Καρλ Μαρξ και ελληνικό τραγούδι

Καρλ Μαρξ και ελληνικό τραγούδι

του Ηρακλή Οικονόμου

Το παρόν σύντομο σημείωμα δεν ασχολείται με το πολιτικό τραγούδι γενικά (που φυσικά προήλθε και από τις μαρξιστικές ιδέες), ή με ήρωες και αιτήματα του εργατικού κινήματος που έγιναν τραγούδια (που προφανώς αποτελούν κι αυτά μια έμμεση συνεισφορά του μαρξισμού). Εστιάζει αποκλειστικά στον Καρλ Μαρξ σαν πρόσωπο, σε κάποιες έννοιες που ανήκουν αυστηρά στον χώρο της μαρξιστικής θεωρίας, και στο πώς ο Μαρξ και το σύμπαν του αποτυπώθηκαν από το ελληνικό τραγούδι. Γιατί, ναι, ο γεράκος με το μούσι που γεννήθηκε πριν από 200 χρόνια δεν άφησε ήσυχο ούτε και το τραγούδι μας!

«Κύριε Κάρολε μην τους παρεξηγείς»: Ο Μαρξ ως πρόσωπο

Το 1974, ο Μάνος Λοΐζος εκδίδει τα «Τραγούδια του Δρόμου». Εκεί, στο τραγούδι «Τρίτος Παγκόσμιος» ο Γιάννης Νεγρεπόντης γράφει για τον Πέτρο, τον Γιόχαν και τον Φραντς, την εργατική τάξη της Ευρώπης που «ποτέ τους δεν διάβασαν Μαρξ / ιδέα δεν είχαν για τραστ και για κραχ» και σκοτώνονται στον πόλεμο για τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Όσο για το κεφάλαιο, τον Μπράουν, τον Φίσερ και τον Κραφτ, «σκεφτήκαν και βρήκαν πως φταίει ο Μαρξ (…) ξανάσμιξαν πάλι και φτιάξανε τραστ».

Έναν χρόνο μετά, ο Νεγρεπόντης συνεργάζεται με τον Λουκιανό Κηλαηδόνη στα «Απλά μαθήματα πολιτικής οικονομίας», όπου ο Μαρξ κάνει την εμφάνισή του δύο φορές. Πρώτον, στο τραγούδι «Απόλυτο & σχετικό: «Οπότε η μεταφυσική ίσως να κάνει λάθος / κι ο Μαρξ το πράγμα να χει δει σωστότερα στο βάθος». Δεύτερον, στο «Επαναστατικό άλμα»: «Το νερό εκεί που βράζει / σαν το όριο ξεπεράσει / το καπάκι θα πετάξει / το ’πε ο Μαρξ κι έγινε πράξη». Όπως θα δούμε στην επόμενη ενότητα, ο δίσκος έχει και μια σειρά άλλων παραπομπών σε κρίσιμες πτυχές της μαρξιστικής θεωρίας, πέρα από την ονομαστική αναφορά στον ιδρυτή της.

Το 1982, ο Παύλος Σιδηρόπουλος στο «Βιβλίο των Ηρώων» βάζει τον Μαρξ μαζί με τον Χριστό και τον Φρόιντ: «Μεσ’ απ’ τ’ αντερά σου σκούζει τ’ όρνιο / που σου τρώει τα σωθικά / του Χριστού φοράει το χιτώνιο / και έχει το πρόσωπο του Μαρξ / έχει φροϋδικές ρυτίδες…». Ο Μαρξ εδώ είναι πηγή ενοχών για τον ήρωα του τραγουδιού - ο Σιδηρόπουλος γράφει χωρίς να εξηγεί, αλλά μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι στηλιτεύει τις περιπτώσεις εκείνες των ατόμων που γαντζώνονται από μια θεωρία, μια ιδεολογία ή μια θρησκεία και τη μετατρέπουν σε μέσο δογματικών κρίσεων, πειθάρχησης, και αυτοπεριορισμού. Δεκτή, φυσικά, και πάσα άλλη ερμηνεία.

Τη συνύπαρξη Χριστού και Μαρξ τη συναντάμε και στον Μανώλη Ρασούλη το 1998. Στο «Ο μέσα μου Guevara», σε μουσική Χάρη Παπαδόπουλου, «Βούδας, Χριστός και Πλάτωνας και Μαρξ οδός Ερμού / οδεύουν στο ουζάδικο να πιουν, να παν’ κι αλλού». Εδώ η ιδιοφυία του Ρασούλη προσθέτει μια διονυσιακή διάσταση στα μεγάλα αφηγήματα, αποδομώντας την όποια αυστηρότητά τους και επιτρέποντας πιθανές και απίθανες συνομιλίες μεταξύ διαφορετικών ρευμάτων σκέψης.

Στην εργογραφία του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα υπάρχουν δύο τραγούδια που περιέχουν τον γέρο-Μαρξ. Το 1996, στον δίσκο «Παυσίλυπον» συναντάμε το ομώνυμο τραγούδι - με τον τρόπο των μεγάλων τραγουδιών-αφηγημάτων τύπου «Διδυμότειχο Μπλουζ» και «Να δεις τι σου ’χω για μετά - σε στίχους του Νίκου Τσακνή, αδερφού του γνωστού τραγουδοποιού: «Μαρξ και ήλιος πρασινί / αριστερά καράν κουνεί / μπόυ στα κάτεργα στον κάμπο / να τραβάς κουπί». Η χρήση του Μαρξ εδώ υπηρετεί την κριτική προς το ΠΑΣΟΚ («ήλιος πρασινί») και προς την ψευτο-αριστερόστροφη μόδα των 1980s. Το δεύτερο τραγούδι του Μαχαιρίτσα με Μαρξ μέσα είναι η «Φάρμα», σε στίχους του Ισαάκ Σούση από το 2001: «Καλά κοιμήσαμε τον Μαρξ / τον ύπνο του αδίκου / μα έχει βαρύ ροχαλητό / και μου γκρεμίζει στίχους». Μπορεί εδώ η ρίμα να μην βγαίνει με ακρίβεια, αλλά το νόημα είναι ξεκάθαρο· οι ιδέες που συνδέθηκαν ιστορικά με τον Μαρξ παραμένουν διαχρονικές, παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις.

Μια πρόσφατη, τέλος, επίκληση του Μαρξ βρίσκεται στο «Ντουέτο» των Γιάννη Πανουτσόπουλου (στίχοι) και Τάσου Γκρους (μουσική) που κυκλοφόρησε το 2014: «Αχ ρε Μαρξ και να γυρνούσες / μ’ ένα κόκκινο κασκέτο / να σου έγραφα τραγούδι / και να κάναμε ντουέτο». Δεν λείπει, φαντάζομαι, ο Μαρξ σαν άτομο στον στιχουργό· η λαχτάρα επιστροφής του Μαρξ συμβολίζει την ανάγκη επιστροφής των ιδεών του και εκ νέου νοηματοδότησης της πολιτικής με την κριτική, ριζοσπαστική ματιά της μαρξιστικής θεωρίας.

Ο Μαρξ στο ελληνικό τραγούδι εμφανίζεται και με το μικρό του όνομα, ως Κάρολος. Εντάξει, δεν χρειάζεται να είσαι μυημένος για να καταλάβεις ότι το όνομα Κάρολος παραπέμπει στον Μαρξ, αν και βέβαια υπάρχει και ο έτερος Κάρολος, ο Πρίγκιπας της Ουαλίας, για τον οποίον όμως ακόμα δεν γράφτηκε τραγούδι στη χώρα μας! Το 1990, ο Τζίμης Πανούσης - η απώλεια του οποίου μας γέμισε με μπόλικη λύπη - γράφει στο «Εργατική Υποχώρηση»: «Μισές αλήθειες είπε ο Κάρολος / του σατανά φιρμάνι / και το σφυρί για καμουφλάζ / να κρύβει το δρεπάνι». Μην παρασυρθείτε όμως από το απόσπασμα - δεν κάνει ο Τζιμάκος τη γνωστή αντικομμουνιστική σύνδεση μεταξύ του Μαρξ και των διαστρεβλώσεων του υπαρκτού σοσιαλισμού. Ο Μαρξ επιστρατεύεται για να μπουν στο στόχαστρο όσοι εκείνη την περίοδο ανακάλυπταν στα γεράματα τη μαγεία της αγοράς και των ΗΠΑ: «θέλω να ονειρευτώ αμερικάνικα / και να με δένουν σαν σκυλί με τα λουκάνικα» και «βοηθήστε με μαντάμ να ανανήψω / το αριστερό μου παρελθόν να τους το κρύψω».

Η δεύτερη αναφορά στον Κάρολο ήρθε το 2000 από τον Χάρη και τον Πάνο Κατσιμίχα στις «Τρύπιες Σημαίες» από τον ομώνυμο δίσκο: «Κύριε Κάρολε μην τους παρεξηγείς / αν δεν κατάλαβαν ποτέ τι πήγαινε να πει η λέξη υπεραξία / δε φταις εσύ δε φταιν αυτοί δε φταίει η θεωρία / ήτανε γράμματα ψιλά μπροστά στη λέξη ελευθερία». Το σχήμα των Κατσιμιχαίων έχει δύο άξονες. Αφενός, εντοπίζουν τη ρίζα της πτώσης των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού στον ανελεύθερο χαρακτήρα τους και στη λαϊκή βούληση για ελευθερία. Αφετέρου, απαλλάσσουν τον Μαρξ από την οποιαδήποτε ιστορική του ευθύνη, καθώς λένε ότι δεν έφταιξε ούτε αυτός ούτε η μαρξιστική θεωρία για αυτή την πτώση. Η αναφορά, στο ίδιο τραγούδι, στην «άγρια επανάσταση» που «θα ξανασυμβεί με χίλιους τρόπους / όσο θα υπάρχουν οι αιτίες οι παλιές / εκείνες που ανάψανε του Οκτώβρη τις φωτιές» ξεδιαλύνει μια και καλή τις πολιτικά ριζοσπαστικές προθέσεις του τρομερού διδύμου του ελληνικού τραγουδιού.

«ξέρεις καμιά σελίδα μαρξισμού…»: Η κληρονομιά του Μαρξ από το Μανιφέστο ως την υπεραξία

Πέρα από τον Μαρξ σαν όνομα και σαν ιστορική φυσιογνωμία, στο ελληνικό τραγούδι εμφανίζονται ρητές αναφορές και στην κληρονομιά του Μαρξ - στον μαρξισμό, στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, στην ταξική ανάλυση. Το 1975, ο Γιάννης Νεγρεπόντης παραδίδει τα «Απλά Μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας», μια μπρεχτικής καθαρότητας μαρξιστική αποτύπωση της μαρξιστικής θεωρίας της εκμετάλλευσης, με τη μελωδική λιτότητα του Λουκιανού Κηλαηδόνη. Ξέρετε ας πούμε κάποιον καλύτερο ορισμό της μαρξιστικής έννοιας της υπεραξίας από αυτόν που παραθέτει η «Απλή αριθμητική»; «Δέκα επί χίλια δέκα χιλιάδες / και μόνο χίλιες για χίλιους εργάτες / εννιά λοιπόν χιλιάδες, εννιά επί χίλια / αυτό είναι που πάντα θα λέμε υπεραξία». Με την ίδια λιτότητα και σαφήνεια αντανακλάται η μαρξιστική θεωρία της αλλοτρίωσης στο τραγούδι «Το σύστημα»: «Τα χέρια σου συνάδελφε όταν τα νοικιάζεις / να ξέρεις πως το σύστημα είναι που τ' αρωγιάζεις / όπως κι ο εργοδότης σου όταν στα καπαρώσει / για χάρη του συστήματος θα σε αλλοτριώσει». Τέλος, στην «Έννοια της τιμιότητας» ο Νεγρεπόντης χτυπάει και τη βάση της μαρξιστικής κριτικής του καπιταλισμού - την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής: «Αυτό που είναι τίμιο για τον καπιταλίστα / για τον εργαζόμενο είναι μια ατιμία / πως να χωρέσει το μυαλό του μικροκτηματία / η ιδιοκτησία πως είναι ατιμία». Μια σύνοψη του «Το Κεφάλαιο» σε τραγούδια - αυτό είναι τα «Απλά Μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας»!

Το 1977, ο Μιχάλης Γρηγορίου μελοποιεί συγκλονιστικά τα «Ανεπίδοτα Γράμματα» του Άρη Αλεξάνδρου. Στο «Σύντροφε κοιμάσαι;» ακούμε με τη φωνή του Σάκη Μπουλά: «Σύντροφε κοιμάσαι; / Ήθελα να μου πεις, ξέρεις καμιά σελίδα μαρξισμού / που να βουλιάζουνε οι λέξεις στο χαρτί / Σαν τη σιωπή μου / στις κόρες των ματιών της;». Έναν χρόνο αργότερα, ο Θάνος Μικρούτσικος εκδίδει τα «Τραγούδια της Λευτεριάς». Στο «Φλεβάρης 1848» (ημερομηνία πρώτης έκδοσης του Κομμουνιστικού Μανιφέστου), ο Άλκης Αλκαίος τιμά το γνωστό βιβλίο των Μαρξ-Ένγκελς συνδέοντάς το με ήρωες της παγκόσμιας αντιαποικιακής και εθνικοαπελευθερωτικής πάλης: «Απόψε σμίξαν τις καρδιές μας σ’ έναν έστω / στιγμιαίο συντονισμό ίδιες ελπίδες / καθώς μας φώτιζαν το δρόμο οι σελίδες / απ’ το Κομμουνιστικό μας Μανιφέστο». Και στο «Ο Φασισμός» από τον ίδιο δίσκο, ο Φώντας Λάδης (εκ των κορυφαίων στιχουργών του πολιτικού τραγουδιού) προειδοποιεί για τον φασισμό που «δίπλα σου θα φτάσει κάποια μέρα / αν χάσεις τα ταξικά γυαλιά σου». Μπορεί να μην είναι άμεση η αναφορά στον μαρξισμό εδώ, αλλά να με συγχωράτε, ταξικά γυαλιά και ταξική ανάλυση δεν θα υπήρχαν ούτε για δείγμα χωρίς τον μεγάλο διανοητή.

Για κάποιους βέβαια, ο μαρξισμός μπορεί να μην είναι μόνο ένας τρόπος θέασης του κόσμου αλλά να συνδέεται και με κάτι τόσο τρομερό όσο ο θάνατος. Η Κατερίνα Γώγου, μελοποιημένη και ερμηνευμένη από τη Βάσω Αλαγιάννη το 2012, γράφει και δεν εξηγεί: «Με το κεφάλι θρύψαλα / απ’ τη μέγγενη των παζαριών σας / την ώρα της αιχμής και κόντρα στο ρεύμα / θ’ ανάψω μια μεγάλη φωτιά / και κει θα ρίξω όλα τα μαρξιστικά βιβλία / έτσι που να μη μάθει ποτέ η Μυρτώ / τα αίτια του θανάτου μου» («Με κόκκινο», από τη συλλογή «Ιδιώνυμο», 1980). Το νόημα είναι διφορούμενο: τα μαρξιστικά βιβλία είναι τα αίτια του θανάτου της, ή αναλύουν τα αίτια αυτά;

Η σατιρική λειτουργία του Μαρξ: Ο μαρξιστής σαν καρικατούρα

Η συμπερίληψη του Μαρξ στο ελληνικό τραγούδι εξυπηρετεί και μια σατιρική / σκωπτική λειτουργία. Συγκεκριμένα, μέσω του μεγάλου διανοητή σκιαγραφείται από το ελληνικό τραγούδι η καρικατούρα του μαρξιστή που λειτουργεί υποκριτικά αλλάζοντας ιδεολογίες και πεποιθήσεις σαν τα πουκάμισα. Το 1982, για παράδειγμα, στο «Η ντόπια διανόηση» ο Βασίλης Νικολαΐδης αναφέρεται στον ιδεότυπο του ανθρώπου που ξεκίνησε συνεργαζόμενος με εκπομπή του χουντικού καθεστώτος, στη συνέχεια μετάνιωσε, «ώσπου μια μέρα ξύπνησε και ήταν Μαρξιστής».

Στον Χάρρυ Κλυνν, ο Μαρξ κι ο μαρξισμός αναδεικνύονται σε εγγενές στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας, δεδομένης της κυριαρχίας του ΠΑΣΟΚ και της ευρύτερης ηγεμονίας των ιδεών και της κουλτούρας της αριστεράς. Παραπέμποντας στη συγκεκριμένη κληρονομιά, ο μεγάλος σατιρικός των 1980s φώτιζε το τεράστιο χάσμα λόγων και έργων που επεδείκνυαν εξίσου κυβερνήσεις και λαός, και την τρομακτική αντίφαση μεταξύ προσωπικών διακηρύξεων και πραγματικών επιλογών. Το 1984, στο «Ελλάδα η χώρα του πράσινου ήλιου» ακούμε ότι «με Honda η Ελλάδα προς την δόξα τραβά / με Μαρξ, Ορθοδοξία και με μια ζεϊμπεκιά / να την η Ελλάδα ανάσκελα». Τρία χρόνια αργότερα, στο στόχαστρο μπαίνει ο καταναλωτισμός μιας κοινωνίας που έχει πλέον αρχίσει και πιάνει την καλή: «Μαρξισμός και Μπιρίμπα / Φακαντόρο Καρέρα Ιβσενλοράν και πορείες ειρήνης» από το τραγούδι «Παραπάει το πράμα» και τον δίσκο Natin-Fatin.

Φεύγουμε από τη σάτιρα μετά μουσικής με κατεύθυνση το ελληνικό χιπ χοπ. Ο B.D. Foxmoor των Active Member και της Low Bap ενέταξε με ποικίλους τρόπους τον Μαρξ στους στίχους του, με τρόπο κριτικό και σαρκαστικό. Στην «Πρεμιέρα» τα βάζει με ελληναράδες και τεχνοκράτες και εξουσιαστές, αλλά απευθύνεται κι αλλού: «Εσύ ορθόδοξε μαρξιστή, νεοεθνικοκομουνιστή / εσύ φοβισμένε / εσύ που με ψήνεις τόσα χρόνια να περάσουμε βέρα». Στο «Κάνε επανάσταση» φαντάζεται την επανάσταση ως μοτίβο για reality show, με τους συμμετέχοντες να διαβάζουν και επαναστατική θεωρία: «Πολύ διάβασμα / Ένγκελς, Τρότσκι, Μπακούνιν και Μαρξ / για τιμωρία τα μεγάφωνα / θα παίζουνε Πυξ Λαξ». Και στην «Αιώνια λιακάδα ενός ηλίθιου λαού» προτρέπει «άντε πες ότι λερώθηκαν τα χιόνια / σ’ όσους διαβάζουν τον Μαρξ ανάποδα / για τόσα χρόνια».

Επόμενη στάση, η εξαιρετικά δημοφιλής (και ατακαδόρικη και ίσως χαβαλέ) μπάντα Χατζηφραγκέτα. Στο «Για λόγους ταξικούς», ανάγουν την ανάγνωση του magnum opus του Μαρξ σε προϋπόθεση ερωτικής συνύπαρξης: «Ίσως για λόγους ταξικούς και όχι μόνο / τρελό μωράκι του ουρανού για σένα λιώνω / και το Κεφάλαιο του Μαρξ που πήρα στην γιορτή σου / εάν του είχες ρίξει μια ματιά θα ήμουνα μαζί σου». Στο τραγούδι «Στην Κνίτισσα» του ιδίου συγκροτήματος οι ρόλοι αλλάζουν και πλέον το αντικείμενο του πόθου σκαμπάζει από Μαρξ κι από Κεφάλαιο τόσο πολύ ώστε να περνάει μέσα από τον μαρξισμό και η γλώσσα της αγάπης: «Καλώς εχόντων των πραγμάτων πρέπει να βρεθούμε / να σου σφυρίξω 3 φορές σ’ αγαπώ στα μαρξιστικά».

Τώρα που το σκέφτομαι, όμως, τούτη η σύνδεση έρωτα και Μαρξ μας πάει καρφί στο 1985, όπου ο Γιάννης Κούτρας τραγουδάει - σε στίχους Αλέκου Κολιόπουλου και μουσική Γιάννη Γιοκαρίνη - τη «Συνάντησή» του με μια νεαρά επαναστάτρια: «Εκεί που το `χα να την ψήσω πως τα πάντα είναι σαρξ / μου απάντησε ατάκα "έτσι γράφει και ο Μαρξ"». Και, γιατί όχι, και στο «Μπλου Τζιν» των Άκου Δασκαλόπουλου- Σταύρου Κουγιουμτζή, με τον Κώστα Σμοκοβίτη να συναντά δυσκολίες με τη ριζοσπαστική φίλη του: «ντρέπεσαι που σ’ αγαπάω / πιο πολύ κι από τον Μάο». Εντάξει, άλλο Μάο άλλο Μαρξ, μην ξεφεύγουμε, αλλά ίδιο το μοτίβο της διαπλοκής έρωτος και μαρξισμού-λενινισμού στο τραγούδι μας, διότι ο έρως περνάει απ’ το στομάχι αλλά περνάει κι απ’ το μυαλό βεβαίως βεβαίως.

Συμπέρασμα

Ζούμε σε μια εποχή που ο Μαρξ και η μαρξιστική θεωρία δικαιώνονται από παντού - από την οικονομική κρίση και την όξυνση των διεθνών αντιθέσεων μέχρι την καταστροφή του περιβάλλοντος και τη βαρβαρότητα της εκμετάλλευσης στην καπιταλιστική περιφέρεια. Το ελληνικό τραγούδι, προφητικά όπως πάντα, έσπευσε να δικαιώσει τον Μαρξ πριν το κάνει η ίδια η πραγματικότητα και η εξέλιξη του καπιταλισμού. Είτε ως οικογενειακό κειμήλιο κρυμμένο στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, είτε ως ολοζώντανη και διαχρονική συνύπαρξη τέχνης και πολιτικής - διαλέγετε και παίρνετε - η σύνδεση του Μαρξ με το ελληνικό τραγούδι είναι πολυδαίδαλη και νοηματικά συναρπαστική. Και επικυρώνει αμοιβαία την αξία, τον πλούτο και την επίδραση και των δυο.

* Δημοσιεύτηκε σε Marginalia, τεύχος 7
https://marginalia.gr/arthro/karl-marx-kai-elliniko-tragoydi/

* Και playlist έχουν τα Marginalia λέμε:
https://www.youtube.com/watch?v=Ib1MKILTq-Y&list=PLC6lBc3kICPKZ2qABgQ7-38gGwOjRtJ-w&index=2&t=0s

* Θερμές ευχαριστίες στους Αντώνη Γαζάκη & Ειρήνη Φιλιππίδου για τις προτάσεις τους.

Τα καινούργια ρούχα της Ρόζας

Τα καινούργια ρούχα της Ρόζας

έκθεση για τα 100 χρόνια από τη δολοφονία της

Στις 15 Ιανουαρίου 2019 συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Για να τιμήσει την επέτειο και τη θαυμάσια γυναίκα στην οποία οφείλει το όνομά του, το Παράρτημα του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ στην Ελλάδα απευθύνθηκε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών: θελήσαμε να αναζητήσουμε τη Ρόζα στην τέχνη, να δούμε πώς η τέχνη μπορεί να αναπαραστήσει την προσωπικότητά της, τα πολύπλευρα ενδιαφέροντά της, τα κουσούρια της, τις ιδέες της, την εποχή της. Να δούμε πώς είναι η Ρόζα σήμερα, σε τι μας εμπνέει, να την ντύσουμε με τα καινούργια της ρούχα. Από τη συνεργασία με την ΑΣΚΤ προέκυψαν 28 πρωτότυπες και πολύ διαφορετικές μεταξύ τους δουλειές, οι οποίες εκτίθενται από τις 15 Ιανουαρίου έως τις 2 Φεβρουαρίου στην γκαλερίΕικαστικός Κύκλος ΔΛ, Ακαδημίας 6, Αθήνα. Στις 15 Ιανουαρίου, στις 7 το απόγευμα, σας προσκαλούμε στα εγκαίνια της έκθεσης, όπου 6 από τα έργα θα διακριθούν με ένα βραβείο από το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ.

Στην έκθεση συμμετέχουν οι:

Έλενα Αντωνοπούλου, Μαρία Βουρβαχάκη, Ελπίδα Βουτσά, Ευγενία Γαλανοπούλου, Έλλη Εμπεδοκλή, Ελένη Ζούμπα, Νεκτάριος Θεοδώνης, Γωγώ Ιερομονάχου, Βασιλική Κούκου, Έλενα Κυρκιλή, Γιώργος Κωτσάκος, Μαρία Κώτσου, Δημήτρης Λιανός, Γιάννης Λιαρμακόπουλος, Julia Maria Makoschitz, Κώστας Μαργαρίτης, Βλαδίμηρος Μητρόπουλος, Σταυρούλα Μιχαλοπούλου, Αγγελική Μουράτη, Γιώργος Μπράντζος, Νικολέτα Παπακωνσταντίνου, Διονύσης Παππάς, Δημήτρης Πετρολέκας, Κατερίνα Σάρρα, Χριστίνα Σύλβια Σημαντήρα, Στράτης Σταματάκος, Βίκη Tσάκαλη, Μαλβίνα Τσιώρα.

Τα κείμενα της έκθεσης επιμελήθηκαν οι:

Γιάννης Καραδήμας, Νικόλαος Κατσιβελάκης, Άλκηστις Μαρία Κοντοπούλου, Ειρήνη Χρυσάνθη, Σοφία Χρυσαφοπούλου.

Τα καινούργια ρούχα της Ρόζας

15.1.-2.2.2019

Εικαστικός Κύκλος ΔΛ, Ακαδημίας 6, 10671 Αθήνα

Tηλ.: (+30) 210 3646818-9

Ωράριο:

Τετάρτη – Σάββατο: 11:00 – 16:00

Τρίτη – Πέμπτη – Παρασκευή: 11:00 – 20:00.

Μάνος Ορφανουδάκης - Χρίστος Θεοδώρου: Σκουριά

Χρήστος Κωνσταντόπουλος - Σκουριά
Μουσική-Ενορχήστρωση: Χρίστος Θεοδώρου
Στίχοι: Μάνος Ορφανουδάκης
Σκηνοθεσία - Video Clip: Βάσια Αναγνωστοπούλου

Ο Λεωνίδας Μαριδάκης για τον Μάνο Ελευθερίου

Βάρκα στο σπίτι

«...και ξέρω πως αστέρια πια θα γίνουν/οι αγάπες μες τον κόσμο όταν σβήνουν...»

Μάνος Ελευθερίου («Βάρκα στο σπίτι» - 2018).

Πριν από λίγες μέρες ο Μάνος Ελευθερίου έφυγε από κοντά μας αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που διασταυρώθηκαν οι δρόμοι μας πριν από λίγα χρόνια με πρωτοβουλία, μάλιστα, δική του. Ήταν 2011.

Είχα φροντίσει να πάρει το δεύτερο άλμπουμ μου στα χέρια του και ένα απόγευμα χτύπησε το τηλέφωνο και ακούω την ευγενική φωνή του -γνώριμη από το ραδιόφωνο- να με καλεί στην εκπομπή του, στον Αθήνα 9.84 fm. Αψογος οικοδεσπότης. Τις επόμενες ημέρες μού προτείνει ραντεβού για έναν καφέ.

Στη διάρκεια της κουβέντας μας, χωρίς να το περιμένω, έβγαλε και μου έδωσε στίχους του προς μελοποίηση. Εκείνη τη στιγμή, με μια όμορφη γενναιόδωρη κίνηση, μου έδειξε έναν δρόμο, τον οποίο και ακολούθησα. Οι αριστουργηματικοί στίχοι του τραγουδιού «Βάρκα στο σπίτι» που μου έδωσε ο Μάνος Ελευθερίου σε αυτήν τη συνάντηση έγιναν η αφετηρία για το ομότιτλο άλμπουμ που έχω αυτήν τη στιγμή στα χέρια μου. Το «Βάρκα στο σπίτι» (εκδόσεις Μετρονόμος), το τρίτο προσωπικό άλμπουμ μου, κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2018. Εχει αρχίσει την πορεία του στα ραδιόφωνα αλλά και στις ζωντανές παρουσιάσεις, όπως αυτή που έκανα στη μουσική σκηνή Σφίγγα λίγο μετά την έκδοση.

Συνάντησα και εγώ, όπως και πολλοί συνάδελφοι, «φουρτούνες» στην πορεία προς την έκδοση, όμως στο τέλος βγήκε όπως πρέπει και έχω μεγάλη ικανοποίηση για αυτό. Περιέχει όμορφες συνεργασίες με σημαντικούς μουσικούς, καλλιτέχνες και στιχουργούς, με κορυφαία αυτή με τον Μάνο Ελευθερίου. Τη χαρά της έκδοσης λίγους μήνες μετά ήρθε να σκιάσει το φευγιό του μεγάλου ποιητή προς τα άστρα. Είναι γνωστές -πέρα από το τεράστιο έργο του- η στήριξη που έδειχνε στους νέους δημιουργούς, αλλά και η έγνοια που είχε για τους ανθρώπους που υποφέρουν... Αυτήν τη στιγμή νιώθω θλίψη, όμως ξέρω βαθιά μέσα μου ότι ο Μάνος θα είναι πάντα ένα αστέρι αγάπης στον ουρανό μας, να μας δείχνει τον δρόμο.

Λεωνίδας Μαριδάκης

(Δημοσιεύτηκε στη "Δημοκρατία", 6 Αυγούστου 2018)

Λεωνίδας Μαριδάκης - Βάρκα στο σπίτι

Δελτίο Τύπου

To τραγούδι που έδωσε τοn τίτλο του στον δίσκο «Βάρκα στο σπίτι» (Μετρονόμος 2018), σε μουσική, ερμηνεία του Λεωνίδα Μαριδάκη και στίχους του αξέχαστου ποιητή Μάνου Ελευθερίου συνεχίζει το ταξίδι του με ένα εξαιρετικό video clip -σαν ταινία μικρού μήκους- με την υπογραφή του, μετρ του είδους, σκηνοθέτη Βαγγέλη Καλαϊτζή.

Η θάλασσα και μια βάρκα εισβάλουν ξαφνικά στο σπίτι. Η ιστορία ξετυλίγεται σαν σεκάνς ονείρου. Η εισβολή αυτή μας φέρνει στο νου τους βαθύτερους φόβους και επιθυμίες μας, ότι μας κυνηγάει και ότι στο τέλος μας λυτρώνει. Μέσα στην υπαρξιακή αγωνία το τραγούδι καθρεφτίζει με δυνατές συμβολικές εικόνες την ανθρώπινη περιπέτεια στο σύνολο της, μέσα και έξω μας. Η βάρκα, το σπίτι, η θάλασσα ως σύμβολα για το ταξίδι της ζωής... Ποιος θα μπορέσει να σωθεί;

Το βιντεοκλίπ γυρίστηκε σε ένα πολύ ιδιαίτερο τοπίο στην πόλη των Χανίων όπου τα παλιά εργοστάσια της περιοχής υψώνονται κάθετα στην άκρη της θάλασσας. Με ένα αριστοτεχνικό γύρισμα και μοντάζ ο σκηνοθέτης Βαγγέλης Καλαϊτζης εμπνέεται από τις ατμόσφαιρες της εξαιρετικής αυτής μπαλάντας δίνοντας μια νέα, οπτική, εκδοχή του τραγουδιού.

Το άλμπουμ «Βάρκα στο σπίτι» κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2018 από τις εκδόσεις Μετρονόμος και είναι η τρίτη προσωπική δουλειά του Λεωνίδα Μαριδάκη. Είναι από τα τελευταία άλμπουμ με μελοποιημένους στίχους του που είδε να κυκλοφορούν, πριν φύγει από κοντά μας ο Μάνος Ελευθερίου. Ένα άλμπουμ που το στήριξε στο σύνολο του, ο ίδιος, παρουσιάζοντας σχεδόν πάντα κάποιο τραγούδι μέσα από αυτό στις εκπομπές του στο ραδιόφωνο.

«το σπίτι στον αέρα ταξιδεύει / ποια αγάπη μες τον κόσμο μας γυρεύει»

Μάνος Ελευθερίου («Βάρκα στο σπίτι» - 2018).

Συνέντευξη με τον Γιώργο Σταυριανό

Γιώργος Σταυριανός:

«Αν ο κόσμος δεν οδηγηθεί σ’ έναν νέο ανθρωπισμό οδεύει προς την καταστροφή του»

Ο μεγάλος Έλληνας μελωδός, ποιητής και διανοούμενος μιλάει για τα θαύματα και την πηγή τους.

τη συνέντευξη έλαβε ο Ηρακλής Οικονόμου

(δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ)


Οι μελωδίες του έχουν σημαδέψει και συνεχίζουν να σημαδεύουν τα ταξίδια, τους έρωτες και τις αναπολήσεις πολλών γενναίων του συναισθήματος. Παράλληλα, οι στίχοι του σε πάνω από 80 τραγούδια έχουν κατοχυρώσει μια προσωπική στιχουργική ταυτότητα γεμάτη διεισδυτικότητα και ευαισθησία. «Έρημη πόλη», «Δέκα παιδικοί καημοί», «Οι φόβοι του μεσημεριού», «Άνεμος είναι», «Καθαρός ουρανός» - ένα απαράμιλλης δύναμης δισκογραφικό σερί στην πρώτη φάση της καριέρας του (αρχές ’80 - αρχές ’90), που το διαδέχθηκε μια σταθερή δισκογραφική παρουσία αντίστοιχης συνέπειας: «Στην πολιορκία πέφτει πάντα η Τροία», «Πού να τελειώνει η θάλασσα», «Το χρώμα της μνήμης», «Και η κολοκύθα έγινε πάλι άμαξα», μεταξύ άλλων. Η περσινή του επάνοδος, «Η πηγή των θαυμάτων», είναι δίχως αμφιβολία ένα σημαντικό γεγονός για το ελληνικό τραγούδι - ή ό,τι τέλος πάντων έχει μείνει απ’ αυτό. Κυρίες και κύριοι, ο Γιώργος Σταυριανός!

Σε πρακτικό επίπεδο, η δισκογραφία δεν πηγαίνει πολύ καλά. Πώς και επιμείνατε με νέο δίσκο;

Η δημιουργία του δίσκου ξεκίνησε προτού αρχίσει η πραγματική καθίζηση της ελληνικής δισκογραφίας, την οποία εγώ τοποθετώ εδώ και τρία χρόνια περίπου. Καθίζηση, ή και εξαφάνιση αν προτιμάς, με την έννοια ότι η ΑΕΠΙ δεν υπάρχει πια και αναδιοργανώνεται, και οι πωλήσεις έχουν πέσει. Ο δίσκος αυτός όμως ήταν ένα προγενέστερο σχέδιο. Υπήρχαν μελωδίες, δεν υπήρχαν στίχοι σε όλα τα μουσικά μέρη, και έτσι ήρθε η συνεργασία με τον Μάκη Τσίτα.

Πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία;

Ο Μάκης είναι ένας παλιός γνωστός. Γνωριστήκαμε στον Καστανιώτη διότι εκεί εκδώσαμε και οι δυο τα πρώτα μας βιβλία, και υπήρξε μια αμοιβαία συμπάθεια. Είναι ένα πάρα πολύ ταλαντούχο άτομο, πάρα πολύ ευαίσθητος και αρκετά εσωστρεφής - ντροπαλός θα έλεγα. Όταν μου έδειξε τους στίχους, πραγματικά ενθουσιάστηκα.

Αν δεν κάνω λάθος, γράφει και παιδικά βιβλία ο Τσίτας. Ίσως συναντήθηκαν οι ευαισθησίες σας καθώς μια αθωότητα και μια παιδικότητα υπάρχει και στο δικό σας έργο.

Πολύ εύστοχη η παρατήρηση. Μην ξεχνάς όμως ότι ο στίχος του Μάκη έχει ένα κοινωνικο-πολιτικό στίγμα, κάτι που λείπει συνήθως απ’ τις δικές μου δουλειές - αν εξαιρέσεις την πρώτη μου δουλειά, την «Έρημη Πόλη», που ήταν ένας πολιτικός δίσκος και λιγότερο ερωτικός. Ο Μάκης προσέθεσε αυτή την πλευρά και αυτή τη δυναμική που έλειπε, και ολοκληρώθηκε έτσι ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ.

Με τον Νότη Μαυρουδή, στην ορχηστρική «Εξιλέωση», πώς συναντηθήκατε;

Ο Νότης είναι από τους πολύ παλιούς μου φίλους. Είναι ίσως ο εκλεκτότερος στην τέχνη του, ένας μεγάλος κιθαρίστας κλασικής μουσικής πάνω απ’ όλα. Κι ενώ τελικά η πρώτη σκέψη ήταν να έχω ένα κουαρτέτο εγχόρδων για το συγκεκριμένο θέμα, κατέληξα στον Νότη γιατί τα μαγικά του χέρια έδωσαν μια διάσταση που έπρεπε να υπάρχει στον δίσκο.

«Η Πόλις» του Καβάφη - με το μελωδικό μοτίβο που πολύ με συγκινεί, παρεμπιπτόντως - είναι άραγε κομμάτι μιας ευρύτερης δουλειάς σας πάνω στον ποιητή;

Το τραγούδι αυτό βγήκε μέσα σε πέντε λεπτά. Κάθισα στο πιάνο και βγήκε ολοκληρωμένο χωρίς να κάνω την παραμικρή αλλαγή. Ήταν μια παρόρμηση, ένας βαθύτερος πόθος. Ο Καβάφης πάντα μου άρεσε, τον θεωρώ τον μεγαλύτερο Έλληνα ποιητή κι από τους μεγαλύτερους του κόσμου, αλλά με άγγιξε ιδιαίτερα αυτό το ποίημα γιατί είναι το μοναδικό του Καβάφη που κάνει λόγο για ταξίδι. Ένα ταξίδι που, φυσικά, δεν ολοκληρώνεται ποτέ.

Σας λείπουν οι περιπέτειες και οι περιπλανήσεις στη Δυτική Ευρώπη;

Κοίταξε να δεις, έχω κάνει τόσες περιπλανήσεις στη Δυτική Ευρώπη που πλέον δεν μου λείπει. Μου λείπει η Ανατολή περισσότερο, τα άγνωστα μέρη, οι απόκοσμες τοποθεσίες, πριν ισοπεδωθούν κι αυτές. Η Ανατολή προσφέρει ακόμα κίνητρα για δημιουργία και για αναζήτηση· είναι  μια μήτρα έμπνευσης για τους σύγχρονους δημιουργούς. Η Δύση μένει μια ανάμνηση σταθερά παγιωμένη μέσα μου και επανέρχεται κάθε τόσο διότι είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιδιοσυγκρασίας, της ψυχοσύνθεσης, και της καλλιτεχνικής μου ενόρασής.

Όταν ξεκινούσε η οικονομική χρεοκοπία της Ελλάδας, εσείς μιλούσατε για την πολιτιστική χρεοκοπία της χώρας…

Μα βασικά η πολιτισμική χρεοκοπία ήταν αυτή που επέφερε την οικονομική χρεοκοπία. Αρκεί να κοιτάξει κανείς γύρω του με περιέργεια για να δει σε τι τόπο ζει, σε ποιες πόλεις ζει, πώς αναπτύχθηκε όλο αυτό το φαύλο κράτος, πώς μεγαλούργησε η ακαλαισθησία και η ασχήμια, με πολύ μικρές εξαιρέσεις και οάσεις. Ένας τόπος που οργανώνεται κατά αυτόν τον τρόπο δεν μπορεί παρά να αποτύχει κάποια στιγμή και οικονομικά, διότι του λείπουν τα ερείσματα εκείνα που τον φέρνουν σε μια τάξη. Πάνω απ’ όλα, αυτό που έχει η Ευρώπη και δεν το έχουμε εμείς είναι η τάξη, ο ορθολογισμός. Εδώ πέρα υπάρχει μια πλήρης ακαταστασία, και απορώ πώς μέσα σ’ αυτή την ακαταστασία υπάρχει ακόμα κράτος και πώς μένει στην ενωμένη Ευρώπη αυτό το κράτος. Όχι ότι έχει όλα τα καλά η Ευρώπη, έτσι; Η Ελλάδα έχει πανανθρώπινες αξίες, οικουμενικές. Αλλά αυτές είναι κληρονομιά.

Ως καθηγητής πανεπιστημίου, έρχεστε σε επαφή με μια νέα γενιά φοιτητών και επιστημόνων. Βλέπετε μια διαφορετική νοοτροπία σε αυτή τη γενιά που έχει τις παραστάσεις της κρίσης, ή βλέπετε τις ίδιες παθογένειες;

Αν και η όλη μου καλλιτεχνική πορεία διακατέχεται από ένα είδος νοσταλγίας, είμαι αθεράπευτα αισιόδοξος σε ορισμένα θέματα. Πιστεύω ότι η Ελλάδα έχει τα φόντα να βγει απ’ αυτό το τούνελ κι ότι η νέα γενιά είναι πολύ ποιοτικότερη και πιο συνειδητοποιημένη απ’ ό,τι υπήρξε π.χ. η δικιά μου γενιά. Ζει όμως σ’ έναν κόσμο τόσο ασταθή και ευάλωτο, σε μια κατάσταση όπου τα πάντα αλλάζουν από τη μια στιγμή στην άλλη, που δεν προλαβαίνει να κάνει τα σωστά βήματα γιατί δεν έχει τη σωστή καθοδήγηση. Σ’ έναν κόσμο όπου κι αυτή ακόμα η παγκοσμιοποίηση αρχίζει να φθίνει, όπου τα εθνικά κράτη αρχίζουν να ορθώνουν τείχη και να στήνουν φυλακές ψυχών, σ’ έναν κόσμο όπου αλλάζουν οι γεωπολιτικές ισορροπίες και στην ερχόμενη δεκαετία θα υπάρξουν καταλυτικές αλλαγές στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, πιστεύω ότι η ελληνική νεολαία με την έξοδο που κάνει στο εξωτερικό θα αποκομίσει πολλά οφέλη και ερχόμενη πίσω θα δώσει ό,τι καλύτερο, εάν φυσικά αποτολμήσει και αποφασίσει να γυρίσει πίσω.

Το μοτίβο της νοσταλγίας είναι ο βασικότερος, ίσως, άξονας της τέχνης σας. Τι είναι αυτό που νοσταλγείτε; Σε ποια στιγμή, σε ποιο χώρο και ποιο χρόνο επιστρέφετε;

Η ζωή είναι μια αιώνια επιστροφή. Όσο πλησιάζουμε προς το τέλος του κύκλου τόσο βρίσκουμε μπροστά μας τις πολύ πολύ παλιότερες μνήμες που για κάποιο άγνωστο λόγο δεν ανασύρονταν εύκολα όλα αυτά τα χρόνια. Είναι μια διαρκής επιστροφή η κάθε δημιουργία, κι η κάθε μνήμη αποτελεί ένα κεφάλαιο απίστευτου πλούτου όσον αφορά την έμπνευση. Χωρίς νοσταλγία δεν υπάρχει μνήμη, και χωρίς μνήμη δεν υπάρχει νοσταλγία. Και χωρίς αυτές τις δύο παραμέτρους δεν μπορεί να υπάρξει δημιουργία. Και βέβαια ενυπάρχει και το ερωτικό στοιχείο, σαν μια διαρκής αναζήτηση, σαν μια προσπάθεια καταλαγιάσματος της υπαρξιακής αγωνίας που έχει ο καθένας μας.

Τι είναι αυτό που σας οδήγησε να ξεκινήσετε την καριέρα σας με έναν πολιτικό δίσκο όπως η «Έρημη πόλη». Τι σας ενοχλούσε εκείνη την περίοδο ώστε να επιλέξετε μια πολιτική αφετηρία;

Δεν είχα κατασταλάξει ακόμη στην Ελλάδα - οπότε αυτομάτως στον δίσκο υπάρχουν συγκρίσεις με άλλες εμπειρίες και μια προσωπική ματιά που καταγράφει. Και υπάρχει κι ένα είδος ενστίκτου που σε φέρνει πιο κοντά στα πράγματα που πρόκειται να ’ρθουν και να συμβούν. Η «Έρημη πόλη» δεν είναι παρά όλη αυτή η κατάσταση μιας ερημοποιημένης Ελλάδας που ζήσαμε την τελευταία δεκαετία με τις μνημονιακές διαδικασίες. Ήταν αυθόρμητο, περισσότερο. Ήμουν πολιτικοποιημένος πολύ επιφανειακά - δεν μπορώ να πω ότι υπήρξα αριστερός γιατί αυτό θα ήταν ύβρις προς την Αριστερά. Αλλά είχα πάντοτε τις ανθρωπιστικές αξίες που μου κληροδότησε η δυτική μου παιδεία στο προσκήνιο κάθε μου σκέψης και κάθε μου ενέργειας. Και πιστεύω ότι αν ο κόσμος δεν οδηγηθεί σε έναν νέο ανθρωπισμό οδεύει προς την καταστροφή του. Η τέχνη δεν μπορεί να σώσει πια, δεν λειτουργεί σαν σωτήρια πραγματικότητα. Κάποτε μπορεί να λειτουργούσε. Σήμερα η επιστήμη και όλο αυτό το διαδικτυακό νέφος που περιβάλλει τον πλανήτη επιβάλλει μια νέα ηθική και μια νέα στάση απέναντι στα πράγματα.

Στο πλαίσιο αυτό του νέου ανθρωπισμού, ο ρόλος του δημιουργού ποιος είναι;

Είναι πολύ μικρότερος, πολύ δευτερεύουσας σημασίας σε σχέση με την επιστημονική πραγματικότητα. Εδώ μιλάμε για 4^ο κύμα πολιτισμού. Η Γη είναι μπροστά σε μια καταστροφή που δεν ξέρουμε αν είναι αναστρέψιμη. Υπάρχουν τεράστια προβλήματα και τα επόμενα χρόνια θα έχουμε μεγάλη αναστάτωση με την κλιματική αλλαγή, τις μετακινήσεις πληθυσμών, την ερημοποίηση περιοχών και άλλα απρόβλεπτα φαινόμενα. Χρειάζεται ένας νόμος οικουμενικός που να διέπει τα πάντα - μια τάξη, η οποία αυτή τη στιγμή λείπει, δυστυχώς.

Και ποιοι είναι οι φορείς εκείνοι, ατομικοί ή συλλογικοί, που μπορούν να παράγουν ένα αφήγημα το οποίο θα μας «σώσει» από την επερχόμενη αναρχία; Εσείς πού έχετε εναποθέσει τις ελπίδες σας;

Στην επιστήμη και στη φιλοσοφία. Αυτοί οι δύο τομείς πλησιάζουν ο ένας τον άλλον κατά τρόπο δραματικό. Οι τελευταίες ανακαλύψεις στον τομέα της φυσικής, της βιοχημείας, της αστροφυσικής, έρχονται να καλύψουν σε ένα σημείο τις ενοράσεις της σύγχρονης φιλοσοφίας και απ’ αυτό θα δημιουργηθεί και μια νέα αισθητική πρόταση. Ο κόσμος έχει αλλάξει ριζικά. Το «Χάρτινο το Φεγγαράκι» είναι ωραίο να το ψιθυρίζουμε ακόμα, αλλά σε λίγο καιρό να δούμε αν θα μπορούμε να το διακρίνουμε το φεγγάρι μέσα απ’ την αιθαλομίχλη και τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να κάνουμε μια συλλογική προσπάθεια μέσα απ’ την επικοινωνία, τη γνώση, τη συνειδητοποίηση. Και μέσα κι από την τέχνη, βέβαια, αλλά η τέχνη από μόνη της δεν μπορεί να μας σώσει.

Πίσω στην «Πηγή των θαυμάτων». Εξηγήστε μου τον τίτλο παρακαλώ.

Είναι η πηγή απ’ όπου αναβλύζει η δημιουργία. Αυτή είναι η πηγή των θαυμάτων. Και θαύμα είναι κάθε δημιουργία.

Ποια είναι όμως η δικιά σας τέτοια πηγή;

Είναι μόνιμα, σχεδόν, και επίμονα τα κρητικά μου καλοκαίρια σαν έφηβος και η ζωή μου η φοιτητική σε μια πόλη υγρή και ιδιαίτερη όπως το Νανσί της Γαλλίας. Αυτές οι δύο είναι οι πηγές και όποτε θέλω να αναπολήσω, όποτε κάθομαι στο πιάνο, η σκέψη μου γυρίζει πάντα εκεί.

Άσχετο: οι κριτικοί έχουν καταλάβει το έργο σας;

Έχω δει κορίτσια να έρχονται και να μου λένε ότι τα έσωσα από την αυτοκτονία, και νεαρούς επίσης. Έχω ακούσει απίστευτα πράγματα τα οποία δεν θέλω να μεταφέρω για λόγους όχι ταπεινοφροσύνης αλλά σεμνότητας. Έχω ζήσει απίστευτες εμπειρίες μέσα από τη δισκογραφική διαδικασία από τότε που ξεκίνησα. Όταν ακούς να σου λένε ότι «αν δεν υπήρχε το τάδε κομμάτι σας θα είχα αυτοκτονήσει», εκεί πια σταματάει η λογική, και αισθάνεσαι μια ικανοποίηση βαθύτερη από την ικανοποίηση της ματαιοδοξίας.

Το αγαπημένο μου τραγούδι σας είναι το «Επιστροφή στο Ρέθυμνο». Τι έχει η πόλη και γυρίζετε εκεί;

Το Ρέθυμνο θα μπορούσε να ήταν το οποιοδήποτε Ρέθυμνο. Δεν είναι ένας συγκεκριμένος τόπος πάντα. Για μένα ήταν ένα Ρέθυμνο, εσύ μπορείς να έχεις τον δικό σου τόπο επιστροφής. Δεν είναι ο τόπος που πηγαίνεις, αλλά ο τόπος απ’ όπου επιστρέφεις. Αυτό είναι το σημαντικότερο στην αφήγηση αυτή.

BAiLdSA - ne znam

BAiLdSA is a band based in Thessaloniki, Greece that combines balkan sounds with a wide rock n' roll aesthetic. The name comes from the turkish word bayılmak to faint), which is widely used in villages in the balkans also with similar meanings as fed up, sick of etc.

Since forming in 2008, BAiLdSA gradually developed their distinctive and individual sound by merging the existing balkan-gypsy genre with new elements from ska, punk, reggae, rap, and even indie, post-rock or stoner. In 2011, the band recorded and self-released its debut album “United States of Balkans” in Thessaloniki, Greece. It received very impressive reviews and helped build an international fanbase. However, live on-stage performances are the band at its best. So far, BAiLdSA’s dynamic and explosive shows have earned them more than 250 concerts in Greece, Turkey, Cyprus, Macedonia, Bulgaria, Albania and Germany, several festival appearances, and opening acts for the likes of Kultur Shock, New Model Army and Manu Chao.

Ever since the beginning of their career, BAiLdSA actively join the forces of social change and stand against racism and fascism through their songs and general attitude. The band itself is the carrier of a hopeful message of unity and solidarity, which they spread like wildfire in every place they visit and play.

In 2013 the band worked with producer Nikodemos T on their second album, “zVarNa”. Released in October 2014, “zVarNa” carries more diverse elements, combining balkan and ska tunes with blurry indie soundscapes. It gravitates towards a rawer, punk rock-alternative sound while maintaining the band’s unique sonic footprint. Recorded in a more traditional, “old school” way and mixed entirely in analogue, it delivers a fresh, lush, and organic sounding track list and captures the band’s massive live sound and energetic on-stage performance. 

In October 2016 the band released the e-single “Balkan Express (Ride the train)” and one year later the e-single "ne znam". With these releases, they started to gradually reveal their third album.

μάτια

Μουσική: G. Aletras (Γιώργος Αλετράς)
Στίχοι, απαγγελία: Βασίλης Χουλιαράς

(Μάτια)

Μάτια υγρά, τρεμάμενα
Αστέρια λυπημένα
Ευχές θα παραμείνετε
Καθώς θα σβήνετε για πάντα

3 τραγούδια από τον δίσκο "Σιωπή ν' ακούσουμε" του Γιάννη Γεωργιλά

Δελτίο Τύπου

Σιωπή ν’ ακούσουμε. 13 κομμάτια. Δέκα τραγούδια, δύο οργανικά και κάτι ανάμεσα στα δύο. Αφιερωμένα στον κιθαρίστα και δάσκαλο Γιώργο Κωνσταντινίδη που έφυγε αναπάντεχα το 2009 από αυτοκινητιστικό ατύχημα. 

Μουσικές του Γιάννη Γεωργιλά που γράφτηκαν από το 2003 οι πρώτες, μέχρι και κάποιες των τελευταίων σχεδόν ετών, έως και το 2014. Κάποιες συνάντησαν στίχους φίλων κι έγιναν τραγούδια, ενώ κάποιες όχι κι έμειναν μόνες. “Κρυμμένες” για χρόνια έρχονται τώρα στο φως με τη συμμετοχή σπουδαίων μουσικών (Γρηγόρη Σημαδόπουλου, Δημ. Γουμπερίτση, Γιάννη Ριμάρεφ, Φώτη Σιώτα κ.ά.) κι ερμηνευτών οι οποίοι αποδέχτηκαν άμεσα την πρόσκληση και αγκάλιασαν αυτήν την προσπάθεια. 

Ερμηνεύουν:

Φωτεινή Βελεσιώτου, Γεωργία Βεληβασάκη, Θανάσης Γκαϊφύλλιας, Ευγένιος Δερμιτάσογλου, Παντελής Θεοχαρίδης, Κώστας Θωμαΐδης, Βασίλης Καζούλης, Μαρία Παπανικολάου, Βασίλης Πρατσινάκης, Στέφανος Στεφανόπουλος

Γιάννης Γεωργιλάς 

Γεννημένος το ‘79 στη Θεσσαλονίκη. Με σπουδές στην κλασική κιθάρα με δάσκαλο τον Σταύρο Κρομμύδα κι έπειτα, τον Γιώργο Κωνσταντινίδη, στον αυτοσχεδιασμό, το blues και τη jazz, τη σύνθεση και την ενορχήστρωση. 

Μέλος πολλών μουσικών σχημάτων, με ενεργή παρουσία στις μουσικές σκηνές της πόλης από το 1997 μέχρι σήμερα. 

Από το 2006 που ασκεί μάχιμη δικηγορία στη Θεσσαλονίκη, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην τελευταία και τη μουσική. 

Σήμερα μας παρουσιάζει την πρώτη του δισκογραφική δουλειά με τίτλο “Σιωπή ν’ ακούσουμε”, σε μουσική δική του και στίχους φίλων με τη συμμετοχή εξαιρετικών μουσικών και τραγουδιστών.

Γιάννης Γεωργιλάς - Στο Ποτάμι
Μουσική: Γιάννης Γεωργιλάς
Στίχοι: Παράσχος Καραγκιαβουρίδης

Δεν αξίζουν όνομα οι μέρες
δίχως τη βροχή στη στέρφα γης
Όλες τις χαρές που έχεις χάσει
άμοιρη καρδιά να ξαναβρείς

Σιωπή, σιωπή ν'ακούσουμε
τη φλόγα που πηδάει να καεί
Η σκέψη που θεράπευε τους πόνους
στο βλέμμα των τρελών έχει κρυφτεί

Ξένος και μονάχος μες τον κόσμο
άβουλη και μόνη η ψυχή
Ρίχνω τα παιδιά μου στο ποτάμι
μήπως τα γλιτώσω απ'την ντροπή

Θανάσης Γκαϊφύλλιας - Διέξοδος
Μουσική: Γιάννης Γεωργιλάς
Στίχοι: Θανάσης Πέτσας


Είναι που χάθηκα μαζί σας κάποια βράδια
είναι που τίποτα δεν άλλαξε στο τώρα

Φωτιές που ανάψαμε φωτίζουν τα σκοτάδια
να μας κρατούν πάντα στην ίδια ανηφόρα

Σε μια Διέξοδο* ξεπλήρωσα τις νύχτες
είχα ποντάρει στο δικό σας το βυθό

Μα πες μου τώρα πού να βρω
καινούριους δύτες
στο αδιέξοδο αυτό που ακολουθώ

Έρχονται χρόνια σαν βοριάδες
που με σκορπάν εδώ κι εκεί
μα όσες κι αν άλλαξα κοιλάδες
ξαναγυρνάω Κομοτηνή

Έρχονται χρόνια διψασμένα
για τσίπουρο και για κρασί
που όλο ρωτάν για περασμένα
κι εγώ τους λέω Κομοτηνή

Ας αγαπήσουμε λοιπόν τις απουσίες
να ‘μαστε πάμπλουτοι με χάδια χθεσινά

Θα’ρθει καιρός που θα γυρνάμε σε ιστορίες
σε όσα ζήσαμε και είναι μακρινά
σ’αυτά που χάσαμε και ήταν μαγικά

Κρατάω στην τσέπη μου
το χέρι σας για πάντα
στα δαχτυλά σας ένας ήλιος ξεψυχά

Κι όλο νομίζω πως θα γίνει κάποιο θαύμα
και θ’ανταμώσουμε στην ίδια τη γωνιά
να ξαναζήσουμε όπως είμασταν παλιά

*Διέξοδος: Η γνωστή μπουάτ της Κομοτηνής

Κώστας Θωμαΐδης - Συγνώμη Για Τη Διακοπή
Μουσική: Γιάννης Γεωργιλάς
Στίχοι: Θανάσης Τσίρος

Χιόνια σκεπάσαν την οθόνη
δε βλέπω πια το πρόσωπό σου
ψάξε να βρεις τον εαυτό σου
μου είπες πριν χαθεί στη σκόνη

Κι όλο ξεφτίζει η εικόνα
που' χα για σένα σχηματίσει
ακύρωσα άλλη μια πτήση
λόγω του ξαφνικού χειμώνα

Συγνώμη για τη διακοπή
θα επανέλθουμε σε λίγο
όμως το νήμα έχει κοπεί
κι ήρθε η ώρα για να φύγω

Με ξεγελούν με δελεάζουν
βάζουν στα χέρια μου τα ζάρια
και σε αόρατα παζάρια
με ξεπουλούν και μ' αγοράζουν

Μπαίνω σε άγνωστο κανάλι
με μία πλαστική σχεδία
χρησμό δεν πήρα απ' την Πυθία
τραβώ κουπί κι όπου με βγάλει

Μπάμπης Παπαδόπουλος - Μουσική για την παράσταση χορού Βορεάδες

Δελτίο Τύπου

Μπάμπης Παπαδόπουλος

Μουσική για την παράσταση χορού Βορεάδες

Την Παρασκευή 7 Δεκεμβρίου κυκλοφόρησε σε CD και digital το άλμπουμ «Βορεάδες» του Μπάμπη Παπαδόπουλου με μουσική από την ομώνυμη παράσταση χορού.

5 οργανικές συνθέσεις συνολικής διάρκειας 54 λεπτών αποτελούν το νέο άλμπουμ του Μπάμπη Παπαδόπουλου. Τα τελευταία χρόνια ο Μπάμπης δραστηριοποιείται στο χώρο της σκηνικής μουσικής και της μουσικής για τον κινηματογράφο. Το «Βορεάδες» αποτελεί μία από τις λίγες φορές που το αποτέλεσμα της δουλειάς του αυτής καταγράφεται και δισκογραφικά (είχε προηγηθεί το «Μικρό Ψάρι», η μουσική του Μπάμπη Παπαδόπουλου για την ομώνυμη ταινία του Γιάννη Οικονομίδη).

Το «Βορεάδες» έρχεται να αναδείξει την παράλληλη δράση του στη σκηνική μουσική, αναπτύσσοντας την ηχητική παλέτα με ambient ήχους, ηλεκτρονικά τοπία και τον ήχο της ηλεκτρικής του κιθάρας ξανά σε άλμπουμ μετά από αρκετά χρόνια. Ένα άλμπουμ που έχει τη δική του ξεχωριστή θέση στη δισκογραφία του και στέκεται αυτόνομα ως έργο ανεξάρτητο από τον λόγο για το οποίο γράφτηκε.

Η προηγούμενη δισκογραφική κατάθεση του Μπάμπη Παπαδόπουλου ήταν το άλμπουμ Μέσα στον πόνο είν’ η χαρά μεσ’ στη χαρά είναι ο πόνος (2014 η έκδοση cd και 2015 η – εξαντλημένη πλέον - έκδοση βινυλίου). Η φυσική συνέχεια του Μέσα στον πόνο είν’ η χαρά… είναι στα σκαριά καθώς το τελευταίο διάστημα βρίσκεται στο στούντιο μαζί με τους μουσικούς του Ακούστικ Σετ (το σχήμα που τον πλαισιώνει σταθερά στις ζωντανές εμφανίσεις του). Το άλμπουμ αυτό αναμένεται να δοθεί στην κυκλοφορία εντός του 2019.

Όντας πολυπράγμων ο Μπάμπης Παπαδόπουλος, πέρα από την προσωπική του πορεία και με τις ζωντανές εμφανίσεις του Electric Solo και Ακούστικ Σετ, μας έχει χαρίσει μουσικές και μέσω των συνεργασιών του με άλλους μουσικούς. Μόλις πρόσφατα συνεργάστηκε στο Νέφαλο Project του Γιώργη Μανωλάκη, εξακολουθεί να δίνει συναυλίες με τον ντράμερ Χρήστο Γερμένογλου με τον οποίο έχουν σχηματίσει ένα ντουέτο αυτοσχεδιασμού και κυκλοφόρησαν το 2015 το άλμπουμ Basenezmen (Defkaz Productions), είναι μέλος των Χειμερινών Κολυμβητών ενώ αν πάμε πιο πίσω στο χρόνο θα τον συναντήσουμε να ενορχηστρώνει άλμπουμ του Σωκράτη Μάλαμα, να έχει ουσιαστική συμβολή στον ήχο του Θανάση Παπακωνσταντίνου και των «Λαϊκεδέλικα», να συνεργάζεται αρκετές φορές με τον θρύλο του αυτοσχεδιασμού Φλώρο Φλωρίδη είτε ως ντουέτο (F.L.O.R.O) είτε με τη συνεργασία τους με τον σπουδαίο κιθαρίστα Nicky Skopelitis.

Η πορεία που ακολούθησε ο Μπάμπης Παπαδόπουλος μετά την διάλυση του συγκροτήματος Τρύπες είναι πραγματικά εντυπωσιακή και κυρίως αποκαλύπτει έναν ακούραστο εργάτη της μουσικής, έναν ικανότατο και ιδιαιτέρως δημιουργικό μουσικό.

Προηγούμενη προσωπική δισκογραφία Μπάμπη Παπαδόπουλου:

Μέσα στον πόνο είν’ η χαρά μεσ’ στη χαρά είναι ο πόνος Puzzlemusik, CD (και σε βινύλιο από Puzzlemusik & B-other Side records, 2015)

Το μικρό ψάρι (σάουντρακ της ομώνυμης ταινίας του Γιάννη Οικονομίδη) Feelgood records, 10” βινύλιο, 2014

Απ΄τη σπηλιά του Δράκου Puzzlemusik, CD, 2010 (και σε βινύλιο από την Inner Ear, 2012)

Σκηνές από ένα ταξίδι, Puzzlemusik, CD, 2008.