αυτο το φαγητο που ηξερε απο Γενια σε γενια

Με τα οργανα του πρωταρχικου αισθηματος.

Τραγουδια.

Και ουπς ξαφνικα ο Συνθετης αγρυπνα στο νουμερο 7

Το κρυμμενο αριστουργημα

Γραμμενο απο το προ Χριστου

Απλως το αναγνωσε ο συνθετης απο τον βαθυ αυτον εαυτο και το ανεσυρε και το φωτισε

Και εβαλε στιχο ο Λεντζος

Αυτον τον παιανα πρεπει να μαθουν να τον παιζουν

Ολα τα παιδια της ελλαδας που θα γεννηθει μεσα απο την προσευχη

Μετα την καταστροφη...

Ανασταση

Σας συνιστω το νουμερο 7 σε ρηπλευ μεχρι να σηκωθουν οι χοροι των θυμων σας και να κατηφορισουν τα κλιμακοστασια της περιβαλουσας χυδαιοτητας

"Καπετανιε Ποσειδωνα"

Ολα τα λενε οι Δημιουργοι

Δεν ηρθα να φορτωσω καλα λογια

Δεν τα χρειαζεται αυτα,η Ιστορια αυτων των Πατριωτων .εν ταξει.

Παρτε αυτα τα τραγουδια και βαλτε στη διαπασων

Για να θρυψαλλιαστει

Καθε ανετοιμο ανεραστο υπερφιαλο

Που καμωνεται το ψαγμενο,

Το μοντερνο, το κατι ηρθα να σας πω κι εγω..

Ερωτικο σι ντι

Βαθυτατα ερωτικο

Και εφηβο

Με τα υλικα της γνωσης αλλα και με την τολμη μιας

Ζωης που θ αντεξει να ξαναπλασει

Τον εαυτο της απο το τιποτα.

Και παλι οι κιθαρες

Βασικος μοχλος του συνθετη Λεοντη

Παντα τις κενταγε με τεχνη

Εδω με τη φυσικη απλοτητα της τεχνης του τραγουδιου

Συνοδευουν αισθηματα ,παροχες δωρεαν ρευματος,

Καλλικελαδα ακουσματα απο τρυφερα εγκατα

"Γραφουμε την Ιστορια μα δεν εχουμε καιρο"

Γιναμε μουσαφιραιοι μες στον τοπο μας

Δεν τελειωσαμε ακομα

Οσα λογια και να πει κανεις

Το σιντι στο ρηπλευ

Μεχρι ν αλλαξει το αιμα στις φλεβες

Τραγουδια αξια τραγουδια μεστα

Ελληνικα

Χωρις να ποζαρουν

Θυμωμενα χωρις να ουρλιαζουν

Μ ενα μαθετε ν ακουτε

Τρεις υμνωδοι νεωτατοι

Ανελαβαν

Το ρολο του αβροτονον

Το αβροτονον ειναι η φωνη που διαλεγαν οι αρχαιοι

Να προπορευεται των πολεμιστων για να τους εμψυχωνει

Εδω αυτος ο ηλιος αυτη η φλογα του Λεοντη και του Λεντζου

Ερχεται να ξαναβαλει το τραγουδι στη θεση του.

Και ειμαι απολυτα σιγουρος οτι σιωπηλα κι αθορυβα χωρις πιαρατζουδες αμορφωτες και χωρις την στηριξη κανενος επιχορηγουμενου απο ανθρωπινο αιμα συστηματος...

Αυτα τα τραγουδια θα βγουν στη γυρα και θα λιανισουνε

Κυριως γιατι αυτο που θυμιζουνε ειναι ποιοι θαπρεπε ναμαστε

Και οχι ποιοι γιναμε απ το δε βαριεσαι

Τι σημασια εχει ενα ασπρο πουκαμισο

Και ενα φιλι με διαρκεια που ακυρωνει το θανατο.

Καλη ψαρια θα πω

Κι εβιβα και στον αγωνιστη Μετρονομο

Με το καλο απο εδω τη σφιγγα

Να γινουνε δακες πολλες

Δαγκωματα Δαγκωματα

Πολυ ευχαριστω που με διαλεξατε να πω αυτα τα δικα μου.

"Πεταλουδα η ψυχη στο στομα"

Σας αγαπαω απο παντα και για παντα σαν τρελλος ακομα.

"Στ αγρια κυματα δως μου το χερι"

Χαραξε...


ΥΓ οταν γραφτηκανε αυτα τα λογια. Δεν ειχα δει ζωντανα στη σκηνη τον ερμηνευτη Αλεξανδρο Τσιωνα. Καπετανιος Κυρηκας. Θα μας απασχολησει.

Στην Εκπομπη τραγουδαω το Ασπρο μου Ροδο που το λατρευω.

Κι ενα ντουετο απο τον Πλουτο, με τον Τσιωνά, που επισης αγαπω πολυ.

Χρηστο μου

Δικο σου το μοναστηρακι σημερα.

Σ αγαπω

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΚΡΑΟΥΝΑΚΗΣ

Θέλω να τα πω

 

Πριν από ένα ή και μισό αιώνα το τραγούδι ήταν στιχάκια του δημοτικού της λογοτεχνίας με μουσική ανάλογη «πάρε με Αντριάνα μου να σε βοηθώ στην πλύση και να σου κουβαλώ νερό απ’ το βατραχονήσι». Κουβέντες χωρίς «βάθος» αλλά και «τεχνική» αντιπαραγωγική. Ασφυκτικά μέτρα με ομοιοκαταληξίες που σπάγανε το κεφάλι τους να «σκαρώσουν» οι ποιητές, όπως σπάγανε το κεφάλι τους οι αρχιτέκτονες να σκαρώσουν «αρμονικά» διακοσμητικά να στολίσουν τα κτίρια μέσα κι έξω. Φταίνε βέβαια και οι «γλωσσονόμοι» που γράφανε στα λεξικά και εξακολουθούνε να το γράφουνε πως «ποίηση είναι η λογοτεχνική δημιουργία σε στίχους».

Έπειτα ήρθε η «προοδευτική» εξέλιξη κι έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Η μουσική «τέχνη» χωρίστηκε σε «άτεχνη» και «έντεχνη». Μουσική μαθηματική, εξευγενισμένη, γραμμένη επιστημονικά με φθόγγους «ειδικούς». Ντυμένο μ’ αυτή τη «νέα» μουσική «πέρασε» κι έγινε προσιτό το μεγαλειώδικο έργο των πολλών μεγάλων.

«άξιον εστί το κάμα που κλωσάει

στο γιοφύρι από κάτω τα ωραία κοτρόνια

τα σκατά των παιδιών με την πράσινη μύγα»

«τούτη η κολώνα έχει μια τρύπα

βλέπεις την Περσεφόνη;»

- Δεν είναι τραγικό αν σε καταλάβουν και δεν σε δεχτούν, τραγικό είναι να σε δέχονται χωρίς να σε καταλαβαίνουν - Τούτο το τελευταίο δεν είναι «ποίηση» είναι ένα απ’ τα πιστεύω μου.

Τα τραγούδια που υπάρχουν σ’ αυτό το δίσκο είναι «απλοϊκά τραγουδάκια» με «άτεχνη» μουσική και στίχους με θέματα που καίνε εμένα κι όσους δεν τη «βρίσκουν» καθόλου - ποτέ - και με τίποτα.

Φοβάμαι πως θα «σοκάρουν» όσους τη «βρίσκουν» με την τρύπα της κολώνας, την Περσεφόνη, την πράσινη μύγα και τα σκατά των παιδιών.

 

Άκης Πάνου

ΘΕΛΩ ΝΑ ΤΑ ΠΩ, 1982

Νίκος Τουλιάτος: "Ο κόσμος πήγε μπροστά από τους ουτοπιστές" (Μια ομιλία από το 2004)

 

Παραθέτω μια ομιλία σε προεκλογική εκδήλωση του Συνασπισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς στις εκλογές του 2004 που ήμουν υποψήφιος βουλευτής στην Α’ Αθήνας.

Αγαπητές φίλες και φίλοι

Ζούμε σε μια εποχή όπου οι αξίες, τα οράματα, τα όνειρα φαντάζουν ισοπεδωμένα,και πλακωμένα, από την καθημερινή αναξιοπρέπεια, την ανασφάλεια, την απογοήτευση, την παραίτηση, τον συντηρητισμό, τα αδιέξοδα, που έχει οδηγήσει αυτή η νεοφιλελεύθερη δηλ. στην ουσία δεξιά πολιτική - και από κάθε είδους υποκρισίες της εξουσίας που έχουν οδηγήσει τους νέους ανθρώπους σε απομάκρυνση από την πολιτική σκέψη και δράση.

Ο καπιταλισμός έχει δημιουργήσει μια φρικτή επιθετική καθημερινότητα που όμως έχει ντύσει με τόσο φανταχτερό τρόπο που σχεδόν την κάνει αόρατη.

Έχουμε εγκλωβιστεί όλοι με δάνεια, έχουμε υποθηκεύσει μέχρι και τα εγγόνια μας, έχουμε μια υπερβολική καταναλωτική καθημερινότητα με 2 - 3 αυτοκίνητα, 2 - 3 τηλεοράσεις, με πράγματα άχρηστα που φυλακίζουν τη ζωή μας και την σκέψη μας σε ένα κυνήγι της ζωής χωρίς ουσία, και βέβαια χωρίς όραμα. Οι φτωχοί δανείζονται. Και με τον φόβο της απόλυσης γίνονται συμμέτοχοι της καθημερινής αναξιοπρέπειας που τους επιβάλλουν, και που είναι έτοιμοι να σκύψουν το κεφάλι σε κάθε προσβολή της αξιοπρέπειας τους. (η περηφάνια σήμερα κοστίζει ακριβά).

Μέσα σε ένα περιβάλλον καθημερινής τρομοκρατίας μην χάσουμε την δουλειά μας, μην μας κλέψουν το αυτοκίνητο, μην μας κλέψουν το σπίτι, μην κάνουμε έρωτα γιατί θα πεθάνουμε, μην κάτσουμε στον ήλιο γιατί θα πάθουμε καρκίνο, μη φάμε αυτά ή εκείνα τα φαγητά γιατί είναι μολυσμένα, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου κυνηγάμε το χρήμα σαν μοναδική αξία, όπου κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν, όπου καθημερινά χάνεται όλο και περισσότερο ή επικοινωνία, ο έρωτας, το φλερτ, όπου αρχίζει να κυριαρχεί ένας ιδιότυπος ρατσισμός, δημιουργώντας ανθρώπους πολλών ταχυτήτων.

Ζούμε στην εποχή του πολιτισμού της παρακολούθησης, του ηλεκτρονικού φακελώματος, της ανεργίας, με πτυχίο ή όχι, στον πολιτισμό της καταστροφής του περιβάλλοντος και της μόλυνσης, στον πολιτισμό των μεταλλαγμένων, της καθημερινής προσβολής του ανθρώπου σε όλες τις πτυχές της κοινωνικής ζωής, της αποθέωσης της ελαφρότητας και της χυδαιότητας που πηγάζει από την αντίληψη της εύκολης ανόδου μέσω των τηλεοπτικών παιχνιδιών έστω και με ημερομηνία λήξης, αντίληψης που δυστυχώς έχει ποτίσει και διαβρώνει καθημερινά την σκέψη των νέων παιδιών και κυρίως τους στόχους τους, στον πολιτισμό του σκυλάδικου τρόπου διασκέδασης - εκτόνωσης αλλά και ζωής, στον πολιτισμό που μετατρέπει τον άνθρωπο σε δίποδο αναλώσιμο είδος στα ματωβαμένα χέρια των κάθε είδους συμφερόντων, στον πολιτισμό της ρεμούλας που έχει γίνει η επίσημη συναλλαγή με το κράτος, στον πολιτισμό της ατομικότητας σε βάρος της συλλογικότητας και των κοινών οραμάτων, στον πολιτισμό της πλαστής επικοινωνίας των μηνυμάτων με τα κινητά τηλέφωνα, του φόβου της δήθεν τρομοκρατίας που μας έχει κάνει δέσμιους και συνενόχους στην καταπάτηση των ατομικών μας ελευθεριών στο όνομα της ασφάλειας. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΛΥΤΑ ΑΣΦΑΛΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑ ΕΙΝΑΙ ΦΥΤΟ.

Μια καθημερινότητα όπου όλοι ή έστω οι περισσότεροι έχουμε και μια δικαιολογία για να την στηρίξουμε όταν πρέπει να πάρουμε θέση, που μπορεί να μας βγάλει από το βόλεμα μας. Μια πραγματικότητα που (τι ειρωνεία) αποκαλούμε κυνικά ''πολιτισμένος κόσμος'' και που λίγο - πολύ μας γοητεύει να είμαστε μέλη του. Να γιατί πολλές φορές ανεχόμαστε την κατάσταση που διαμορφώνεται γύρω μας, γιατί είμαστε βολεμένοι μέσα σε αυτήν, γιατί εάν οι καπιταλιστές είναι οι κλέφτες του πλούτου της Αφρικής - της Ασίας ή όπου αλλού εμείς οι πολίτες του δήθεν πολιτισμένου κόσμου είμαστε οι κλεπταποδόχοι.

Οι Κινέζοι λένε ότι

ΕΑΝ ΡΙΞΕΙΣ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΣΟΥ ΣΕ ΕΝΑ ΠΗΓΑΔΙ ΟΤΑΝ ΘΑ ΤΗΝ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙΣ ΘΑ ΣΚΥΨΕΙΣ ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΤΗΝ ΞΑΝΑΒΡΕΙΣ. Αγαπητοί φίλοι σε αυτή την πραγματικότητα έχουν ευθύνη μόνο οι κυβερνώντες; όχι βέβαια. Πεποίθηση μου βαθιά είναι ότι είμαστε όλοι συμμέτοχοι. Εκτός από το κλασικό πλέον ότι οι λαοί έχουν τις κυβερνήσεις που τους αξίζουν το σίγουρο είναι ότι κάνουμε σοβαρή προσπάθεια και οι ίδιοι να διαμορφωθούν με το καλύτερο τρόπο οι συνθήκες της αυτοκαταστροφής μας. ΕΞΑΛΛΟΥ ΟΠΩΣ ΛΕΕΙ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ - ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΟΥ ΒΑΛΕΙ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΕΑΝ ΔΕΝ ΤΟΝ ΑΦΗΣΕΙΣ ΝΑ ΣΟΥ ΠΑΡΕΙ ΤΑ ΜΕΤΡΑ.

Ακόμη χειρότερα βέβαια όταν τα μέτρα τα παίρνεις μόνος σου. Είμαστε θύματα αλλά και θύτες αυτής της κατάστασης, με την συμπεριφορά μας με την ανοχή μας αλλά και με τις επιλογές μας, οι αληθινές ανάγκες πολλές φορές μας αναγκάζουν σε συμβιβασμούς αλλά όταν διαμορφώνουν και τις επιλογές της ζωής μας, τότε η πραγματικότητα παίρνει της διαστάσεις θρίλερ. Κάποτε επικρατούσε η άποψη ότι η δουλειά δεν είναι ντροπή τώρα πρέπει να το ξανασκεφτούμε, γιατί η δουλειά μας μπορεί να γίνεται όχημα τις διαμόρφωσης της καθημερινής μας υποτέλειας. Είναι ντροπή να δουλεύεις στα ΜΑΤ, είναι ντροπή να πηγαίνεις μισθοφόρος στον στρατό, είναι ντροπή να δουλεύεις σε διαφημιστική εταιρεία και να πουλάς ψέματα που παγιδεύουν τον κόσμο συνειδητά, είναι ντροπή να δουλεύεις στο σκυλάδικο και να γίνεσαι φορέας της χυδαιότητας, είναι ντροπή να δουλεύεις σε τράπεζα και να κοροϊδεύεις συνειδητά τον πελάτη για να φέρεις κέρδη και να πάρεις πχ μπόνους, ή να οργανώνεις χυδαία τηλεπαιχνίδια κλπ - κλπ δραστηριότητες όπως και άλλες πολλές που δηλητηριάζουν την καθημερινή ζωή που καταστρέφουν ψυχές που διαμορφώνουν συνειδήσεις κατάλληλες να στηρίζουν αυτού του είδους τις εξουσίες. Υπάρχει μια αριστερά στον αντίποδα όλων αυτών, μια αριστερά της αυτοανατροπής και της ανατροπής δεδομένων, αντιλήψεων, μια αριστερά οραμάτων ακόμα και μάταιων και ουτοπικών που θα διεκδικεί το δικαίωμα στο όνειρο και στην φαντασία, με σκληρό λόγο ακόμη και απέναντι σε αυτόν τον λαό που διαμαρτύρεται επί τέσσερα χρόνια και στο τέλος σε μια ομαδική παράκρουση τους ξαναψηφίζει μαζοχιστικά, απέναντι σε αυτόν το λαό που δάκρυζε και διαδήλωνε μαζικά για τα εγκλήματα των ιμπεριαλιστών δολοφόνων στο ΙΡΑΚ και ξέχασε ότι ο νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δήλωνε ότι με την Αμερική μας ενώνει κοινή πορεία και κοινοί στόχοι. Είμαστε συνυπεύθυνοι, και για να μην είμαστε μόνο ένας δρόμος υπάρχει, ο αγώνας ενάντια στο βόλεμα μας, ο αγώνας ενάντια στον φιλήσυχο εαυτό μας, ο επαναστατικός δρόμος που για μένα σημαίνει καθημερινή πάλη με τον εαυτό μας και τη συνείδηση μας, και βέβαια η συμμετοχή μας σε ένα κίνημα που θα είναι ενάντια σε αυτούς που βομβαρδίζουν κάθε μέρα τα μυαλά μας.

Πόσες πορείες κάναμε για την καθημερινή διαφθορά που έχει γίνει μάστιγα, πότε φωνάξαμε για τους κάθε λογής big brother που μας προσβάλλουν, για τις παρακολουθήσεις όλων των συνομιλιών με τα τηλέφωνα - κινητά - internet και κάθε είδους επικοινωνίας.

Πότε εναντιωθήκαμε στο κάθε μορφής ηλεκτρονικό φακέλωμα με τις πιστωτικές κάρτες, ή με τη χυδαιότητα της τηλεόρασης ή για το σοβαρότατο πρόβλημα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Για το εφιαλτικό μέλλον που μας ετοιμάζουν με τις εξετάσεις DNA που θα προβλέπουν ποιοι είναι ικανοί για δουλειά, ποιοι θα είναι άρρωστοι κλπ. κλπ. διαμορφώνοντας από την γέννηση ενός παιδιού το μέλλον του.

Αυτά τα καθημερινά είναι που με την υπερκατανάλωση και την τρομοκρατία στοχεύουν να μην ασχολούμαστε φθείροντας τις συνειδήσεις και δημιουργώντας λαούς απολιτικούς, και επί της ουσίας συνένοχους.

Ακούγεται ΟΥΤΟΠΙΚΟ όλο αυτό; Αυτό που έχω να απαντήσω είναι ότι Ο ΚΟΣΜΟΣ ΠΗΓΕ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΥΤΟΠΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΡΕΑΛΙΣΤΕΣ. Αγαπητές φίλες και φίλοι δεν υπάρχει χαμένη ψήφος - χαμένες ψυχές υπάρχουνε, η ψήφος είναι συνέχεια της ψυχής μας, των αγώνων μας, των οραμάτων μας, δυστυχείς είναι αυτός που το μετανιώνει έξω από την κάλπη και όχι αυτός που πράττει αυτό που επιτάσσει η καρδιά ακόμα και εάν το αποτέλεσμα δεν είναι το αναμενόμενο.

Ο αριστερός άνθρωπος είναι φωτεινό παράδειγμα στάσης ζωής και μπορεί να μην βρίσκεται πολιτικά στον χώρο μας, σε αυτόν τον άνθρωπο πρέπει να απευθυνθούμε και να του δείξουμε ότι η ψήφος στον Συνασπισμό της ριζοσπαστικής αριστεράς σημαίνει το δικαίωμα του στη διεκδίκηση αυτού του διαφορετικού οράματος που ήδη ο ίδιος έτσι ή αλλιώς αποδεικνύει με την ζωή του, σημαίνει το δικαίωμα στο όνειρο, εξάλλου και ο Συνασπισμός της ριζοσπαστικής αριστεράς είναι ο χώρος της διαφορετικότητας στο ίδιο το εσωτερικό του άρα εγγύηση της καθημερινής αλλαγής, ο χώρος της σκέψης, της αισθητικής, του πολιτισμού, που απευθύνεται στο πιο δημιουργικό κομμάτι της κοινωνίας, ένας χώρος ιδιαίτερα γοητευτικός.

Γιατί χωρίς όνειρο, χωρίς παραμύθι η ζωή είναι στείρα και μουντή.

Και εάν δεν μπούμε στην βουλή θα είμαστε ευτυχισμένοι γιατί θα έχουμε διεκδικήσει το διαφορετικό, θα έχουμε στηρίξει την αλήθεια μας, θα έχουμε κρατήσει στην ψυχή μας το φως αναμμένο. ΕΞΑΛΛΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΗΤΤΗΜΕΝΟΣ ΟΠΟΙΟΣ ΠΕΦΤΕΙ ΑΛΛΑ ΟΠΟΙΟΣ ΜΕΝΕΙ ΚΑΤΩ

Ευχαριστώ πολύ

Νίκος Τουλιάτος

Μιχάλης Γρηγορίου: Καθωσπρεπισμοί και μηνύματα σε μπουκάλι

Καθωσπρεπισμοι και μηνυματα σε μπουκαλι              

του Μιχάλη Γρηγορίου

Δημοσιευτηκε στο περιοδικο “ΑΙΤΙΟΝ”, τευχος 3, Δεκεμβριος 2015.

  

Σε ορισμενους κυκλους ειναι πολυ διαδεδομενη η εξης μορφη κοινωνικης παντομιμας: Σε ρωτανε “τι κανεις αυτη την εποχη” κι’ εσυ  απαντας, “τραβιεμαι με διαφορες δουλειες, μου χρωστανε λεφτα, χρωσταω κι εγω στην εφορια” κλπ, κλπ...”. Ετσι δηλωνεις οτι εισαι “εργαζομενος” κι’ οτι εχεις κι’εσυ “επαγγελματικα προβληματα”. Με τον τροπο αυτο εγκαθιδρυεις μια αναγνωρισιμη σχεση με τον αλλο και με την πραγματικοτητα. Ως γνωστον, ολοι οι ανθρωποι “εργαζονται” και λιγο-πολυ ολοι εχουν “προβληματα”, αρα εισαι κι’εσυ "κανονικος". Μετα αισθανονται υποχρεωμενοι να θυμηθουν οτι εισαι συνθετης και σε ρωτανε “γραφεις τιποτα αυτη την εποχη;”. Λες λοιπον καποιες φορες, “ναι, ετοιμαζω ενα εργο που ειναι ετσι κι’ετσι, κλπ...”, οποτε εισπραττεις συνηθως την απαντηση “μπραβο, αυτο ειναι το πιο σημαντικο”.  Υποτιθεται δηλαδη πως το να γραφεις μουσικη ειναι πιο σημαντικο απο τα απλα “επαγγελματικα προβληματα” των “κοινων ανθρωπων”. Βεβαια, εννηα φορες στις δεκα, αυτοι που σε επαινουν για την “δημιουργικοτητα σου” συνηθως δεν ξερουν σχεδον καθολου τη μουσικη σου κι’ουτε προκειται να ακουσουν το εργο που γραφεις –το οποιο ουτως ή αλλως, εννηα φορες στις δεκα δεν προκειται ουτε να παρουσιαστει ποτε !-  ξερουν απλως το ονομα και την ιδιοτητα σου, θεωρειται ομως πολυ “καθως πρεπει” απο πολιτιστικης πλευρας να επαινειται η “δημιουργικοτητα” και να περιλαμβανεται η τεχνη μεσα στις αναντιρρητες "σοβαρες" κοινωνικες αξιες. Ε, λοιπον, εχω την εντυπωση πως η τεχνη στις μερες μας –ή τουλαχιστον, η λεγομενη “σοβαρη” ή “πρωτοποριακη” τεχνη, που αποκλειεται εκ προοιμιου απο τα μεσα επικοινωνιας και διανομης- συντηρειται σε μεγαλο βαθμο απ’ αυτη την κοινωνικη συμβαση που αξιωνει να της αποδιδεται σημασια, ανεξαρτητα απο την πραγματικη αναγκαιοτητα και επιδραση που μπορει να εχει στ’ αληθεια για τη ζωη ακομα και των λεγομενων “καλλιεργημενων” ανθρωπων. Στις μερες μας ελαχιστοι περιμενουν πλεον στ' αληθεια απο την τεχνη να λειτουργησει ως αλληγορια για αλλες στασεις απεναντι στη ζωη, ολοι προσποιουνται ομως οτι πιστευουν κατι τετοιο, γιατι ετσι απαιτουν οι "καλοι πολιτιστικοι τροποι". Ο "καλλιεργημενος" ανθρωπος υποτιθεται οτι ενδιαφερεται για την τεχνη με ενα βαθυτερο τροπο, οτι δεν την αντιμετωπιζει απλως σαν μια διαδικασια ανωδυνης διασκεδασης και γεμισματος του ελευθερου χρονου. Ο "καλλιεργημενος" ανθρωπος εχει μαθει  απλως να προσποιειται καλλιτερα.

Γιατι ομως τα λεω αυτα ;  Γιατι ολοι εμεις οι λεγομενοι "εντεχνοι" συνθετες –ακομα κι ο ορος εχει καταληξει να ειναι υποπτος !- περιχαρρακωνομαστε συνηθως, για καθαρα ψυχολογικους λογους, μεσα σε μικρα στεγανα που μας επιτρεπουν να διατηρουμε την ψευδαισθηση οτι "απευθυνομαστε" σε καποιο κοινωνικο συνολο που ενδιαφερεται για τη δουλεια μας. Οποιος απο μας ομως εχει το θαρρος να βγει εξω απ' αυτα τα στεγανα, μπορει ευκολα να διαπιστωσει ποσο μικρη ή, ανυπαρκτη ανταποκριση  εχει η  δουλεια μας στο κοινο και ποσο αδυνατον ειναι σημερα  για  ενα μουσικο εργο να γεννησει  νοηματα,  να αποτελεσει αντικειμενο σκεψης, συζητησεων, θετικων ή αρνητικων σχολιασμων και να επηρεασει με οποιοδηποτε τροπο τον χωρο των ιδεων.  Οπως συμβαινει με την ποιηση, που ενδιαφερει μονο μια μικρη παρεα ποιητων, οπως συμβαινει με τη ζωγραφικη, που αφορα μονο μικρους κυκλους φιλοτεχνων -και συνηθως ευπορων- συλλεκτων, ετσι συμβαινει και με τη λεγομενη "εντεχνη" μουσικη, που δεν  καταφερνει να  ξεπερασει  το  φραγμα  μιας εξ' ισου μικρης ομαδας φιλομουσων. Κι' αυτο ισως δεν θα αποτελουσε και τοσο σημαντικο προβλημα γιατι, σε τελευταια αναλυση, δεν ειναι υποχρεωτικο να στοχευει κανεις με το καλλιτεχνικο του εργο στις μεγαλες μαζες. Δεν ειναι ολοι οι καλλιτεχνες υποχρεωμενοι να λειτουργουν οπως οι πολιτικοι που μιλανε απο τα μπαλκονια. Με τον ιδιο τροπο που δεν εισαι υποχρεωμενος να "επικοινωνεις" με τους παντες αλλα διαλεγεις τους συνομιλητες σου, ετσι μπορεις να δεχτεις οτι φτιαχνεις μουσικη που δεν ενδιαφερει τους πολλους. 

Ωστοσο, το προβλημα αρχιζει να υπαρχει οταν συνειδητοποιεις πως, ακριβως επειδη η συγχρονη “εντεχνη” μουσικη δημιουργια–και κυριως στον τομεα της οργανικης μουσικης- εχει παψει να επιτελει στις μερες μας τις κοινωνικες λειτουργιες που επιτελουσε στο παρελθον, τουλαχιστον στα πλαισια μιας παλαι ποτε αστικης ταξης, το ενδιαφερον γι’ αυτην τεινει να μετατραπει σε ενα “hobby”, που εξυπηρετει περισσοτερο καποιες μορφες εκλεπτυσμενης “περιεργειας” μιας ειδικης κατηγοριας υπερεξειδικευμενων φιλομουσων που αναζητουν εξωτικα “συλλεκτικα αντικειμενα”, παρα εκφραζει πραγματικες αναγκες αντλησης νοηματων, στασεων ζωης και συναισθηματων. Και εαν για τα εργα της λεγομενης “κλασσικης” μουσικης που εχουν προλαβει να ενταχθουν στην ιστορικη προθηκη το κοινο επιφυλασσει εναν αναμενομενο συμβατικο -σχεδον εθιμοτυπικο- θαυμασμο, δεν ισχυει το ιδιο προκειμενου για τα εργα μιας συγχρονης μουσικης δημιουργιας, που δεν περιεχονται σε αναγνωρισμενους καταλογους για συλλεκτες, οταν και εαν συμβει –σπανιωτατα- να παρουσιαστουν.  Κι αν νομιζετε οτι υπερβαλλω, σκεφτειτε μονο σας :  Ποτε ηταν η τελευτσια φορα που ακουσατε, ή, που ακουσατε να σχολιαζονται στο περιβαλλον σας, νεα εργα συγχρονης μουσικης, οπως συνεβαινε πριν απο καποια χρονια με εργα του Ligetti, του Penderecky, του Ξενακη, του Χρηστου ;  Νεα μουσικα εργα εξακολουθουν φυσικα να γραφονται (αλλoτε καλα, αλλοτε μετρια, αλλοτε αφορητα !) ομως, η σημερινη πραγματικοτητα του μαζικου πολιτισμου τα αποκλειει εξαρχης απο τα δικτυα πληροφορησης και διανομης, με αποτελεσμα να μετατρεπονται σε ανυπαρκτα για τους πολλους και σε “συλλεκτικα αντικειμενα” για καποιους παρα πολυ λιγους. Η συγχρονη εντεχνη μουσικη δημιουργια αποτελει  ενα νεκρο χωρο μεσα στην τρεχουσα νεοελληνικη –αλλα και διεθνη- πολιτιστικη πραγματικοτητα κι' αυτο μονο ενας τυφλος δεν  μπορει να το δει. Συχνα σκεφτομαι πως στις μερες μας ενας συνθετης "εντεχνης" μουσικης αρχιζει να μοιαζει μ'εκεινους τους παληους τεχνιτες που σιγα-σιγα εξαφανιζονται, οπως οι κατασκευαστες διακοσμητικων οροφών, οι καλλιτεχνες σιδηρουργοι και -γιατι οχι- οι παληοι καραγκιοζοπαιχτες.

Τουτο δεν ισχυει βεβαια μονο για τον χωρο της μουσικης. Με την εξαιρεση του κινηματογραφου, οπου υπαρχει ακομα -σε καποιες περιπτωσεις- η λειτουργια του “εργου” που εχει την υπογραφη ενος δημιουργου και διεκδικει να μεταδοσει νοηματα, να αποτιμηθει και να κριθει μεσω αυτων, η ιδια μεταβολη διαπιστωνεται  και στον χωρο της λογοτεχνιας, οπου εχει σχεδον χαθει πλεον η εννοια κι η λειτουργια του μυθιστορηματος που διεκδικει αισθητικη κριτικη και σχολιασμο και εχει αντικατασταθει απο την εννοια και την λειτουργια του best seller που καταναλωνεται ως μεσον εφημερης αναψυχης και μετα πετιεται. Στον χωρο του θεατρου εχει εξαφανιστει σχεδον η εννοια κι η λειτουργια του πρωτοτυπου θεατρικου εργου και εχει αντικατασταθει απο διαφορες διασκευες παληων λογοτεχνικων εργων (ακομα και εντελως ακαταλληλων για θεατρικη επεξεργασια!) ή, απο πειραματικες performances που στοχευουν στην “συμμετοχη του κοινου”. (Θα μπορουσε να πει κανεις οτι στο θεατρο εχει επικρατησει μια αναλογη σταση μ’ εκεινη που χαρακτηριζει την Jazz, οπου το κεντρο βαρους πεφτει σ’ αυτο καθεαυτο το συμβαν και στην ατομικη προβολη των performers, χωρις να οδηγει τελικα στην δημιουργια “εργων” που διεκδικουν καποια αυτονομια και καποια ιστορικη διαρκεια). Στον χωρο της ζωγραφικης επισης τεινει σχεδον να εκλειψει η λειτουργια του ζωγραφικου πινακα ως συγκροτημενης στυλιστικης -και μαστορικης- προτασης, και εχει αντικατασταθει απο τις διαφορες “installations”, ως δηλωσεις μιας αοριστης “εικαστικης προτασης” (αλλα, συχνα, και καλλιτεχνικου ναρκισσισμου και ξιπασσιας), που αποσυναρμολογουνται μετα την εκθεση. Στο χωρο της γλυπτικης η εννοια του γλυπτου που επιχειρει να νικησει την υλη και να παγωσει την κινηση και τον χρονο εχει αντικατασταθει απο διαφορες “κατασκευες”, κλπ. Τελικα δε, στα πλαισια ενος αδηφαγου και ισοπεδωτικου μαζικου πολιτισμου, ολα τουτα καταναλωνονται με την ιδια συγκαταβατικη απαθεια και αδιαφορια, δεν αφηνουν κανεναν αποηχο, κανενα μεταισθημα. Δεν επιτελουν κανενα κοινωνικο ή και πολιτικο ρολο, δεν κινητοποιουν τις συνειδησεις. Εντασσονται στα “κατα συμβασει ψευδη” μικρων ομαδων “διανοουμενων” που λειτουργουν ως συλλεκτες εφημερων πολιτιστικων ερεθισματων. 

Υπο μια εννοια λοιπον θα μπορουσε να πει κανεις οτι ο μαζικος πολιτισμος εχει επαναφερει την ανθρωποτητα στα χρονια του Μεσαιωνα, οπου δεν ειχε αναπτυχθει ακομα η μορφη κι η λειτουργια του ολοκληρωμενου “μουσικου εργου” με αρχη, μεση και τελος ουτε του “μυθιστορηματος”, του θεατρικου “εργου”, του ζωγραφικου “πινακα”,  κλπ. Στον Μεσαιωνα δεν ειχαν αναπτυχθει ακομα η εννοια κι η λειτουργια της ατομικης καλλιτεχνικης εκφρασης κι οι εννοιες της ενοτητας των τεχνων και της ιστορικοτητας του πολιτισμου που επικρατησαν στα χρονια της Αναγεννησης και του Ρομαντισμου κι οι ανθρωποι βιωναν την ζωη στα πλαισια μιας αχρονικης ματιας. Στις μερες μας συμβαινει κατι αναλογο : ο ρολος του καλλιτεχνη εχει μετατραπει τις περισσοτερες φορες σε ενα μεσον προβολης του ατομικου ναρκισσισμου κι εχουν επισης χαθει οι εννοιες της ενοτητας των τεχνων και της ιστορικοτητας του πολιτισμου και εχουν αντικατασταθει απο τον βομβαρδισμο των ανθρωπων με ετερογενη ερεθισματα, απο τον αντιληπτικο κορεσμο των συνειδησεων κι απο την αποσπασματικοτητα της εμπειριας, που συνεπαγονται αναλογες αισθησεις αχρονικοτητας και ανιστορικοτητας, μεσω και της ρεπορταζιακης ασυνεχειας που επιβαλουν τα ΜΜΕ, κατι που εχει ως επιπλεον αποτελεσμα την απολιτικοποιηση και την απαθεια απεναντι στα εγκληματα και στις γενοκτονιες που διαπραττονται καθε μερα μπροστα στα ματια μας.

Ετσι, για να ξαναρθω σ’ αυτο που ελεγα προηγουμενως, η δικηα μας δραστηριοτητα  αρχιζει να ανηκει πλεον στην κατηγορια των παληων επαγγελματων και των παληων λειτουργιων που τεινουν να εξαφανιστουν και που η σημασια τους διατηρειται μονο στα μυαλα διαφορων ανθρωπων παληωτερης γενηας οι οποιοι εκπαιδευτηκαν πανω σε παληα αισθητικα προτυπα κι οι οποιοι προκειται επισης να εξαφανιστουν κι αυτοι μετα απο μερικα χρονια. Και τουτο το φαινομενο δεν νομιζω οτι περιοριζεται μονο στον χωρο της Ελλαδας –που αδυνατουσε αλλωστε ανεκαθεν να στηριξει εννοιες και λειτουργιες οι οποιες ειχαν αναπτυχθει στις περισσοτερο αστικοποιημενες δυτικες κοινωνιες- αλλα διεθνως. Δεν νομιζω δηλαδη οτι αν ζουσα σε καποια αλλη ευρωπαϊκη χωρα ή στις ΗΠΑ θα ησαν πολυ διαφορετικα τα πραγματα. Κι εκει οι συνθέτες συγχρονης μουσικης αντιμετωπιζονται ως γραφικες φιγουρες αλλων εποχων, απλως ειναι μεγαλυτερος ο αριθμος των εξειδικευμενων “συλλεκτων” στους οποιους απευθυνονται. Γι αυτο αλλωστε ο μαζικος πολιτισμος χαρακτηριζεται ως μαζικος.

Και πως, αληθεια, προσπαθουμε να διασωσουμε εμεις οι συνθετες κι οι ποιητες κι οι αλλοι καλλιτεχνες μιας παληωτερης γενηας καποιες παληες βεβαιοτητες και αξιες που τεινουν να μετατρεπονται πλεον ολο και πιο πολυ σε αναμνησεις νεανικων φαντασιωσεων, καθως και καποια υποτυπωδη αισθηση οτι εξακολουθουμε να ειμαστε υπαρκτοι κι οτι εχει “νοημα” ο,τι κανουμε ; Πολυ απλα: Στελνοντας “μηνυματα σε μπουκαλι” ! Τετοια  “μηνυματα σε μπουκαλι” εγω π.χ τα στελνω καθε τοσο, με το να ετοιμαζω αντιγραφα των εργων μου –φτιαγμενα ως demos με samples στο computer, αφου δεν μπορουν να παιχτουν απο κανονικες ορχηστρες-  και να τα δινω σε φιλους και γνωστους, αλλοτε υπο μορφη cd, αλλοτε σε μορφη mp3, μεσω mail. Προκειται για μια διαδικασια που την διαπιστωνω και με αλλους συναδελφους συνθετες,  αλλα και με διαφορους ποιητες, οι οποιοι μοιραζουν με πρωτη ευκαιρια τις συλλογες τους, ειτε ως ιδιωτικες εκδοσεις, ειτε μεσω mails –εαν ειναι τεχνολογικα ... εγγραμματοι. Μεσω του ταχυδρομειου μου ερχονται επισης κατα καιρους διαφορες ποιητικες συλλογες, απο ανθρωπους που δεν τους γνωριζω προσωπικα, με εχουν περιλαβει ομως εκεινοι σε καποιες δικες τους λιστες πιθανων αποδεκτων των δικων τους μηνυματων.

Αφετηρια για τις παραπανω σκεψεις υπηρξε κι ενα προσφατο περιστατικο. Πριν απο λιγες μερες ειχαμε βρεθει με την γυναικα μου στο μπαρακι ενος φιλου ποιητη, οπου ηρθε ο επισης φιλος εξαιρετικος συνθετης Νικος Π. στον οποιο εδωσα καποια cd με προσφατα ανεκδοτα –πιο σωστα, ανεκτελεστα- εργα μου. Ο Νικος μου ειπε οτι θα μου δωσει κι αυτος καποια εργα του που δεν τα ξερω γιατι δεν εχουν δισκογραφηθει. Λιγο αργοτερα ηρθε στην παρεα μας μια αλλη φιλη που ειχε μαζι της την τελευταια ποιητικη της συλλογη, την οποια εδωσε επισης στον Νικο. Κι αργοτερα ηρθε κι ο φιλος που εχει το μπαρακι και μας διαβασε ενα προσφατο ποιημα του, γραμμενο μαλιστα σε χαρτοπετσετα ! Τι εγινε λοιπον;  Επαναληφθηκε για μια ακομα φορα αυτη η γνωστη σκυταλλοδρομια, οπου διαφοροι ναυαγοι, ευρισκομενοι ο καθενας στο δικο του ερημο νησι, ανταλλασσαμε μηνυματα !  Οι χειρονομιες ειναι και γνωριμες και συμπαθητικες και καλυπτουν υπαρκτες αναγκες του καθενος μας. Το μονο προβλημα ειναι πως, προσπαθωντας να επικοινωνησουμε με τετοια “μηνυματα σε μπουκαλι”, παραμενουμε ο καθενας μας στο δικο του νησι. Τα “μπουκαλια” που στελνουμε ο ενας στον αλλο δεν υποκαθιστουν το πραγματικο ταχυδρομειο, πολυ περισσοτερο δε, δεν υποκαθιστουν την ακτοπλοϊκη συγκοινωνια αναμεσα στα νησια. Αυτο ειναι το διδαγμα που αποκομιζω, το οποιο μου απομυθοποιει αρκετα τη σημασια αυτης της “στρατηγικης” κοινοποιησης που επιστρατευω, καθως επιχειρω να αιτιολογησω στον εαυτο μου το νοημα του να φτιαχνω καινουργια εργα, τα οποια δεν προκειται μεν να παρουσιαστουν ποτε δημοσια, μπορω ομως να τα δινω σε φιλους και γνωστους, εστω και υπο μορφη των demos που κατασκευαζω στο computer. Θα προσεθετα πως εξ ισου απομυθοποιητικη μπορει να ειναι κι η πιο “μοντερνα” διαδικασια του να στηνεις καποιο site ή blog, στο οποιο να ανεβαζεις εργα σου και να τα απευθυνεις σε αγνωστους “περαστικους αποδεκτες”.

Aλλα βεβαια, εχει αποδειχτει εδω και χρονια, οτι εξ ισου απομυθοποιητικη ειναι κι η διαδικασια του να προσπαθεις να εκτελεστουν τα εργα σου απο διαφορους “θεσμους”, κι οταν καποια στιγμη, σπανιως, συμβαινει κι αυτο και τελειωσει η συναυλια και εισπραξεις τα αναμενομενα χειροκροτηματα ....διαπιστωνεις οτι οι κουβεντες στη συνεχεια περιστρεφονται κυριως γυρω απο το πιο μπαρακι ή εστιατοριο ειναι καταλληλο για να συναντηθουν μετα οι διαφορες παρεες. Ασε πια το να αγωνιζεσαι για να κυκλοφορησουν εργα σου μεσω της δισκογραφιας, μεσα σε μια υπερκορεσμενη και παντελως αδιαφορη πλεον αγορα –ακομα και με την αρχαιοελληνικη εννοια- τετοιων καταναλωτικων αντικειμενων που εχουν ημερομηνια ληξεως, οπως το γαλα. (Στην περιπτωση της δισκογραφιας αλλωστε ειναι γνωστο οτι εδω και πολλα χρονια, τοσο στην Ελλαδα, οσο και στο εξωτερικο, ο χωρος μονοπωλειται απο το τραγουδι ενος ορισμενου ειδους και αποκλειεται εκ προοιμιου η κυκλοφορια καθε μορφη συγχρονης οργανικης μουσικης, με μοναδικη ισως εξαιρεση τον τομεα της Τζαζ).

 

Θα μου πεις, τι ψαχνεις τωρα ; Στις περιπτωσεις οπου δινεις εργα σου σε φιλους, περιμενεις καποια στιγμη να σου πουν τη γνωμη τους κι ετσι εγκαθισταται καποια διαπροσωπικη επικοινωνια. Στην περιπτωση οπου ανεβαζεις εργα σου στο Internet, μπορει να υπαρχει καποιο feed back, μεσω σχολιων, likes, κλπ, κατι που υποκαθιστα επισης την αισθηση –ή, εστω την ψευδαισθηση- επικοινωνιας. Που βρισκεις σε ολα τουτα καποιο προβλημα ;  Θα ελεγα, και πουθενα, αλλα και παντου. Εξαρταται απο τις αξιωσεις σου κι αυτες εξαρτωνται με τη σειρα τους απο τις προσωπικες σου μυθολογιες, που σου εχουν διαμορφωθει σε ανυποπτους χρονους. Δεν υπαρχει λοιπον προβλημα εαν αντιμετωπιζεις την καλλιτεχνικη σου δραστηριοτητα ως μια μορφη “προσωπικης εκφρασης” που στοχευει σε μια διαπροσωπικη επικοινωνια.. Αυτη την διαπροσωπικη επικοινωνια, ειτε την αποκτας, ειτε οχι, αναλογα με τους αποδεκτες στους οποιους απευθυνεσαι. Υπαρχει ομως προβλημα εαν αντιμετωπιζεις την καλλιτεχνικη σου δραστηριοτητα, οχι απλως ως μια μορφη “προσωπικης εκφρασης”, αλλα κι ως μια μορφη “δημοσιας χειρονομιας” που απευθυνεται στην κοινωνια σου και που –εαν εισαι αρκετα αιθεροβαμων!- επειχειρει να συνομιλησει και με την ιστορια της τεχνης σου. Στην πρωτη περιπτωση τα πραγματα ποτε δεν ησαν διαφορετικα, ειτε εισαι εσυ, ειτε εισουνα ο “Beethoven”. Οσο ευκολο ή δυσκολο ειναι για σενα να αποκτησεις φιλους και συνομιλητες μεσω του εργου σου –γιατι περι αυτου προκειται- το ιδιο ευκολο ή δυσκολο ηταν και για τον oποιον “Beethoven” (ο συγκεκριμμενος μαλιστα εζησε και σε μια ιδιοτυπη μοναξια). Στη δευτερη περιπτωση ομως τα πραγματα εχουν οντως αλλαξει ριζικα στις μερες μας και τουτο οφειλεται φυσικα στην αναπτυξη του συγχρονου μαζικου πολιτισμου που εξαερωνει καθε αποπειρα για διεκδικηση κοινωνικου διαλογου, αλλα και “ιστορικοτητας” της καλλιτεχνικης χειρονομιας, δηλαδη για την διεκδικηση καποιας αισθηση συνεχειας και συνεκτικοτητας των νοηματων. Με αλλα λογια, στον τομεα των διαπροσωπικων σχεσεων –ακομα και με το εργαλειο της τεχνης κι ακομα και με κινητρο την θωπευση του ναρκισσισμου-  ανεκαθεν οι ανθρωποι μπορει να ενοιωθαν κι ως ναυαγοι σε ερημα νησια, που προσπαθουσαν να επικοινωνησουν μεσω “μηνυματων σε μπουκαλι”. Αλλοτε το καταφερναν κι αλλοτε οχι. Στον τομεα των κοινωνικων νοηματων ομως καποτε υπηρχε η αισθηση ή, εστω, η ψευδαισθηση, περι της υπαρξης και ταχυδρομειου και ακτοπλοϊκων συγκοινωνιων και τουτο λειτουργουσε προστατευτικα και υποστηρικτικα και για τις ατομικες συνειδησεις. Η καταρρευση αυτων των υπηρεσιων που δημιουργουσαν την αισθηση καποιας κοινωνικης συνοχης –και μαζι της, καποια αισθηση ασφαλειας στα μεμονωμενα μελη της κοινωνιας-  εχει ως αποτελεσμα να πληθαινουν τα ερημα νησια μεσα στην ιδια κοινωνια και μαζι τους κι οι διαφοροι ναυαγοι. Η αναπτυξη του μαζικου πολιτισμου εχει επιτεινει οσα προβληματα υπηρχαν, ουτως ή αλλως ανεκαθεν, στον τομεα των διαπροσωπικων σχεσεων. Πως το ελεγε αυτο παληα ο Marx παιδια;  Κοινωνικη Aλλοτριωση, “Social Allienation”, ενταξει ; 

 

Τι εκανα τωρα;  Εκανα ενα μεγαλο κυκλο για να καταληξω σε συμπερασματα στα οποια εχω καταληξει εδω και πολλα χρονια. Ισως θα ηταν σκοπιμο λοιπον να ολοκληρωσω τον κυκλο και να ξανακαταληξω στις αποφασεις τις οποιες εχω ηδη παρει, επισης εδω και χρονια : οτι ειναι δηλαδη απολυτως ανεδαφικο και ματαιο να κατηγορω για ανεδαφικοτητα και ματαιοτητα την υπαρξη χειρονομιων που ειναι εν γνωσει μου ανεδαφικες και ματαιες !  Οταν αποδεχτει κανεις το δικαιωμα στην φαντασιωση, τοτε ισως κατακταει ενα διαφορετικο βαθμο ελευθεριας που δεν του τον προσφερει ο κοινος “ρεαλισμος”. Τι αλλο εκανα επισης ;  Μα, κατι αναλογο μ’ αυτο που κανω απο παληα, οταν επιχειρω μερικες φορες να γραψω μουσικη πανω σε παληα styles:  Ξαναφτιαξα με τα χερια μου κατι γνωστο για να μπορεσω να το καταλαβω καλλιτερα. Ξαναειπα με δικα μου λογια χιλιοειπωμενα πραγματα για να τα χωνεψω καλλιτερα. Κατοπιν τουτου μπορω να προχωρησω αφοβα στη δημιουργια του επομενου εργου!

Η Δέσποινα Ραφαήλ για τον Μιχάλη Μπουρμπούλη

«Μου έδωσε την απάντηση…»

 

Η Δέσποινα Ραφαήλ για τον Μιχάλη Μπουρμπούλη

 

(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ, τεύχος 73-74, Απρίλιος-Ιούνιος 2020).

Κάθε φορά που μου ζητείται να μιλήσω για κάποιον τόσο σημαντικό δημιουργό, όπως είναι ο ποιητής-στιχουργός Μιχάλης Μπουρμπούλης, περιέρχομαι σε μία κατάσταση ιδιαίτερης αμηχανίαςˑ κι αυτό συμβαίνει, επειδή είναι πολύ δύσκολο να μετουσιώσεις σε λόγο το θαυμασμό που αισθάνεσαι για το πνεύμα και το έργο ορισμένων ανθρώπων. Παρ' όλα αυτά, θα προσπαθήσω να εκφραστώ με έναν -όσο γίνεται- πιο απλό τρόπο.

 

Είχα την τύχη να γνωρίσω προσωπικά τον Μιχάλη Μπουρμπούλη το 2016, στην παρουσίαση του δίσκου  «Βήματα ειν’ η ζωή μας», τον οποίον κυκλοφόρησε τότε σε συνεργασία με τον συνθέτη Τάσο Ζαφειρίου και στον οποίον συμμετείχα κι εγώ με δύο τραγούδια- όχι σε δικούς του στίχους- αλλά σε στίχους δύο χαρισματικών μαθητριών του: της Αμαλίας Μπορτζοβίτου και της Ελένης Νανοπούλου. Θυμάμαι όταν τον πλησίασα και του έσφιξα το χέρι: «Χαίρομαι τόσο πολύ που σας γνωρίζω κύριε Μπουρμπούλη», του λέω. Εκείνος χαμογελαστός μου απαντά: «Κι εγώ. Έχεις πολύ δρόμο μπροστά σου. Μη σταματήσεις. Και πάντα να έχεις εκφραστικότητα στα τραγούδια. Να τα ερμηνεύεις, όχι απλώς να τα λες».

 

 

Το 2016, βέβαια, τον συνάντησα· ένα χρόνο νωρίτερα όμως, το 2015, το οποίο ήταν και έτος εισαγωγής μου στο χώρο της μουσικής, είχα ήδη τραγουδήσει στίχους του σε ένα τραγούδι αφιερωμένο στο Σταύρο Κουγιουμτζή, το Γαλάζιο Σύννεφο. Τη μουσική είχε γράψει ο πρώτος συνθέτης που γνώρισα και που πρώτος με έφερε σε επαφή με το Μιχάλη Μπουρμπούληˑ ο εξαιρετικός Νικήτας Βοστάνης. Η ηχογράφηση του Γαλάζιου Σύννεφου από τη φωνή μου, λοιπόν, ήταν για μένα η παρθενική μου, επαγγελματική ηχογράφηση σε στούντιο, ενώ για το ίδιο το τραγούδι ήταν η πρώτη, ανέκδοτή του εκτέλεση, καθώς αργότερα αυτό κυκλοφόρησε επίσημα με τη φωνή του Παντελή Θαλασσινού στο δίσκο των Βοστάνη-Μπουρμπούλη Δε νικιέται ο ήλιος, του 2019. Στον συγκεκριμένο δίσκο είχα τελικά την ευτυχία να συμμετέχω κι εγώ επισήμως, ανάμεσα σε σπουδαίους και καταξιωμένους ερμηνευτές, με το τραγούδι Μάνα μου η γη.

Η ουσιαστική μου γνωριμία με τον ποιητή και κατόπιν η συνεργασία μου συνέβη πράγματι τότε και όπως ανέφερα παραπάνω. Τον ήξερα όμως πολύ νωρίτερα. Τον ήξερα και πριν μάθω καν το όνομά του. Βρισκόταν μέσα στο σπίτι μας, μέσα στη δισκοθήκη μας, την οποία ο πατέρας μου φρόντιζε να διευρύνει συνεχώς και να την κάνει πλουσιότερη. Έτσι συμβαίνει άλλωστε με όλους τους δημιουργούς - είτε είναι συνθέτες είτε ποιητές και στιχουργοί - οι οποίοι αφήνουν με το έργο τους  παρακαταθήκη για τους συγχρόνους τους, αλλά και για τις επόμενες γενιές. Μέσα από τα τραγούδια, τους μαθαίνουμε. Αυτοί αποτελούν τους καλύτερους εκφραστές των συναισθημάτων μας, των καλών ή των κακών καταστάσεων που ζούμε, των καθημερινών δυσκολιών μας, των κόπων μας. Μιλούν αυτοί αντί για εμάς· βρίσκουν πάντοτε τον τρόπο να πουν τα ανείπωτα. Γι' αυτό και τους αισθανόμαστε δικούς μας ανθρώπους, ακόμα κι αν δεν τους έχουμε συναντήσει ποτέ στην πραγματικότητα.

 

Ως έφηβη θυμάμαι συχνά τον εαυτό μου να ακούει τραγούδια, όπως το Μην κλαις, το Θα 'ταν δώδεκα του Μάρτη, το Περαστικός κι αμίλητος, το Θα με δικάσει και να συγκινείται. Θυμάμαι, επίσης χαρακτηριστικά το στίχο που μου είχε κάνει τη μεγαλύτερη εντύπωση, καθώς ακούγαμε στο σπίτι το Θα με δικάσει: «...και στην Αγιάσο σε μιαν έρμη εκκλησιά / ζωγράφισε ο Θεόφιλος με αίμα / το χάρο να φοράει θαλασσιά». Τότε γυρίζω και λέω στον πατέρα μου με τόση αφέλεια: «Τι στίχος… Ποιος το έχει γράψει; Μα πώς το σκέφτηκε αυτό;». Μου απαντά: «Ο Μιχάλης Μπουρμπούλης, παιδί μου». Έτσι τον έμαθα και ψάχνοντας αργότερα περαιτέρω πληροφορίες, ανακάλυψα με μεγάλη έκπληξη, πόσα τραγούδια είχα ακούσει και γνώριζα, των οποίων οι στίχοι ήταν δικοί του.

 

Ασφαλώς, μου ήταν αδύνατο να φανταστώ ότι στο εγγύς μέλλον θα ασχολούμουν επαγγελματικά με το τραγούδι και ότι θα μου δινόταν η ευκαιρία να ερμηνεύσω στίχους του. Η ευκαιρία αυτή ήταν για μένα ευλογία, αλλά και μία μεγάλη πρόκληση. Αναρωτήθηκα πώς, εγώ, μία άπειρη ακόμα τραγουδίστρια και τόσο νέα σε ηλικία, θα μπορούσα να προσεγγίσω και να αποκωδικοποιήσω με την ερμηνεία μου τη σκέψη του. Προβληματίστηκα. Προσπάθησα να τηρήσω τη συμβουλή που μου είχε δώσει: να είμαι εκφραστική, να λέω το στίχο, να πείθω εκείνον που τον ακούει. Επεξεργάστηκα αρκετά τα λόγια αυτά μέσα στο μυαλό μου και τελικά συνειδητοποίησα ότι ο καλύτερος τρόπος για να κάνεις τον ακροατή να πιστέψει αυτό που του τραγουδάς είναι να το πιστέψεις πρώτα εσύ ο ίδιος. Όταν, λοιπόν, το κατανοήσεις και το πιστέψεις, τότε η ερμηνεία βγαίνει αβίαστα. Η απλότητα και η αμεσότητα είναι αυτές που μπορούν να επιφέρουν ένα αποτέλεσμα με δυναμική και να προκαλέσουν μεγαλύτερη συγκίνηση από εκείνη που προκαλούν η υπερβολή και τα ακραία, συναισθηματικά τσακίσματα της φωνής. Άλλωστε ο στίχος: «Αν η πατρίδα σου χαθεί, ψάξε και βρες μιαν άλλη», είναι ένας στίχος πυκνός σε νόημα, αλλά απλός σε λεκτική πραγμάτωση. Πώς θα μπορούσε, επομένως, να προβληθεί η νοηματική πυκνότητα και η ουσία του από τον ερμηνευτή; Μα φυσικά μέσα από ένα απλό, δωρικό τραγούδισμα. Αυτή, τουλάχιστον, ήταν η προσωπική μου διαπίστωση και προσέγγιση.

 

Δε νιώθω, συνεπώς, τυχερή και δεν ευχαριστώ το Μιχάλη Μπουρμπούλη, μόνο για το γεγονός ότι μου εμπιστεύθηκε στίχους του, αλλά επιπλέον τον ευχαριστώ γιατί μου έδωσε ένα κίνητρο παραπάνω να αναλύω πρώτα μέσα μου αυτό που πρόκειται κάθε φορά να ερμηνεύσω. Μου έδωσε την απάντηση στο πώς οφείλει να σκέφτεται ένας τραγουδιστής και για ποιους σκοπούς τραγουδάει. Σίγουρα, για έναν καλλιτέχνη που βρίσκεται στο ξεκίνημά του δεν υπάρχει καλύτερη ώθηση και μεγαλύτερο δώρο από τις συμβουλές ενός σπουδαίου δημιουργού που σφράγισε μία εποχή και που πρόκειται να σφραγίσει πολλές ακόμη με το διαχρονικό έργο του. Του εύχομαι μέσα από την καρδιά μου να είναι γερός και να συνεχίζει να μας χαρίζει το φως της έμπνευσής του.

 

Δέσποινα Ραφαήλ

Θάνος Σταυρίδης: 'Spicy Margarita'

Δελτίο τύπου

Τέσσερα χρόνια μετά την κυκλοφορία του πρώτου του δίσκου “Α Suitcase Full of Dreams”, ο Θάνος Σταυρίδης μας παρουσιάζει την καινούρια του δισκογραφική δημιουργία “Spicy Margarita”, η οποία κυκλοφορεί από την  Artway – Τεχνότροπον

Ένας δίσκος φωτεινός, που παντρεύει τη βαλκανική μουσική με τα σύγχρονα μουσικά ρεύματα. Jazz, rock, latin, brass κι έγχορδα ανακατεύονται με τον ήχο του ακορντεόν δημιουργώντας ένα παιχνιδιάρικο αμάλγαμα.

Όπως αναφέρει ο ίδιος ο δημιουργός «...η «βαλίτσα» μπήκε σε αμάξια, τραίνα, αεροπλάνα και ταξίδεψε (και με ταξίδεψε) σ’ όλο τον κόσμο. Χαρά ανείπωτη, συναυλίες, μουσικές, νέοι φίλοι και ξαφνικά... παύση. Όλα  άλλαξαν προτού το καταλάβουμε. Κλεισμένοι μέσα στο σπίτι, χωρίς να μπορούμε να επικοινωνήσουμε, να παίξουμε μουσική live και ν’ ανταλλάξουμε ενέργεια. Ευκαιρία για δημιουργία. Κάπως έτσι προέκυψε το “Spicy Margarita”. Μουσικές που φτιάχτηκαν στην περίοδο του lockdown. Κάποια κομμάτια ήδη τα παίζαμε live με τους Drom, κάποια γεννήθηκαν στον εγκλεισμό, ηχογραφήθηκαν κι ετοιμάστηκαν περιμένοντας να παιχτούν κι αυτά “ζωντανά” όπως τα μεγαλύτερα “αδέρφια” τους».

Theodosii Spassov, Vlatko Stefanovski, Vladimir Karparov, Μιχάλης Καπηλίδης, Γιάννης Παπαδόπουλος, Στάθης Άννινος και οι συνοδοιπόροι του Θάνου Σταυρίδη στους Drom, Γιώτης Κιουρτσόγλου, Χρήστος Τάσιος, Γιάννης Καρακαλπακίδης, Βασίλης Αθανασίου, είναι μερικοί απ’ τους 29 εξαιρετικούς μουσικούς απ’ την Ελλάδα και τα Βαλκάνια που συμμετέχουν στο “Spicy Margarita”. Οι ηχογραφήσεις έγιναν στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στη Σόφια, στα Σκόπια και στο Βερολίνο απ’ τον Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2020.

Πρόκειται για μια δουλειά φτιαγμένη με μεράκι, η οποία αγκαλιάζει ένα ευρύ ακροατήριο όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Έχει αρχίσει ήδη να παίζεται σε ραδιόφωνα της Αμερικής, Βραζιλίας, Γαλλίας, Σλοβακίας κ.ά., ενώ έχει ψηφιστεί στα 20 καλύτερα albums από τα World Music Charts Europe για τον Μάρτιο 2021. Παράλληλα το κομμάτι “Havana Nights” βρίσκεται στο top 40 του Ethnocloud!

“Spicy Margarita”Το soundtrack ενός αμετανόητα αισιόδοξου που ζει σε μια απ’ τις πιο δύσκολες εποχές της σύγχρονης ιστορίας!