Συναυλία αλληλεγγύης για την Ηριάννα

Πέθανε ο Δημήτρης Βάρος, στιχουργός του "Ηλεκτρικού Θησέα"

Η φίλη μου Ειρήνη Φιλιππίδου μού είπε ότι πέθανε ο Δημήτρης Βάρος και με ρώτησε σε αυστηρό τόνο γιατί δεν έγραψα ούτε μια κουβέντα γι' αυτόν. Και πράγματι, η παράλειψη είναι μεγάλη. Εκτός από διακεκριμένος δημοσιογράφος - πολλά χρόνια στο "Έθνος" και το "Έθνος της Κυριακής" - ο Βάρος υπήρξε ποιητής και στιχουργός, και έγραψε ένα από τα συγκλονιστικότερα ελληνικά τραγούδια: "Ηλεκτρικός Θησεάς", Γιάννης Μαρκόπουλος, Παύλος Σιδηρόπουλος, Μαρία Φωτίου, Τολμηρή Επικοινωνία, και τα λοιπά.

Ώρες ατελείωτες έφυγαν λιώνοντας το συγκεκριμένο τραγούδι, και δεν ήταν μόνο λόγω του Σιδηρόπουλου. Όλο το πακέτο ήταν πολύ προχωρημένο: Η μουσική εμφατικά ροκ, η ενορχήστρωση 100% πρωτοπορία με το σαντούρι του Τάσου Διακογιώργη στην ...πρίζα, και ο στίχος να περνάει από ακτίνες Χ όλη τη νεοελληνική πραγματικότητα, όλη τη σαβούρα της πασοκικής αντεπανάστασης του '80 που φάγαμε σαν σπλάτερ απ' το δημοτικό εμείς οι κακόμοιροι του '78, και όλο τον θρίαμβο του αριστερο-λεβέντικου μικροαστέξ που βιώνουμε ακόμη και σήμερα.

Και είναι κι αυτό το βασανιστικό δίλημμα του τέλους, το εντελώς βαθύ και επίκαιρο, κι αν με ρωτούσε κάποιος πάνω απ' τον τάφο μου για το σοφότερο πράγμα που άκουσα ποτέ στο ελληνικό τραγούδι θα έλεγα τούτο μόνο: "Πάρε τηλέφωνο τη μοναξιά σου / ή βγες ξανά στους δρόμους της φωτιάς".

ηρ.οικ.

Με κάτασπρο πανί ένα καράβι απ' το πενήντα έχει να φανεί

και συ βιδώθηκες μες στο λιμάνι με ανθοδέσμη που 'χει μαραθεί.

Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει μουγκαθεί.

Σε δίκασαν να σπαταλάς τα χρόνια σε μια ζωή χωρίς προοπτική.

Χάνεσαι σαν το γλάρο στην Ομόνοια και όταν ψάχνεις λύση στην φυγή

Πληρώνεις όσο-όσο τα διόδια και κομματιάζεσαι στην εθνική.

Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι Αριάδνη έχει μουγκαθεί.

Ποιος είναι ισοβίτης στο σκοτάδι ποιος αλαφιάζει δίχως πληρωμή;

Ποιος σκύβει στους αφέντες το κεφάλι και ποιος τα βράδια κλαίει σαν παιδί;

Ποιος ονειρεύεται πως κάποιοι άλλοι βγαίνουν και κάνουν πρώτοι την αρχή;

Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει μουγκαθεί.

Ναυάγια ονείρων αρμενίζουν και τα κεφάλια γέμισαν σκουριά.

Στα σούπερ μάρκετ τέλειωσε η ελπίδα και συ κοκάλωσες στη σκαλωσιά.

Πού πήγαν οι τρακόσοι του Λεωνίδα και τι θα πούμε τώρα στα παιδιά;

Ηλεκτρικός Θησέας... και τα λοιπά.

Φοβάσαι ότι θα 'ρθει καταιγίδα και θα μας πνίξει όξινη βροχή,

βάλε σε γυάλα μέσα την πατρίδα και κρύψε την καλά μέσα στη γη.

Μήπως την ψάχνουν σαν την Ατλαντίδα αφού η Πανδώρα ανοίγει το κουτί.

Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει μπερδευτεί.

Ψηφοθηρία, λόγοι κι εμβατήρια ποτέ δεν έφεραν την αλλαγή

για αυτό και χάθηκες στα σφαιριστήρια και μες στα γήπεδα την Κυριακή.

Τώρα καθώς κοιτάς τα διυλιστήρια ρωτάς ποιοι σ' έχουν βάλει στο κλουβί.

Ηλεκτρικός Θησέας σε πηγάδι κι η Αριάδνη έχει τρελαθεί.

Να κλείσεις θες πληγή θανατηφόρα και μεσ' τα "Νέα" ψάχνεις για δουλειά.

Τα δάκρυα σου γίνονται μαστίγια και τον λαιμό σου σφίγγουν σα θηλιά.

Όσα τους κέρδισες με τα μαρτύρια τα παζαρεύουν πάλι στα χαρτιά.

Τρέχεις να ψάξεις μες στα καταφύγια και βρίσκεις μιαν αιχμάλωτη γενιά.

Μια πλαστική ανέμισες σημαία, πίστεψες σ' έναν άγνωστο θεό

κρέμασες το μυαλό σε μια κεραία ειδήσεις σίριαλ και τσίχλα ροκ.

Και πώς θα ξημερώσει άλλη μέρα όταν τα λάθη κλέβουν τον καιρό;

Και πώς θα ξημερώσει άλλη μέρα όταν το ψέμα σέρνει τον χορό;

Ζωγράφισε έναν ήλιο στο ταβάνι, μίλησε με τ' αγέρι της νυχτιάς

και χόρεψε μαζί με τη σκιά σου στους ήχους μιας αδύναμης καρδιάς.

Πάρε τηλέφωνο την μοναξιά σου ή βγες ξανά στον δρόμο της φωτιάς.

Μίκης Θεοδωράκης: "Με τρομάζει η αντικομμουνιστική υστερία"

Με τρομάζει η αντικομμουνιστική υστερία που κατακλύζει την εφημερίδα σας.

Ως νέος κομμουνιστής είχα την τιμή να παλέψω μέσα απ' τις γραμμές του ΕΑΜ για την κατάκτηση της Ελευθερίας. Αργότερα, την εποχή της Χούντας, μέσα από το Πατριωτικό Μέτωπο για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Ομως για την πάντοτε ενιαία εθνικοφροσύνη και για σας που την εκπροσωπείτε μαζί με τα υπόλοιπα ΜΜΕ δεν έχουν καμιά σημασία οι όποιες πράξεις με αριστερό πρόσημο, ακόμα και οι πιο σημαντικές, όσο και αν αυτές βοηθούν και τιμούν την πατρίδα και το λαό μας. Ακόμα και την αναγνωρισμένη από εχθρούς και φίλους, ντόπιους και ξένους προσφορά μας στην ανάδειξη του νεοελληνικού πολιτισμού, την αγνοείτε επιδεικτικά. Το μόνο που μετράει για σας είναι η ήττα μας στον Εμφύλιο και η ενόχλησή σας γιατί η ιδεολογία της Αριστεράς εξακολουθεί να υπάρχει, να δρα και να επιδρά ύστερα από τόσους και τόσους διωγμούς.

Εντάξει λοιπόν! Νικηθήκαμε και μπήκαμε στην γωνία! Τι άλλο θέλετε από εμάς εσείς οι νικητές και ξύνετε τις πληγές μας; Με το αίμα το δικό μας που συνέβαλε αποφασιστικά στην κατάκτηση της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας τα πήρατε όλα! Κράτος, Κυβέρνηση, Παιδεία, Πολιτισμό, Στρατό, Αστυνομία, Τράπεζες, Τύπο, Τηλεοράσεις. Εμείς μείναμε στην γωνία, ουσιαστικά και πάλι (όπως στον Εμφύλιο) πολίτες β' κατηγορίας.

Και από τον Στάλιν δεν θυμάστε παρά μόνο τα εγκλήματά του... Το μόνο που δεν άκουσα γι' αυτόν είναι ότι με το πρωινό του έτρωγε τηγανητό ανθρώπινο κρέας. Για κείνον τον Στάλιν, τον Αρχιστράτηγο του Κόκκινου Στρατού με τις νίκες στο Στάλινγκραντ, στη Μόσχα, στο Λένινγκραντ και στο Βερολίνο, δεν έχετε τίποτα να πείτε; Αν έλειπε ο Κόκκινος Στρατός και ο Στάλιν, τι θα είχαμε σήμερα; Αραγε το σκεφτήκατε; Ποιος θα εμπόδιζε τον Χίτλερ να γεμίσει την υφήλιο με χιλιάδες Αουσβιτς; Φαντάζεστε την Ελλάδα γεμάτη με στρατόπεδα εξόντωσης; 

Εκεί πάνω στην Ευρώπη και ειδικά στα ρατσιστικά κράτη, ξέρω γιατί πονάνε και τα βάζουνε με τον Στάλιν και τον κομμουνισμό. Γιατί νίκησε κατά κράτος τον πολυαγαπημένο τους Φύρερ. Τον Αδόλφο Χίτλερ! Ομως εσείς εδώ, τι λόγο έχετε; Εσείς τους κομμουνιστές τους σκοτώνατε σαν μύγες. Με τις συμμορίες τύπου Σούρλα και Βρεττάκου. Με τα στρατοδικεία και τις εκτελέσεις 16.000, νέων κυρίως κομμουνιστών. Αγοριών και κοριτσιών. Με τα Μακρονήσια όπου μαρτύρησαν 100.000 Ελληνες κομμουνιστές. Με τα σφαγεία της Ασφάλειας, όπου βασανίστηκαν με τις πιο φρικαλέες μεθόδους χιλιάδες κομμουνιστές και κομμουνίστριες. Τι είμαστε λοιπόν όλοι εμείς, εγκληματίες ή θύματα; Και γιατί παλεύαμε; Δεν αγωνιζόμασταν τάχα για την Ελλάδα και τον Ελληνικό Λαό; Μήπως μέσα από τις γραμμές μας ξεπήδησαν ο θρόνος, οι παρακρατικές οργανώσεις που σκότωσαν τον Λαμπράκη και η Χούντα; Για να μην αναφερθώ στους συνεργάτες των ξένων κατακτητών που πάνω τους στηρίχτηκε η Αμερικανοκρατία που ζει και βασιλεύει μεταμφιεσμένη σε Μνημόνια και Τρόικες που μας έχουν οδηγήσει στο χείλος της εθνικής καταστροφής.

Πιστεύω ότι εύκολα μπορείτε να κατανοήσετε το θυμό μου, γιατί για μένα όπως και για χιλιάδες άλλους, η στράτευση και οι αγώνες μας κάτω από την Κόκκινη Σημαία αποτελεί την ιερότερη περίοδο της ζωής μας, που είχε ένα και μόνο στόχο, να κάνει τον Λαό μας ελεύθερο, ανεξάρτητο και ευτυχισμένο.

Μίκης Θεοδωράκης

Αθήνα, 26.8.2017

10 μεγάλες συναντήσεις του ελληνικού τραγουδιού

Δέκα οπτικοποιημένες συναντήσεις που λένε κάτι μέσα μου και μπορεί να λένε κάτι και σε σας, και ίσως και να συμβολίζουν και κάτι σημαντικό για το τραγουδάκι μας. Χωρίς πολλά πολλά, χωρίς ανάλυση, με μια σειρά όχι αξιολογική αλλά ούτε και τυχαία, κουβέντα να γίνεται δηλαδή και πάνω απ' όλα να συναντιόμαστε.
ηρ.οικ.

10. Σταμάτης Κραουνάκης - Λίνα Νικολακοπούλου

Εδώ σας τους έχω βρε, μαζί, και τους δύο, και τη φωνάρα της Πρωτοψάλτη μαζί, πριν πάει Χαβάη και μας στείλει όλους στο τρελάδικο, κι όλα αυτά ορθώς μπροστά απ’ τον άγνωστο στρατιώτη γιατί εν τέλει γι’ αυτά πολεμήσαμε.

09. Μάνος Λοΐζος - Βασίλης Παπακωνσταντίνου

Ποτέ μου δεν κατάλαβα αν ήταν μονότονο ή φασιστικό, αλλά κάτι κακό πρέπει να ήταν και κάτι σημαντικό πρέπει να έγινε εκεί.

08. Θάνος Μικρούτσικος - Διονύσης Θεοδόσης

Ο κύριος Θάνος βρήκε την τρίτη φωνή του στον Διονύση Θεοδόση - η δεύτερη ήταν η Μαρία Δημητριάδη, η πρώτη δικιά του - κι ας φαντάζει η συνεργασία αυτή σαν κάτι παράταιρο και ξεθωριασμένο.

07. Γιάννης Σπανός - Χάρις Αλεξίου

Αντί για νανουρίσματα ακούγαμε αυτά τα τραγούδια, κι αυτή η παιδική αρρώστια δεν φεύγει με τίποτα.

06. Σταύρος Κουγιουμτζής - Γιώργος Νταλάρας

Βλέπε από πάνω.

05. Διονύσης Σαββόπουλος - Σωτηρία Μπέλλου

Και με τους φίλους τους παλιούς, βεβαίως, κι ο Αργύρης είναι ένας απ’ αυτούς, κι ο μπαμπάς του γύρισε τούτο το βίντεο, κι έπειτα είναι και τραγουδάρα - αλλά ξέχασα, ο Σαββόπουλος, λέει, αντιγράφει (δεν έχει μούτζα το πληκτρολόγιο να βάλω μία φαρδιά πλατιά).

04. Γιώργος Ζαμπέτας - Βίκυ Μοσχολιού

Μέσα σε τούτη τη βαβούρα κι όλον αυτόν τον θόρυβο ακούγεται σε σύνοψη το ασύλληπτο μεγαλείο του λαϊκού τραγουδιού.

03. Γιάννης Μαρκόπουλος - Λάκης Χαλκιάς

Αυτή η συνύπαρξη έβγαλε Φάμπρικα, έβγαλε Δάσκαλο, έβγαλε Είδα γυναίκες, έβγαλε Εργάτες, έβγαλε φυσικά και τον εθνικό ύμνο. Τραγούδια της φωτιάς, κι ακόμα τσουρουφλιζόμαστε.

02. Μανώλης Ρασούλης - Νίκος Παπάζογλου

Εκδίκηση της Γυφτιάς και Τα Δήθεν λίγο πριν, Χαράτσι και Μέσω Νεφών λίγο μετά, αμάν βαριές φιλοσοφίες κι εμείς τόσο μικροί μπροστά τους, τι να λέμε τώρα.

01. Βασίλης Τσιτσάνης - Μίκης Θεοδωράκης

1983, και η "Ικαριά" και όχι "ξενιτιά" να βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Αυτά.

Η αλλαγή φύλου ως πρόβλημα του ελληνικού τραγουδιού

Η αλλαγή φύλου ως πρόβλημα του ελληνικού τραγουδιού

Στο σύντομο αυτό σημειωματάκι αγαπητές μου αναγνώστριες θέλω να θίξω το ζήτημα της αλλαγής φύλου στο ελληνικό τραγούδι μας! Ναι, δεν κάνω πλάκα, παίρνουν το φύλο και το αλλάζουν, ειδικά στις επανεκτελέσεις, και μαζί μ’ αυτό αλλάζουν και τα φώτα στο τραγουδάκι και στην αδιάσπαστη ενότητά του.

Είναι κοριτσάκι το τραγούδι; Το κάνουν αγοράκι, αν το επανεκτελεί άντρας. Είναι αγοράκι το τραγούδι; Το κάνουν κοριτσάκι, αν το επανεκτελεί γυναίκα.

Τελευταίο κρούσμα που έθεσε σε κίνδυνο τις καλά προφυλαγμένες τρίχες της κεφαλής μου είναι η επανεκτέλεση της τραγουδάρας «Η νύχτα γυρίζει γιασεμί» από τη Γλυκερία.

 

Λέει το ορίτζιναλ του Σαράντη Αλιβιζάτου:

«να σε πάρω ΔΙΚΙΑ μου μ’ έναν έρωτα τρελό / φουρτουνιάζει κι απόψε το μυαλό»

και τα τζιμάνια της Spider είπαν να βάλουν τη Γλυκερία να λέει

«να σε πάρω ΔΙΚΟ μου μ’ έναν έρωτα τρελό».

Και μετά, σε περίπτωση που δεν καταλάβαμε ότι σκοπό είχαν την πλήρη διάλυση του συγκεκριμένου τραγουδιού, ακούς και δεύτερη αλλαγή φύλου. Λέει ο αρχικός στίχος:

«να σε κάνω ΔΙΚΙΑ μου σού φωνάζω τις βραδιές / μα δεν ήρθες και σήμερα και χθες»

και έρχεται η οβίδα που πάνω της γράφει:

«να σε κάνω ΔΙΚΟ μου σού φωνάζω τις βραδιές»

Κι επειδή το κακό πρέπει πάντα να τριτώνει, έρχεται και το τελειωτικό χτύπημα. Βρε, δεν πάει ο στιχουργός να γράφει:

«είμαι ΜΟΝΟΣ κι απόψε μέσα σ’ όνειρα φωτιά»;

Η Γλυκερία πρέπει με το ζόρι να τραγουδά:

«είμαι ΜΟΝΗ κι απόψε»

Πιο γελοίο πράγμα απ’ αυτό δεν μπορώ να φανταστώ, ειλικρινά σας λέω. Καταρχήν, αλλάζει o ήχος του στίχου - ναι, ο στίχος έχει ηχητικό αποτύπωμα, και οι λέξεις δεν έχουν μόνο νόημα αλλά κάνουν και θόρυβο, εμπεριέχουν και ρυθμό, και τα πάντα όλα, και πρέπει να είσαι εντελώς άσχετος για να κάνεις το «μόνος» «μόνη» και να νομίζεις ότι εντάξει, όλα καλά, δεν τρέχει τίποτα.

Επίσης, σε όλο αυτό υπάρχει κι ένας έμφυτος σεξισμός, μια συντηρητικούρα, ένα μικροαστέξ if you know what I mean. Δηλαδή, με το ζόρι πρέπει ο άντρας να απευθύνεται ερωτικά σε γυναίκα και η γυναίκα σε άντρα. Όλη αυτή η υποχρεωτική ροπή προς την ετεροφυλοφιλία μου φέρνει αναγούλα, κι ας συμμερίζομαι σε προσωπικό επίπεδο τούτη τη ροπή - το υποχρεωτικόν του πράγματος είναι που με χαλάει. Γιατί δηλαδή μια γυναίκα τραγουδίστρια να μην μπορεί να απευθυνθεί στο άλλο μισό του τραγουδιού λέγοντας «να σε κάνω δικιά μου»; Τι φοβάται ο εμπνευστής αυτής της χαζομάρας αλλαγής, ότι ο ακροατής θα σοκαριστεί που η Γλυκερία απευθύνεται σε γυναίκα; Δεν το κατάλαβα δηλαδή, απαγορεύεται να είμαστε λεσβίες;

Τέλος, υπάρχει και κάτι βαθύτερο. Το τραγούδι και το βαθύ συναίσθημα και ο έρωτας ο μπόλικος - όχι ο μίζερος, ο τύπος και υπογραμμός, ο μπόλικος λέμε - πρέπει να ξεφεύγουν από αυτές τις τυπικούρες, άντρας, γυναίκα, και να φέρνουν την πυρηνική έκρηξη και την απόλυτη καταστροφή όπου δεν μένει κολυμπηθρόξυλο παρά μόνο εσύ κι εγώ, κι όπου το αν είσαι αγοράκι ή κοριτσάκι δεν είναι παρά λεπτομέρειες και υποσημειώσεις. Ο μεγάλος ερμηνευτής, δηλαδή, θα τραγουδήσει τον πόθο και τον έρωτα όποιο κι αν είναι το φύλο του άλλου.

Έλεος δηλαδή! Αν η Μοσχολιού μπορεί τη δεκαετία του ’60 να λέει «είσαι γυναίκα μιας βραδιάς ψεύτικα που αγαπάει» και να πέφτουν τα τσιμέντα, τότε φαντάζομαι ότι πενήντα χρόνια μετά επιτρέπεται να πει κι η Γλυκερία ότι είσαι ΔΙΚΙΑ μου διάολε, άχρηστε εταιριάρχη, πανύβλακα μάνατζερ, στούρνε άσχετε διευθυντή που όση σχέση έχω εγώ με την πυρηνική φυσική έχεις εσύ με το ελληνικό τραγούδι.

ηρ.οικ.

Χρόνια πολλά, Σωτήρη!

Σήμερα γιορτάζουμε τον Σωτήρη Κακίση, με τα τέσσερα ωραιότερα τραγούδια του! Από το κανάλι του Φώτη, πάντα. ηρ.οικ.

ΤΑ ΚόΚΚΙΝΑ ΠΑΤίΝΙΑ

με την Μαργαρίτα Ζορμπαλά
σε στίχους Σωτήρη Κακίση
και μουσική Άγγελου Κατσίρη
από τον ομώνυμο δίσκο (LYRA, 1984),
μια παραγωγή του Διονύση Σαββόπουλου

Δείτε με πώς ισορροπώ,
δείτε πώς πατινάρω,
στον πάγο πάνω πώς μπορώ
να τρέχω, να φρενάρω.

Στον πάγο μέσα κύλησαν
πολλές στιγμές και πάθη,
το κάθε ψέμα, τα πολλά
ερωτικά μου λάθη.

Ο πάγος και το παρελθόν
χλωμό και άσπρο είναι,
όμως εσύ μες στο παρόν
έγχρωμος τώρα μείνε.

Τι περιμένεις;
Φόρεσε τα κόκκινα πατίνια!
Στροβιλιστείτε,
παίζετε σαν τρυφερά δελφίνια.

ΑΤΘίΔΑ

Ποίηση: Σαπφώ

Απόδοση: Σωτήρης Κακίσης

Μουσική: Σπύρος Βλασσόπουλος

Ερμηνεία: Αλέκα Κανελλίδου

(Από το δίσκο «Σαπφώ», 1986, μια παραγωγή του Διονύση Σαββόπουλου. Οι πίνακες ζωγραφικής του βίντεο είναι του Γιώργου Σταθόπουλου).

Σαν άνεμος μου τίναξε ο έρωτας τη σκέψη,
σαν άνεμος που σε βουνό βελανιδιές λυγάει.
Ήρθες, καλά που έκανες, που τόσο σε ζητούσα,
δρόσισες την ψυχούλα μου, που έκαιγε ο πόθος.

Κι από το γάλα πιο λευκή,
απ' το νερό πιο δροσερή,
κι από το πέπλο το λεπτό πιο απαλή.
Από το ρόδο πιο αγνή,
απ' το χρυσάφι πιο ακριβή,
κι από τη λύρα πιο γλυκειά, πιο μουσική.

Πάει καιρός που κάποτε σ' αγάπησα, Ατθίδα,
μα τότε μου 'μοιαζες μικρό κι αθώο κοριτσάκι.
Συ που μαγεύεις τους θνητούς, παιδί της Αφροδίτης,
απ' όλα το καλύτερο εσύ 'σαι το αστέρι.

ΤέΣΣΕΡΑ ΒήΜΑΤΑ

με την Αναστασία Μουτσάτσου
σε στίχους Σωτήρη Κακίση
και μουσική Μάριου Στρόφαλη
από το δίσκο "Ανίσχυρα ψεύδη" (LYRA, 1999),
soundtrack της ομώνυμης τηλεοπτικής σειράς της ΕΤ1.

Νησί σ' άσπρη θάλασσα,
στη Γη συννεφάκι.
Καράβι στα κύματα,
κοντά στην Ιθάκη.

Ραβδί μες στα χέρια της
κι ο κόσμος αέρας.
Της Κίρκης της μάγισσας,
της νύχτας, της μέρας.

Δεμένος πισθάγκωνα
εγώ στο κατάρτι,
Σειρήνες με παίρνουνε
στην άκρη του χάρτη.

Τέσσερα βήματα
πιο κάτω πηγαίνω,
μακριά από σένανε
ξανά ανασαίνω.

Τέσσερα βήματα
μονάχα μου φτάνουν.
Τα μαύρα τα μάτια σου
να μη με πεθάνουν!

ΣΤΗ ΜέΣΗ ΤΗΣ ΚΟΜΠΑΝίΑΣ

Στίχοι: Σωτήρης Κακίσης

Μουσική: Χρήστος Ζέρβας, Άγγελος Σφακιανάκης

Ερμηνεία: Ελευθερία Αρβανιτάκη, Στράτος Στρατηγόπουλος, Οπισθοδρομική Κομπανία

(Από το δίσκο «Στη Μέση της Κομπανίας», LYRA, 1985, μια παραγωγή του Διονύση Σαββόπουλου. Στις φωτογραφίες του βίντεο η Στεφάνια Σαντρέλλι).

Εδώ, στη μέση της κομπανίας,
φυσάει λίγο κι είναι καλά.
Νιώθω σα να 'μαι σ' ένα καράβι
που ξεκινάει για τα βαθειά.

Έλα! Ποιος είναι ο καπετάνιος,
ποιος το καράβι κυβερνά;
Για πού τραβάμε; Ποιος περιμένει;
Ποιανού λεβέντη χτυπάει η καρδιά;

Παίζουν οι φίλοι μου γύρω νοτίτσες
κι εγώ σκιρτάω και τραγουδώ,
λέω για έρωτες και για μεράκια,
γι' αυτόν που ξέχασε, για τον καημό.

Θέλω να βλέπω γύρω κορμάκια
και να χορεύουν και να μιλούν.
Θέλω οι κινήσεις τους να με ξυπνάνε,
να μου θυμίζουν, να με ρωτούν.

(επίλογος)
Εδώ, στη μέση της κομπανίας,
φυσάει λίγο κι είναι καλά.
Νιώθω σα να 'μαι σ' ένα καράβι
που ξεκινάει για μακριά.

Έλα! Ποιος είναι ο καπετάνιος,
ποιος το καράβι κυβερνά;
Για πού τραβάμε; Ποιος περιμένει;
Ποιανού λεβέντη κλαίει η καρδιά;

Γράμμα στον Γιώργο Ρους

Αγαπητέ φίλε Γιώργο Ρους, αν με ακούς.

Δεν σε ξέρω προσωπικά και ό,τι πω θα είναι η εντύπωσή μου. Καταρχήν, θα ήθελα να σου πω, αν και αγνοώ τις συνθήκες υπό τις οποίες έλαβες τις εκάστοτε αποφάσεις σου, πως δεν έχει κανένα απολύτως νόημα για εσένα να δίνεις τραγούδια σου σε άλλους, όπως έκανες με το τραγούδι «Ένα φιλί». Εσύ έχεις σημαντικές ικανότητες, και δεν ανήκουν και δεν πρέπει να ανήκουν σε κανέναν άλλον. Δεν είναι δίκαιο.

Λοιπόν, κατά δεύτερον ανήκεις ευτυχώς σε άλλη εποχή. Γνωρίζεις τη σημασία της μελωδίας, της μελωδικότητας. Είσαι ικανός μουσικός, μπορείς να μεταφέρεις άμεσα τις σκέψεις σου σε τεχνικά άρτια μορφή. Κυρίως, έχεις σκέψεις, έχεις ευαισθησίες και την διάθεση να τις εκφράσεις. Γνωρίζεις την διακριτική αξία της μελαγχολικής αρμονίας, και σου πάει. Εκτιμώ ιδιαίτερα τη δυνατότητα σου να δημιουργήσεις, να δουλέψεις και να παρουσιάσεις ένα μουσικό έργο ως στιχουργός, συνθέτης, μουσικός και ερμηνευτής. Εξάλλου, για όσους ξέρουν, ένας μουσικός ολοκληρωμένος οφείλει να μπορεί να αντεπεξέρχεται σε όλα τα στάδια της δημιουργίας κι ερμηνείας ενός μουσικού έργου. Η «δουλειά» του μουσικού είναι σκληρή, ο πραγματικός μουσικός οφείλει απέναντι στον εαυτό του να είναι ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης.

Σου λέω λοιπόν ότι έχεις τις δυνατότητες μιας ολοκληρωμένης μουσικής προσωπικότητας, αυτό είσαι.

Αισθητικά ανήκεις στην εποχή late 80s και early 90s, η ηλικία σου προδίδει την μουσική σου καταγωγή. Δες όμως πόσο ωραία εκπροσωπείς τη σκηνή αυτή, που σήμερα βάλλεται από άλλα μουσικά ρεύματα εκπροσωπούμενα είτε από φαντασιόπληκτους μίμους του Ξυλούρη, της Μπέλλου και άλλων, είτε από μελαγχολικούς - καταθλιπτικούς κιθαρίστες και βάρδους, είτε από νάυλον ντέφια και ψόφια κέφια, όπως ακριβώς το έθεσαν οι Σπυριδούλα. Συνεχίζεις τη σχολή μουσικών και ερμηνευτών που είχαν μια αξιοπρέπεια, μια διακριτή ύφεση στη μελωδία τους. Είσαι αρκετά μόνος, δεν έχεις το κοινό που σου αξίζει γιατί δεν μπορούν να αντιληφθούν την ποιότητά και την παρεΐστικη ευαισθησία σου. Δεν έχεις παρέες να σε ακούσουν φίλε μου Γιώργο, όσες σου άξιζαν, έχεις λιγότερες. Δεν έχεις ζευγαράκια για να ντύσεις τις στιγμές τους με τον ήχο σου, δεν έχεις πολλούς ερωτευμένους που να μην είναι αδέξιοι και άκομψοι. Έχεις πολλούς άνοστους και ξενέρωτους γύρω σου, το κοινό σου είναι μικρότερο δυστυχώς από ό,τι σου αξίζει. Παρότι ο Αρμαγεδδών του Privilege τέλειωσε, τώρα είσαι αντιμέτωπος με κάτι πιο βαθύ, την κατάθλιψη, την κατατονία. Δηλαδή, το παράπονο που εκφράζεις είναι υπερβολικά κομψό για τους πολλούς.

Εσύ ο ίδιος περιγράφεις τον εαυτό σου, στο έξοχο τραγούδι σου «Λουλούδι του δρόμου»:

«Κι έτσι είμαι μέσα τη νύχτα,

λουλούδι του δρόμου από σένα κομμένο,

πονάει η αγάπη κι αυτό είναι κάτι,

παρηγοριά κι ελπίδα να περιμένω,

σα λουλούδι ανθισμένο,

γι' άλλη αγάπη κομμένο».

Οι στίχοι σου αυτοί απηχούν, ουσιαστικά, το κείμενο που γράφω για σένα. Είσαι ένα «λουλούδι του δρόμου» γιατί είσαι πράγματι ένα παιδί κι ένας μουσικός που αξίζει πολλά, είσαι από το δρόμο γιατί στο δρόμο όλοι μαθαίνουμε, και στο δρόμο δείχνει ο καθένας και τη δύναμή του να αντέξει τις στροφές και τις ανηφόρες, τις απροσδόκητες συναντήσεις, τη σχετική ελευθερία της μουσικής, τη διάθεση για επικοινωνία, για σύνθεση, για δραστήριες νότες, για ήχους και μουσικές φράσεις από παντού, για γνώση και συγχώρεση, για έρωτες από το φροντιστήριο, για τα κίτρινα φώτα των αυτοκινητοδρόμων, για το ρυθμό και τις στροφές και την έμπνευση, για αυτά είναι ο δρόμος.

«Πονάει η αγάπη, κι αυτό είναι κάτι», δηλαδή πόσο πιο σημαντική είναι αυτή η φράση από την οποιαδήποτε έντεχνη βαρύγδουπη αλκοολική μπούρδα που ακούμε εδώ και κει 10 χρόνια τώρα που μπλέξαμε με τους ουσακλήδες και τον κάθε μετα-έντεχνο «ιδιοφυή» μίμο; Δεν είναι απλώς «κάτι», είναι τα πάντα, καθώς ο πόνος αυτός δείχνει πως είμαστε ζωντανοί, πως έχουμε αισθήματα για τους άλλους ανθρώπους, πως έχουμε αρκετή ζωή μέσα μας για να σεβόμαστε την απώλεια του έρωτα. Το «κάτι» που περιγράφεις είναι το λουλούδι που έδωσε ο φίλος μου Γιώργος Α. στη Μελίνα στο διάλειμμα στα Πολυκλαδικά της Ηλιούπολης, κι αυτό το «κάτι» είναι ακόμα ανθισμένο, γιατί είναι αληθινό, γιατί τα χρώματα του τα θυμάμαι ακόμα.

Ύστερα λες, «για άλλη αγάπη κομμένο», κι αυτό είναι που σου λέω κι εγώ.

Απευθύνεσαι σε ένα κοινό άλλο, που δεν είναι καλομαθημένο, ούτε όμως και πρόχειρο. Σε φίλους που ξέρουν να ακούν μουσική κι ας τους έκλεψε η εποχή το βινύλιο. Σε φίλους και σε παρέες που πολλοί από αυτούς έχουν hi-fi στο σπίτι ακόμα. Δεν είσαι ο κακοφωνίξ της καλοκαιρινής καταδικασμένης κιθαροπαρέας που είναι ζήτημα να έχει κανένας από αυτούς ρεπερτόριο πάνω από δεκαπέντε τραγούδια. Εξάλλου, το σύγχρονο έντεχνο έχει διαδραστικά καταδικάσει τις παρέες με τις κιθάρες. Δεν είναι εύκολο να μεταφέρει σε μια παραλία ο κάθε εσωστρεφής κύκνος τα γένια του. Δεν είναι πλέον σικ.

Πιστεύω ότι η μουσική κάνει κύκλους, κι ένας από αυτούς θα σε φέρει κοντά σε αυτό που θέλεις. Από μένα θα έχεις τα λόγια αυτά να τα διαβάζεις και να τα κρίνεις όπως πιστεύεις.

Αν όμως σε ξαναδώ να δώσεις τραγούδι για την Ανάσταση των Νεκρών, δε θα σου ξαναμιλήσω, δε θα σου ξαναγράψω τίποτα. Αν χρειάζεσαι αυτοπεποίθηση, αν δε σου φτάνει αυτό το κείμενο, τότε έχω και φωτογραφίες να σου δείξω από το ρομαντισμό που περιγράφεις, φωτογραφίες που θα είχαν μουσική υπόκρουση τα τραγούδια σου. Επίσης, εσύ είσαι υπεύθυνος που η εφηβεία μου τελείωσε, κι αυτό έγινε όταν άκουσα τις «Εξαιρέσεις».

Δεν ξέρω τι θα κάνεις από εδώ και πέρα, θα ήθελα όμως να γράψεις όλα αυτά που σκέφτεσαι, να τα αφήσεις στο χρόνο κι αυτός θα βρει τον τρόπο να τα δικαιώσει.

Επίσης θα ήθελα να σε ευχαριστήσω που δεν συναγελάζεσαι με το εγχώριο μουσικό υπερθέαμα του dark ναρκισσισμού και της πλούσιας και φτωχής εφηβείας.

Αγαπητέ Γιώργο, μην προδώσεις τον καθρέφτη σου.

Δημήτρης Κατσιάνος

Χρήστος Χατζησπύρου - Ο άνθρωπός μας στο Λονδίνο (για εκμάθηση κιθάρας)

Γιατί η "Στάλα" της Μόνικα είναι ένα τρισάθλιο τραγούδι

Γιατί η «Στάλα» της Μόνικα είναι ένα τρισάθλιο τραγούδι

Διάβασα στο Facebook στον τοίχο μιας επαφής μου ότι η «Στάλα», το νέο τραγούδι της Μόνικα, είναι «καλοκαίρι, απλά καλοκαίρι». Απάντησα γράφοντας «είναι τρισάθλιο», και στη συνέχεια πήρα την απάντηση «Έχεις κάτι να πεις;».

Η αλήθεια είναι ότι η λέξη «τρισάθλιο» είναι επαρκέστατη για να περιγράψει κάτι που βρίσκεται σε πάρα πολύ κακή κατάσταση, αλλά προφανώς η συνομιλήτριά μου ήθελε επιχειρήματα και όχι μόνο χαρακτηρισμό. Ανταποκρινόμενος στην πρόσκλησή της, ιδού εφτά λόγοι που εξηγούν γιατί η «Στάλα» της Μόνικα είναι ένα τρισάθλιο τραγούδι:

1. Κάνει ρίμα την «πενιά» με τη «λεβεντοπενιά». Ναι, αλήθεια. «Δώσε μαέστρο μια πενιά / μια γιορτινή, μια λεβεντοπενιά». Να βγει η ομοιοκαταληξία, δηλαδή, κι ας είναι και με την ίδια λέξη. «Και τι να έλεγε;» θα μου πείτε. Ξέρω γω; «Δώσε μαέστρο μια πενιά / άνοιξε πέτρα να κλειστώ ξανά» (τιμούμε Μαρινέλλα) ή «Δώσε μαέστρο μια πενιά / το άγαλμα να πάρω αγκαλιά (Πουλόπουλος βέρσιον) ή «Δώσε μαέστρο μια πενιά / είμαι τριάντα κι όλα καθαρά (Μποφίλιου, μας κάνει). Αλλά εντάξει, θα μου πείτε, πρέπει να τιμούμε και τις παραδόσεις, και τον Λεωνίδα τον Μπαλάφα τον αρχι-λεβέντη που παλεύει να σταθεί στα πόδια του, οπότε και η λεβεντοπενιά και η λεβεντομαγκιά είναι πλέον must σ’ αυτή τη χώρα.

2. Οι στίχοι είναι άλλα ντ' άλλα Λούτσιο Ντάλα, στην τύχη. «Την καρδιά μου παιδεύεις σαν ξένο βαρύ φυλαχτό» [αν είναι ελληνικό το φυλαχτό δεν πιάνει, πρέπει να είναι εισαγωγής και δέκα κιλά τουλάχιστον] και «θέλεις μα δεν ξέρεις αν το θέλεις [αχ να κι αυτό που σας έλεγα για ομοιοκαταληξία με ίδιες λέξεις, θέλεις και πάλι θέλεις, εδώ όμως έχουμε και θέμα νοήματος, δηλαδή κοντεύει να γίνει Κυπριακό το αν θέλει ή όχι το παλληκάρι, αποφάσισε βρε αγόρι μου] και «βράδυ κάθε βράδυ κι αύριο πάλι» [ανησύχησα προς στιγμή ότι στη φράση «κάθε βράδυ» δεν περιλαμβάνεται το αυριανό βράδυ, αλλά εντάξει, κι αύριο βράδυ είναι, όλα οκ, θα κοιμηθούμε κι αύριο].

3. Να μείνουμε λίγο ακόμα στον στίχο παρακαλώ: τόσο «άκι» ούτε να ήτανε τραγούδι για τον μεγάλο τον Άκη τον Τσοχατζόπουλο, τον εθνικό μας οπλαρχηγό. Και δώστου «αεράκι», κι άντε πάλι «θαλασσάκι», και «ματάκι» έχω, και «χειλάκι», και «ναζάκι», και γενικά κου-πε-πε, μικρό μου πόνυ στο σαλονάκι σε κάνω όμορφο πολύ μικρό μου πόνυ στο σαλονάκι με τα στολίδια που ’χει εκεί μικρό μου πόνυ στο σαλονάκι χίλια δυο θα σου φοράω μικρό μου πόνυ στο σαλονάκι πόσο σ’ αγαπάω. Κάπου έρχεται και μια επανάληψη θεϊκή, «σαν αεράκι - άάάάάκι» και δεν ξέρεις τελικά αν είναι «αεράκι - Άκι» ή «αεράκι - Άκη» και αν πράγματι απευθύνεται σε κάποιον Άκη, ή στον Άκι τον Καουρισμάκι τον σκηνοθέτη βεβαίως βεβαίως.

4. Το τραγούδι πάσχει από σοβαρότατη κρίση συναισθηματικής ταυτότητας: όλα αυτά τα ναζάκια και τα χειλάκια παραπέμπουν σε καλοκαιρινή ανεμελιά και σε ερωτικά σκιρτήματα, αλλά η κοπέλα δεν μπορεί να ξεφορτωθεί το βαρύ φορτίο που έχει - και που συμμερίζομαι και σέβομαι απόλυτα - και κάπως έτσι φτάνουμε σε μια ερμηνεία που μόνο ανέμελη δεν είναι, και έχουμε ένα τραγούδι διχασμένο όπου ο στίχος λέει «θαλασσάκι καλοκαιρινό» αλλά το μακρόσυρτο, βαθύ «άάάάάκι» της Μόνικα παραπέμπει σε σάουντρακ horror movie με τη στάνταρ πλοκή με τα μούλικα που τα υιοθετούν και μετά πάνε στο ξένο το σπίτι και τα κάνουν όλα μπάχαλο και μετά κάθεσαι με το σφουγγαρόπανο και μαζεύεις τη σπλατεριά απ’ την οθόνη. Δηλαδή, για να κάνεις τη Βουγιουκλάκη δεν φτάνει να το λέει το δελτίο τύπου κι η Lifo και ο τσοπάνης του χωριού, πρέπει να το έχεις και μέσα σου κατιτίς.

5. Το τραγούδι σαν αίσθηση το έχω ξανακούσει, μία εσάνς «Έλα πάρε μου τη λύπη», ένα άρωμα «Εσύ είσαι η αιτία που υποφέρω» στο πολύ πιο αργό, και γενικά μια κατάσταση ξαναζεσταμένη. Άσε που κάπου ανακυκλώνεται κι η ίδια η Μόνικα, με αυτή τη μία-από-τα-ίδια κορύφωση «Σαν θαλασσάκι καλοκαιρινό» του τέλους που φέρνει σε Yes I Do και “where we’ll live in happiness”, και τα οπερατικά «ααααααα» της εισαγωγής που τα ακούμε στο τέλος του «Away from my land» κλπ.

6. Η ενορχήστρωση ψάχνεται - πρώτα το ηλεκτρικό πιάνο παραπέμπει σε κάτι πράγματι λιτό και χαλαρό και lounge αλλά μετά πέφτει πάλι ο εύκολος εντυπωσιασμός των εγχόρδων και άντε να μαζέψεις τα ασυμμάζευτα. Δηλαδή, σοβαρά τώρα, να λες «πω, πω, πω, πω, αχ τι χαρά έχω απόψε» και να έχεις από πίσω κουαρτέτο εγχόρδων, γιατί; Στουμπώνουμε ένα νόημα απλουστευτικό - ως και σαχλό - με συμφωνική ορχήστρα. Οκ, το έχουν κάνει κι άλλοι πριν απ’ τη Μόνικα, δικαίωμά της να φάει κι αυτή ψωμάκι απ’ τη σοβαροφάνεια, αλλά πείτε μου ειλικρινά, αντέχετε να βλέπετε τον καημένο τον μαέστρο να διευθύνει σε αυτό το βίντεο; Δεν τον λυπάστε;

 7. Για το τέλος, το πιο εμφανές και ευκολάκι: η Μόνικα εμφανίζει στη «Στάλα» ερμηνευτικές αδυναμίες. Το ότι η άρθρωσή της έχει μια ξενική χροιά, ειδικά με το «ταυ» (π.χ. «το ’να με τ’ άλλο»), το θεωρώ φυσιολογικό εφόσον ακολουθεί διεθνή καριέρα και αποκλειστικά με αγγλόφωνα τραγούδια. Αλλά το να εμφανίζεται ασταθής με ανησυχεί, σε βαθμό που αναρωτιέμαι πραγματικά αν τη χαντάκωσαν ηθελημένα την κοπέλα, αν βαριόντουσαν οι μανατζαραίοι να ξανατρέχουν στο στούντιο, τι να πω. Και υπάρχει κι αυτό το ζήτημα με την εν γένει ερμηνευτική ατμόσφαιρα που θίξαμε και στο σημείο (4), σαν να μπαίνει μια φασόν κατάσταση ερμηνευτικά σ’ έναν στίχο και σ’ ένα νόημα που είναι πολλά χιλιόμετρα μακριά. Γιατί είναι ζήτημα; Γιατί δείχνει ότι η κατάσταση είναι συνθήκες εργαστηρίου, ότι το να φτιάξεις ένα τραγούδι έχει γίνει τσελεμεντές, συνταγή, με στόχο όχι τη μέσα έκφραση αλλά την παραγωγή συγκεκριμένων εμπορικά εκμεταλλεύσιμων συναισθημάτων στον ακροατή.

Προσοχή: το ότι η «Στάλα» είναι ένα τρισάθλιο τραγούδι δεν σημαίνει ότι δεν είναι ένα χρήσιμο τραγούδι. Είναι και παραείναι, και χρήσιμο, και διδακτικό, και διαφωτιστικό, και αν δεν υπήρχε δηλαδή μια «Στάλα» θα έπρεπε να εφεύρουμε μία. Γιατί το συγκεκριμένο τραγούδι δείχνει με τρόπο μοναδικά εύστοχο ότι το βαρέλι του ελληνικού τραγουδιού δεν έχει πάτο, ότι έχει χαθεί κάθε ελπίδα, ότι τραγούδι πάλι θα ακούσουμε σε 30 χρόνια από τώρα (και αν), ότι άσχετοι διευθυντές μάρκετινγκ έχουν πλέον πάρει τη θέση που είχαν παλιά ο Σαββόπουλος κι ο Ρασούλης και ο Μαυρουδής, κι ότι τέλος πάντων μια πραγματικά αξιοπρεπής πράξη θα ήταν να μαζευτούμε όλοι μαζί, να κλάψουμε και να αποχαιρετήσουμε το τραγουδάκι μας, να αποδεχθούμε την ήττα και το κλείσιμο του ιστορικού κύκλου, και να ασχοληθούμε με κάτι άλλο, με κάτι πραγματικά δημιουργικό, να καλλιεργήσουμε μαρούλια ή έστω να ασβεστώσουμε καμιάν αυλή, να γίνουμε χρήσιμοι στην κοινωνία, ρε παιδί μου, ή έστω να πάψουμε να την κοροϊδεύουμε.

ηρ.οικ.

Ήσουνα παιδί του ανέμου - Ένα χειρόγραφο του Γιώργου Σταυριανού

Ένα πολύ "ακριβό" χειρόγραφο του Γιώργου Σταυριανού,

"Ήσουνα παιδί του ανέμου",

από το αρχείο των Μουσικών Προαστίων.

ΗΣΟΥΝΑ ΠΑΙΔΙ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ

Στίχοι-Μουσική: Γιώργος Σταυριανός

Ερμηνεία: Σάκης Μελίτος

Ήσουνα παιδί του ανέμου

βασιλόπουλο Χριστέ μου

βραδινής βροχής το χάδι

πάνω στην πληγή.

Ασ' τον χρόνο να γυρίσει

παραμύθι να κυλήσει

φώτισε μου το σκοτάδι

φέρε την αυγή.