Για το "Τα θεμέλιά μου στα βουνά" της Γλυκερίας και του Μίκη Θεοδωράκη

ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ – ΓΛΥΚΕΡΙΑ
ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΜΟΥ ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ
LEGEND

Κάθε νέος δίσκος του Μίκη Θεοδωράκη, συνιστά είδηση. Κι’ αυτό, παρά την αλληλοδιαδοχή κάποιων λανθασμένων επιλογών από τον ίδιο και από τους διαχειριστές του έργου του που δεν ταιριάζουν με το αισθητικό φορτίο του συνθέτη. «Τα θεμέλιά μου στα βουνά» είναι ένας διπλός δίσκος με 37 γνωστά τραγούδια, ερμηνευμένα από τη Γλυκερία, με τη συμμετοχή και των Πασχάλη Τερζή και Δημήτρη Μπάση. Ο συνεκτικός κρίκος του δίσκου είναι ο ρυθμός: όλα τα τραγούδια ανήκουν ρυθμικά στις κατηγορίες του ζεϊμπέκικου, του χασάπικου, του ασίκικου και του απτάλικου.

Νομίζω ότι η Γλυκερία, αυτή η σπουδαία ερμηνεύτρια, άξιζε πράγματι να σταθεί πλάι σε αυτά τα τραγούδια, πέρα από τη δημοτική και ρεμπέτικη παράδοση που τόσο επιτυχημένα έχει ερμηνεύσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμμεριστούμε στο σύνολό της τη ρήση του Θεοδωράκη, ότι «αυτά τα τραγούδια… βρήκαν τον ιδανικό τους ερμηνευτή». Κάποια, ναι, τον βρήκαν. Όμως, για άλλα που τραγούδησαν π.χ. ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και ο Στέλιος Καζαντζίδης και που σημάδεψαν την ιστορία ολάκερη του τραγουδιού, δεν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο. Η κύρια αξία του δίσκου είναι ηθική, και έγκειται στο γεγονός ότι, επιτέλους, η Γλυκερία τραγουδάει έναν μεγάλο συνθέτη του έντεχνου λαϊκού τραγουδιού. Είναι μια δικαίωση για την ίδια, για τη στιβαρή, βαθιά λαϊκή φωνή, και τη σεμνή παρουσία της. Επίσης, ο δίσκος υπενθυμίζει σε εποχές στεγνές μουσικά τον πλούτο και τους χυμούς του λαϊκού τραγουδιού, όπως το συν-διαμόρφωσε και ο μέγας Θεοδωράκης, ενώ φωτίζει και κάποια λησμονημένα αλλά εξίσου όμορφα τραγούδια του συνθέτη, όπως π.χ. το «Χωρίς Φεγγάρια» από το ιστορικό «Ραντάρ».

Η Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης» ανταποκρίνεται με άνεση και επαγγελματισμό στις απαιτήσεις του έργου του Θεοδωράκη. Στο βιβλιαράκι δεν αναγράφεται το όνομα του ενορχηστρωτή, ίσως γιατί η ενορχήστρωση στη συγκεκριμένη ορχήστρα είναι κυρίως προϊόν συλλογικής δουλειάς. Μεγάλη παράλειψη όμως συνιστά η μη αναγραφή των αρχικών ερμηνευτών. Σημειώστε ότι το τραγούδι που λανθασμένα αναγράφεται στο οπισθόφυλλο ως «Άγγελος Δραπέτης» είναι φυσικά το «Κουτούκι» που τραγούδησε στα «Πικροσάββατα» ο Δημήτρης Μητροπάνος. Τέλος, αναρωτιέμαι τι προσθέτει η επανεκτέλεση του «Κάποτε θα ’ρθουν» από τη Γλυκερία, μερικούς μήνες μόνο μετά την – εξίσου ατυχή - επανεκτέλεση του ίδιου τραγουδιού από τον Γιώργο Νταλάρα. Καλό είναι ένα τραγούδι στοιχειωμένο με την οριακή ερμηνεία ενός Παύλου Σιδηρόπουλου να μένει ανέγγιχτο.

Ηρακλής Οικονόμου

(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)

Γιορτές του Ενιπέα και της Φολόης στην ορεινή Ηλία

Οι γιορτές του Ενιπέα και της Φολόης 2009
Π ο λ ι τ ι σ μ ό ς κ α ι π ε ρ ι β ά λ λ ο ν


Από αυτή τη χρονιά τα καλοκαίρια στην ορεινή Ηλεία θα έχουν τις δικές τους γιορτές μουσικής και πολιτισμού. Γιορτές που θα συνδυάζουν το φυσικό περιβάλλον με την ιστορία της περιοχής. Στις Μηλιές Ηλείας Δήμου Φολόης, στο δρόμο Μηλεών – Νεράιδας, όπου είναι οι πηγές του ποταμού Ενιπέα, γνωστές σαν Άβρα, θα πραγματοποιηθούν φέτος οι Γιορτές του Ενιπέα και της Φολόης. Περιοχή με σπάνια φυσική ομορφιά που την ενισχύουν οι αφηγήσεις των ντόπιων για τους νερόμυλους της Άβρας, τις νεροτριβές αλλά και τις… νεράιδες.

Ο Ενιπέας κατά τη μυθολογία ήταν ωραιότατος ποτάμιος θεός, που τον ερωτεύθηκε η Τυρώ, κόρη του βασιλιά της Ήλιδας, Σαλμωνέα. Αυτός όμως δεν ανταποκρίθηκε στον έρωτά της, έτσι λοιπόν βρήκε την ευκαιρία ο Ποσειδώνας που ήταν ερωτευμένος μαζί της και παίρνοντας την όψη του Ενιπέα την έκανε δική του στις εκβολές του ποταμού. (Όμηρος: Οδύσσεια λ - 235) . Ακόμη και σήμερα οι τοπικοί μύθοι μιλούν για τον Ενιπέα, έναν ωραίο άνδρα να λούζεται στα νερά του ποταμού.

Στο οροπέδιο Φολόη υπάρχει ένα από τα μεγαλύτερα και σπανιότερα δάση, μοναδικό στα Βαλκάνια όπου κυριαρχεί η ευθύκορμη βελανιδιά (δρυς), την οποία ο λαός της περιοχής ονόμασε Κάπελη, που σημαίνει πυκνό δάσος . Το δρυοδάσος της Φολόης, μυθικός τόπος κατοικίας των Κενταύρων, πήρε το όνομά του από τον Κένταυρο Φόλο. Σύμφωνα με την μυθολογία (Απολλόδωρος: Βιβλιοθήκη Β΄) ο Ηρακλής περνώντας από τη Φολόη για να πιάσει τον Ερυμάνθιο κάπρο, φιλοξενήθηκε από τον Κένταυρο Φόλο ο οποίος του προσέφερε κρασί που πήρε από το κοινό πιθάρι των Κενταύρων.

Οι Γιορτές του Ενιπέα και τις Φολόης θα προσπαθήσουν να βρούμε όλα αυτά τα κρυφά δρομάκια της φύσης που μας οδηγούν μέσα της, στις σπηλιές της, στους ίσκιους της, στους μύλους της αλλά και στα κρυφά δρομάκια της ψυχής και της μνήμης μας. Να σταθούμε ενάντια στις οποιεσδήποτε αυθαιρεσίες της εξουσίας, δημόσιας και ιδιωτικής, που κακοποιούν και σκοτώνουν αυτό που η φύση με την πανάρχαια της υπομονή μας έδωσε.

Σκοπός αυτής της προσπάθειας, που διοργανώνει το μουσικό περιοδικό Μετρονόμος, είναι να φέρει στο προσκήνιο τον πολιτισμό του ανθρώπου στην παραγωγή, στη ζωή, στην έκφρασή του, ότι απέμεινε δηλαδή, αν απέμεινε, μετά από τη λεηλασία που υπέστησαν, το διασυρμό και την σπατάλη, από μια σύγχρονη, παχουλή και αναιδή πολιτιστική κατάσταση που ορίζει την υπερβολή και την πρόσθεση ως προϋπόθεση ύπαρξης οποιασδήποτε εκφραστικής προσπάθειας.

Τα Νερά και οι Νεράϊδες είναι για φέτος η βασική ιδέα που γύρω της θα πραγματοποιηθούν Οι γιορτές του Ενιπέα και της Φολόης. Την Παρασκευή 24 Ιουλίου οι γιορτές θα είναι αφιερωμένες στα Νερά και το Σάββατο 25 Ιουλίου στις Νεράιδες. Αφηγήσεις, μικρά δρώμενα , εικόνες και ζωγραφιές από ανθρώπους του τόπου θα συνθέσουν αυτή την προσπάθεια. Στο τέλος κάθε βραδιάς θα ακολουθήσει μουσική παράσταση από δύο «νεράιδες» του σύγχρονου τραγουδιού μας, που αντιστοιχούν με τη θεματική των γιορτών: Την κυρία Σοφία Παπάζογλου πλαισιομένη από τους μουσικούς Ντάσο Κούρτι, ακορντεόν και Βασίλη Κετεντζόγλου, κιθάρα και την κυρία Λιζέτα Καλημέρη με τους Μουσικώς Χύμα.

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ "ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ"

http://www.metronomos.gr/

Σωτήρης Κακίσης - Τρία ποιήματα από τη συλλογή "Τίγρεις"

Σωτήρης Κακίσης
Τίγρεις
εκδόσεις Ερατώ, σ. 41, 6,27 ευρώ

Οι τίγρεις του Σωτήρη Κακίση είναι η τρυφερότητα η χαμένη και πάντοτε αναδυομένη. Το αιλουροειδές είναι η ψυχή με τις ραβδώσεις της, που θέλει να ξεσχίσει τον ελέφαντα εαυτό: «Εναν ελέφαντα γλυκό σαν κι εμένα τον φοβούνται». Πεζόμορφα ποιήματα παραληρηματικά, σαν σκιές που ζωή ζητούν για να κινηθούν αυτά τα φαντάσματα, οι σκέψεις.

Τα λόγια δεν είναι αρκετά, είναι όμως υπεραρκετές οι εικόνες, όταν εννοούν τον κόσμο ως οντολογικά κοσμήματα στο νόημα της ζωής. Ο ποιητής καθηλώνει τη σκέψη όχι όταν παραμένει μια καθαρή αφαίρεση στον θόλο του εγκεφάλου, αλλά όταν γίνεται οπτική πραγματικότητα, όταν εκβάλλει ως πράξη, παραδομένη στην προστασία της φυσιοκρατίας. Εκεί βρίσκεται το ελάχιστο καταφύγιο του κουρασμένου ανθρώπου που είδε και έπαθε και γνώρισε. Και ο ποιητής είναι η υπέρβαση του βλέπειν, του πάσχειν και του γνωρίζειν.

Μαρία Κούρση
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠίΑ, Βιβλιοθήκη,
Παρασκευή 15 Μαΐου 2009

-----

των τίγρεων η γενική είναι δόντια πολύ άγρια στων ελαφιών την αλαφράδα συνέχεια από δίπλα, μιά τίγρη από μόνη της μπορεί κοπάδια ήσυχων κι ανήσυχων ποδιών να στείλει χιλιόμετρα πιο πέρα, και σ’ άλλα ξέφωτα, και σ’ άλλα ποτάμια πιο δροσερά, και σ’ άλλη γη της Γης διψασμένα. τρέχει η τίγρη προς όλα τα μέρη σαν βροχή οριζόντια, να δει, να προλάβει, τα πόδια της κάθετα σαν σύννεφα τα περνάει ο αέρας, η ορμή της αόρατα, αέρας διπλός δηλαδή, γίνεται πάλι μιάς ψυχής, μιάς ζωής, ενός ζώου οι κινήσεις, ο διάολος. κι ύστερα κόκκινο πολύ, αέρας βαμμένος, νερό γεμάτο χτεσινό χρόνο, πάλι όμως της Γης τ’ άγια χώματα, την πάντα ακίνητη, απόλυτη αισιοδοξία.
-----



ο ελληνικός λαός δεν μ’ αρέσει. δεν μ’ αρέσει για λαός ο λαός μου, τον θέλω έναν-έναν τον Έλληνα, να μπορώ να τον σφάξω σαν κοτόπουλο εκείνον τον Έλληνα που μες στους λαούς κρύβεται σαν λαός κι αυτός, σαν ένας ακόμα. ύστερα, τα μάτια μας δύο-δύο των ηφαιστείων το κόκκινο άμα θέλουν ας παίρνουν, τότε να μπορώ να ξαναλέω καλύτερα για τους Έλληνες λόγια, σ’ του γυαλού τα βοτσαλάκια να ξανακαθόμαστε δυό-δυό, είπαμε, καβουράκια. ηφαίστεια, μάτια, θεοί, λαοί ολόκληροι δυό άνθρωποι, τέσσερα μάτια. μ’ αρέσει των λαών τα μάτια να μην είναι δεκατέσσερα, τέσσερα μόνο νά ‘ναι, και καλά.
-----



την κυνήγησα πολύ την Κίνα, προς την ανατολή με μιά παλιό-ντακότα μιά ζωή ταξιδεύοντας. κι η Κίνα η πιο σιωπηλή γυναίκα στη Γη απ’ όλες, ποτέ δεν στάθηκε, ποτέ δεν με περίμενε λίγο. από των Ινδιών τις πάντα γκρι, τις πάντα αργές τίγρεις, είπα να μπω στ’ ουρανού το Πεκίνο, να πάρω όλο το στρατό μαζί μου, για τις δικές μου τις πληγές αδιαφορώντας πάλι, τις δικές μου τις ζωές μία-μία χαραμίζοντας. η Κίνα όμως όλο φεύγει, όλο μου ξεφεύγει σαν θεός, σαν ελάφι. η Κίνα πάει όλο και πιο πέρα, από την Ινδία σαν πλοίο ξεκολλάει, σαν τριήρης κίτρινη, χλωμή, σαν ήπειρος άσπρη, σαν κόσμος σκληρός, πολύ σκληρός, άφιλος. σαν γυναίκα αρχαία άφυλη, σαν τίγρης πάντα βαμμένη, χωρίς λόγο πάντα γρήγορη.
-----

Σωτήρης Κακίσης, Τίγρεις, Αθήνα, Εκδόσεις Ερατώ, 2007, σελ. 14, 25, 29.

18 ευρώ και 10 λεπτά. Τα ψάχνατε και δεν τα βρίσκατε;

Πολλές φορές είναι καλύτερο να μιλάς και μετά να σιωπάς εν πλήρη ηρεμία, παρά να σιωπάς και μετά να μιλάς με τις τύψεις σου εν πλήρη τρικυμία . Θα προτιμήσω το πρώτο.

Πέρασα σήμερα από δισκοπωλείο κεντρικής αλυσίδας στο αεροδρόμιο της Αθήνας. Το συμπέρασμα είναι σαφές: πλέον, τα παλιά cd (με τις παλιές τιμές) δεν βρίσκονται ούτε με σφαίρες. Τη θέση τους έχουν πάρει δεκάδες «επανεκδόσεις». Τι σημαίνει επανέκδοση; Βασικά, παίρνουμε το παλιό έργο, του κάνουμε - κάποιες φορές - νέα επεξεργασία ήχου, του αλλάζουμε κουτί, αντί για πλαστικό του βάζουμε «οικολογικό» χαρτονάκι (με ολίγο αναπόφευκτο «οικολογικό» πλαστικό), συνήθως κρατάμε το παλιό εξώφυλλο (άρα μηδέν κόστος) ή βάζουμε άλλο (χωρίς την άδεια των αρχικών συντελεστών), και στο τέλος κολλάμε και μια καινούργια τιμή στο οπισθόφυλλο. Τι τιμή; Ε, ψιλοπράγματα, 18 Ευρώ δηλαδή, και 10 λεπτά! Αυτή είναι τουλάχιστον η τιμή με την οποία πωλούνται όλες οι επανεκδόσεις γνωστού δισκογραφικού ομίλου. Όχι ότι η κατάσταση σε άλλον γνωστό δισκογραφικό όμιλο είναι πολύ διαφορετική… απλά εκεί η επανέκδοση πάει ολίγα Ευρώ φτηνότερα. Η ουσία όμως της εκμετάλλευσης δεν αλλάζει.

Το ότι οι επανεκδόσεις δεν είναι επανεκδόσεις – τουλάχιστον όχι όλες, ούτε καν οι περισσότερες - αποδεικνύεται από μια απλή δειγματοληψία. Την έκανα και σας μεταφέρω τα αποτελέσματα: το «Σαμποτάζ» της Πλάτωνος βρίσκεται στο ράφι στην αρχική του έκδοση, στην τιμή των 13 Ευρώ, και σε «επανέκδοση» στην τιμή των 18 Ευρώ. Ίδια cd, δίπλα-δίπλα το καθένα, ίδια έργα, ίδια εξώφυλλα, αλλά 5 Ευρώ διαφορά. Γιατί; Δεν έχω ιδέα. Προφανώς η έκδοση ενός cd σήμερα κοστίζει πολύ πιο φτηνά σε σχέση με 10-15 χρόνια πριν, δεδομένης της τεχνολογικής εξέλιξης. Άρα, αν η πρώτη έκδοση του «Σαμποτάζ» κοστίζει 13 Ευρώ, η «επανέκδοση» θα έπρεπε να κοστίζει 7-8 Ευρώ. Απλά πράγματα.

Κάποιες επανεκδόσεις πράγματι αφορούν έργα που δεν βρίσκονται πια. Όμως, συνυπεύθυνη για την αρχική εξαφάνιση των έργων είναι συχνά και η ίδια η εταιρεία, μέσα από πρακτικές απόσυρσης που εξυπηρετούν στενά οικονομικά δεδομένα. Πολύ φοβάμαι – δεν έχω όμως στοιχεία για να το υποστηρίξω - ότι για χάρη των επανεκδόσεων θυσιάζεται το στοκ των πρώτων εκδόσεων. Όπως για να κρατηθεί ψηλά η τιμή των φρούτων πετάει η Ελλάδα στις χωματερές τα πορτοκάλια της, έτσι υποψιάζομαι ότι πετιέται και ό,τι υπάρχει στις αποθήκες για να βγει ξανά σε «επανέκδοση». Βεβαίως, κάποιες φορές αυτό δεν γίνεται σωστά, και έτσι βρίσκουμε στο ίδιο ράφι δύο «Σαμποτάζ» με 5 Ευρώ διαφορά. Γενικά όμως, νομίζω ότι η δουλειά γίνεται υποδειγματικά, αλλιώς δεν εξηγείται ότι κάθε φορά που πηγαίνω στο δισκάδικο οι παλιές εκδόσεις εξαφανίζονται ολοένα και ταχύτερα, με ρυθμούς καταιγιστικούς! Ή η αγορά δίσκου πηγαίνει θαυμάσια και ο κόσμος ψωνίζει Λοΐζους και Μούτσηδες και Μαμαγκάκηδες με το κιλό – άρα κάποιος μας κοροϊδεύει σε σχέση με τις πραγματικές πωλήσεις των δίσκων -, ή υπάρχουν αρουραίοι στα δισκάδικα που τσιμπολογάνε παλιές εκδόσεις τη νύχτα. Όπως και να’ χει, το συμπέρασμα είναι ίδιο: σε λίγο δεν θα έχει μείνει παλιά έκδοση ούτε για δείγμα, μόνο και μόνο για να αγοράζουμε cd δύο και τριών δεκαετιών δίνοντας ένα μεροκάματο.

Εκτός από ένα θέμα με την τιμή, θέμα υπάρχει και με κάποιες παράλληλες πρακτικές που ολοένα και πληθαίνουν. Πρακτική πρώτη: η επανέκδοση έργων χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση του δημιουργού. Ούτε ένα τηλέφωνο δηλαδή, του στυλ "γεια σου, σου επανεκδίδω το τάδε έργο σου". Πρακτική δεύτερη: η επανέκδοση έργων με διαφορετικό εξώφυλλο, χωρίς την άδεια του δημιουργού, λες και το εξώφυλλο δεν αποτελεί μια ενότητα με το μουσικό περιεχόμενο του έργου. Πρακτική τρίτη, και χειρότερη: η επανέκδοση έργων με διαφορετικό τίτλο από τον αρχικό! Θέλετε παράδειγμα; Το είδα σήμερα με τα ίδια μου τα μάτια, και μου 'ρθε σκοτοδίνη. Ο δίσκος της αείμνηστης Βίκυς Μοσχολιού "Λαϊκά τραγούδια απ' όλο τον κόσμο" του 1978 επανεκδόθηκε (άγνωστο το γιατί... πάντως μέχρι πριν από 2-3 μήνες έβρισκα παλιά αντίτυπα στα ράφια) με τον απίθανο τίτλο "Πέρα στους πέρα κάμπους". Από τον ...κάμπο έρχομαι και στην κορυφή κανέλα.

Από περιέργεια, αφού τελείωσα με τα εγχώρια, έκανα βόλτα και στα ράφια με τα ξένα cd. Εκεί έπαθα πραγματική κατάθλιψη. Το καινούργιο cd του Bob Dylan πωλείται με 9 Ευρώ. Οι επανεκδόσεις των Deep Purple (πήρα τη συλλογή “Purplexed” για να ακούσω την 100η επανεκτέλεση του αγαπημένου μου “Child in Time”) πωλούνται προς 7 Ευρώ και 50 λεπτά. Το ίδιο και όλη η υπόλοιπη αφρόκρεμα της κλασικής ροκ, από Floyd και Dylan μέχρι Led και Stones. Πώς γίνεται ρε παιδιά να αγοράζω τα - εισαγόμενα - cd του Leonard Cohen προς 7 Ευρώ, και οι επανεκδόσεις του Γιώργου Μητσάκη και του Μπάμπη Γκολέ να κοστίζουν 18 Ευρώ; Αλλά και πώς γίνεται οι κανονικοί δίσκοι του Γκολέ να κοστίζουν 15 Ευρώ, και οι «επανεκδόσεις» του 18;

Απάντηση σε αυτή την κατάσταση μπορεί να υπάρξει, αλλά απαιτεί συλλογική οργάνωση και κινητοποίηση, η οποία για την ώρα ...δεν προβλέπεται. Κίνημα πολιτισμού δεν υπάρχει, η Αριστερά ασχολείται με τις καρέκλες και δεν έχει καιρό να πει μια λέξη για μουσική και λαϊκή κουλτούρα, και γενικώς κανένας δεν φαίνεται να καίγεται για το ορίτζιναλ μουσικό έργο στην εποχή του παράνομου downloading και των κλεψίτυπων cd. Πάντως, όσοι επιμένουμε να ψωνίζουμε cd νομίμως - και μπράβο μας! -, μπορούμε να διαμαρτυρηθούμε για την τιμή των «επανεκδόσεων» με την αγοραστική μας δύναμη - όση τέλος πάντων μας έχει μείνει. Εγώ σήμερα δεν ακούμπησα ούτε ένα από τα cd των 18 Ευρώ, όχι μόνο επειδή προφανώς δεν περισσεύουν λεφτά, αλλά και επειδή δεν περισσεύει υπομονή. Αντιγράφω από την απόδειξη: Αρλέτα «Εκτός Έδρας & Μετά Τιμής»-7.50 Ευρώ, Στέλλα Χασκίλ «Η χρυσή εποχή»-6.90 Ευρώ, Ελένη Βιτάλη «Χορέψτε γιατί χανόμαστε»-6.90 Ευρώ, Δημήτης Πουλικάκος «Μεταφοραί Εκδρομαί ο Μήτσος»-6.90 Ευρώ, Βίκυ Μοσχολιού «Τραγούδια της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου»-8.50 Ευρώ, Μελίνα Τανάγρη «Μελίνα, απ’ το μέλι»-6.90 Ευρώ. Δεν ξέρω αν το καταλαβαίνουμε, αλλά η διαφορά του 6.90 από το 18.10 είναι περίπου 150% πιο πάνω! ΕΚΑΤΟΝ ΠΕΝΗΝΤΑ ΤΟΙΣ ΕΚΑΤΟ!!! Με τη βούλα της υψηλής τέχνης! Ευχαριστώ, αλλά δεν θα πάρω. Κάτι τέτοιο ούτε το έψαχνα, ούτε χαίρομαι που το βρήκα.
ηρ. οικ.

ΥΓ (24/8/2009): Παρόλο που το κείμενο είναι μάλλον ξεκάθαρο ως προς τους υπεύθυνους αυτού του φαινομένου, κάποιοι αναγνώστες - αλλά και κάποιοι φίλοι εκτός blog - παραπονέθηκαν για το αντίθετο. Για να το πούμε λιανά, λοιπόν, πρωτομάστορας στο φαινόμενο των επανεκδόσεων ελληνικού ρεπερτορίου είναι η Εταιρεία Γενικών Εκδόσεων - ΛΥΡΑ που ανήκει στον Όμιλο Γιαννίκου. Από κοντά ακολουθεί και η MINOS-EMI, η οποία όμως παράλληλα με τις επανεκδόσεις διαθέτει σε μάλλον χαμηλές τιμές ένα μέρος του τεράστιου στοκ της. Συγκριτικά πάντως, ο μεγαλύτερος όγκος των επανεκδόσεων αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα βασίζεται στον κατάλογο της ΛΥΡΑ.

Για το "Κρητών νόστος" του Στέλιου Μπικάκη

ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΠΙΚΑΚΗΣ
ΚΡΗΤΩΝ ΝΟΣΤΟΣ
MBI

Ο τελευταίος δίσκος του Κρητικού λυράρη, συνθέτη και τραγουδιστή Στέλιου Μπικάκη περιέχει 14 τραγούδια, τα οποία συνομιλούν τόσο με την Κρητική παράδοση όσο και με τις νεότερες τάσεις του ελληνικού τραγουδιού. Όλα τα τραγούδια ερμηνεύονται από τον Μπικάκη με την έντονα συναισθηματική, «κανταδόρικη» διάθεσή του, εκτός από το «Η κάθε μου αναπνοή» του Γιάννη Σεισάκη, το οποίο ερμηνεύει ο ίδιος. Tο «Να καούν τα ξερά» του πρόσφατα χαμένου Σταμάτη Μεσημέρη σηματοδοτεί και τη στροφή του Κρητικού καλλιτέχνη προς ένα διευρυμένο ρεπερτόριο και ακροατήριο. Όμως, από το «Κρητών Νόστο» δεν λείπουν και πιο παραδοσιακά ακούσματα, όπως συρτά και ριζίτικα. Μεγάλες στιγμές του δίσκου είναι το παραδοσιακό «Ψηλά βουνά», η διασκευή του «Τον καινούριο σου έρωτα» του μεγάλου Κώστα Μουντάκη, και το απογειωτικό χασαποσέρβικο «Κρητικά ακρογιάλια».

Γενικά, ο Μπικάκης έχει καταφέρει να αναδειχθεί σε έναν εκ των κορυφαίων εκπροσώπων της Κρητικής μουσικής, σεβόμενος την κληρονομιά του τόπου του αλλά παραμένοντας ανοιχτός στο καινούργιο. Είναι αναμφισβήτητα δύσκολο να ισορροπείς ανάμεσα στα αιτήματα της αυθεντικότητας και του εκσυγχρονισμού. Ο Μπικάκης όμως κερδίζει το στοίχημα, κρατώντας σαφείς αποστάσεις από την ευτέλεια ενός ψευτο-παραδοσιακού προτύπου που ολοένα και κερδίζει έδαφος στο χώρο της μαζικής μουσικής παραγωγής. Η ενορχήστρωση του Αντώνη Ζαχαράκη στέκεται σύμμαχος σε αυτή την επιτυχή έκβαση, προκρίνοντας τη λύρα, το βιολί και το λαούτο έναντι των οποιονδήποτε ψηφιακών ευκολιών, αλλά και ενσωματώνοντας παράλληλα την «έντεχνη» συνοδεία της ακουστικής κιθάρας. Εξαιρετική είναι η ηχοληψία του Μιχάλη Μαυράκη, που μετατρέπει το στούντιο σε κάτι-σαν-ζωντανή ηχογράφηση. Τέλος, η θεματολογία των στίχων είναι βασικά ερωτική, με αναφορές στην Κρήτη που αποφεύγουν ευτυχώς το φολκλόρ: «Ο τόπος που γεννήθηκα / και μ’ έχει αναθρέψει / ζει με αντάρτικη καρδιά / και ελεύθερη τη σκέψη». Δεν λείπουν και οι πινελιές κοινωνικής κριτικής στο τραγούδι «Οι πολιτικοί»: «Παραμονές των εκλογών / μας αγαπούνε όλοι / μα μόλις πέσει η ψήφος μας / μας παίρνουν οι διαόλοι». Σωστός!

Ηρακλής Οικονόμου
(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)

Για το "Άσπρο μαντήλι ανέμιζε" των Μάριου Τόκα και Κώστα Φασουλά

ΜΑΡΙΟΣ ΤΟΚΑΣ - ΚΩΣΤΑΣ ΦΑΣΟΥΛΑΣ
ΑΣΠΡΟ ΜΑΝΤΗΛΙ ΑΝΕΜΙΖΕLEGEND

Πέρυσι αποχαιρετήσαμε τον Μάριο Τόκα. Πριν φύγει για πάντα, ο Κύπριος συνθέτης πρόλαβε να μας χαρίσει το Άσπρο μαντήλι ανέμιζε, έναν δίσκο σε στίχους του Κώστα Φασουλά και ερμηνεία του Βασίλη Σκουλά. Τα 10 τραγούδια του δίσκου κινούνται μουσικά στο ρεύμα δημιουργικής σύμπλευσης του "έντεχνου" τραγουδιού με στοιχεία της παραδοσιακής μουσικής. Ο Τόκας παρέδωσε ένα δίσκο που δεν παραπέμπει στις μεγάλες λαϊκές επιτυχίες του παρελθόντος, αλλά διαχέει έναν χαμηλόφωνο, κατασταλαγμένο λυρισμό. Ξεχωρίζουν τα μελωδικότερα κομμάτια: Πέρνα με απέναντι στο φως, Σαν δαχτυλίδι, και Ανάμεσα στο γέλιο και το δάκρυ. Υπεύθυνος για τις ενορχηστρωτικές επιλογές του έργου που επικυρώνουν με φυσικά όργανα τη σύμπλευση έντεχνης δημιουργίας και παράδοσης είναι ο Πάρις Περυσινάκης από την Κρήτη, που έχει ήδη παρουσιάσει δισκογραφικά το μουσικό του φορτίο (με πιο πρόσφατο Τ' άστρη του ουρανού). Οι στίχοι του Φασουλά εκφράζουν με λιτότητα το ερωτικό συναίσθημα σε όλες του τις εκφάνσεις. Πλάι στην ερωτική θεματολογία, συναντάμε και την αγωνία του στιχουργού για την πορεία του ελληνικού τραγουδιού: τραγούδι μου απροστάτευτο / φυλάξου απ' τα τραγούδια / αυτά που σε τραυμάτισαν / κι ας μοιάζαν αγγελούδια. Ο Σκουλάς, μια από τις σταθερότερες ερμηνευτικές αξίες της Κρητικής μουσικής, κινείται με άνεση σε ένα πεδίο που δεν μας έχει συνηθίσει μέχρι σήμερα, αν και οι χαμηλές στροφές του δίσκου δεν ταιριάζουν πάντα στο δυναμισμό της φωνής του. Σε δύο τραγούδια συμμετέχουν ο Παντελής Θαλασσινός και η Μαρία Αλεξίου. Συνολικά, στο Άσπρο μαντήλι ανέμιζε ο ακροατής θα συναντήσει ένα ομοιογενές και καλαίσθητο σύνολο χωρίς εξάρσεις, αλλά και τον επίλογο της πορείας ενός ξεχωριστού δημιουργού.

Ηρακλής Οικονόμου

(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)

Για τους "Πέτρινους κήπους" του Χρήστου Θηβαίου

ΧΡΗΣΤΟΣ ΘΗΒΑΙΟΣ
ΠΕΤΡΙΝΟΙ ΚΗΠΟΙ
LEGEND

Ο νέος δίσκος του Χρήστου Θηβαίου περιλαμβάνει 11 ακουστικές, τζαζ & ροκ μπαλάντες, ερωτικής θεματολογίας με στοιχεία οικολογικού προβληματισμού, τα περισσότερα σε στίχους και μουσική του ίδιου. Σε αυτά περιλαμβάνεται η μεταφορά στα ελληνικά του "Forget her", του πρόωρα χαμένου αμερικάνου τραγουδοποιού Jeff Buckley, σε στίχους Μάνου Ελευθερίου. Ξεχώρισα το λαϊκότροπο «Κι αν τύχει» με την Ελένη Τσαλιγοπούλου στη β’ φωνή και το ερωτικό σπάραγμα του Γιώργου Ανδρέου «Για μας τους δυο», μαζί με τα «Εσύ η πόλη μου», «Τα δέντρα» και το «Ας χαθείς».

Δεν λείπουν οι πολιτικές αναφορές στο τραγούδι «Το νερό», με Μόσταρ και Βελιγράδι και ποτάμια αιχμάλωτα πολέμων και χρηματιστηρίων. Όμως, αυτή η πολιτική διάσταση δεν εκφράζεται με αμεσότητα στο μουσικό πεδίο, καθώς λείπει το στοιχείο του δυναμισμού, της ευδιάκριτης, ενοποιητικής μελωδίας. Με άλλα λόγια, τραγούδια όπως ο «Εφιάλτης της Περσεφόνης» ενός Χατζιδάκι παραμένουν αξεπέραστα βέλη στη μουσική φαρέτρα της οικολογίας, επειδή εξέφραζαν ένα συλλογικό μήνυμα αλλά ήταν και σε θέση να τραγουδηθούν συλλογικά (και όχι να συνοδέψουν καμπάνιες Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων). Όπως και στην πολιτική, έτσι και στη μουσική, το «πράσινο» του λόγου καλό είναι να συνοδεύεται από το «κόκκινο» της (μουσικής ή πολιτικής) πράξης.

Ενορχηστρωτικά, οι πινελιές της Βάσως Δημητρίου ξεχωρίζουν, για τον έντονο λυρισμό και τη στιβαρότητά τους. Αναρωτιέμαι γιατί δεν δόθηκε σε αυτήν το σύνολο της ενορχήστρωσης, καθώς η ίδια αποδεδειγμένα διαθέτει το μαγικό ραβδάκι. Άξιο λόγου είναι το πρωτότυπο, αναγεννησιακό άρωμα των Lyrae Cantus στα «Δέντρα». Ερμηνευτικά, ο Θηβαίος ανήκει σε εκείνους τους καλλιτέχνες που είτε γουστάρεις και αποδέχεσαι, είτε απεχθάνεσαι. Ανήκω στους πρώτους, που έλκονται από την ιδιότυπη βραχνάδα του και την έντονη εκφραστικότητά του. Καλό είναι, βέβαια, σε επόμενα έργα να εγκαταλειφθεί η συνεχής, επίμονη χρήση του καταρχήν ευπρόσδεκτου φωνητικού τζαμαρίσματος και της συνοδείας της μελωδίας με άναρθρα, «μπλουζ» επιφωνήματα. Συνολικά, οι «Πέτρινοι Κήποι» είναι ένα βήμα μπροστά για τον Θηβαίο, με μισή ντουζίνα ωραία τραγούδια και με μια αξιοζήλευτη συνοχή στην ατμόσφαιρα και τη θεματική τους. Ο δίσκος επιβεβαιώνει τη θέση του Θηβαίου ανάμεσα στους κορυφαίους της γενιάς του, όχι μόνο ως ερμηνευτή αλλά και ως τραγουδοποιού.

Ηρακλής Οικονόμου

(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)

Για το "Elephant" των Άλκη Ζοπόγλου & Κοντραμπάντο

ΑΛΚΗΣ ΖΟΠΟΓΛΟΥ & ΚΟΝΤΡΑΜΠΑΝΤΟ
ELEPHANT
ELEPHANT MUSIC

Το έθνικ ως όρος μου προκαλεί καχυποψία. Υποδηλώνει στερεοτυπικά ότι αρκεί δήθεν η αναπαραγωγή της μουσικής με όργανα ξένα προς την παράδοση που αυτή η μουσική εκπροσωπεί, ώστε να επιτευχθεί μια -μηχανιστική- μίξη διαφορετικών πολιτισμών, καταβολών και ό,τι άλλο σκαρφίζονται οι μάνατζερς της παγκόσμιας μουσικής αγοράς. Ο δίσκος Elephant του συγκροτήματος Κοντραμπάντο και του επικεφαλής του, Άλκη Ζοπόγλου, απέχει πολύ από το να υπακούει σε αυτό το στερεότυπο. Τα περισσότερα από τα 12 ορχηστρικά του δίσκου αντιμετωπίζουν το έθνικ ως ένα πρωτογενές και αμοιβαίο μπόλιασμα της Ανατολής και της Δύσης, σε επίπεδο ρυθμού, μελωδίας και ενορχήστρωσης. Εκτός από τις συνθέσεις του, ο Ζοπόγλου καταθέτει τη δεξιοτεχνία του στο κανονάκι. Πάνω στο εκφραστικό αυτό όργανο, οικοδομείται ένας δημιουργικός διάλογος ανάμεσα σε διαφορετικά ηχοχρώματα, από τη ροκ (Simandro) και το βαλκανικό beat (Balkan 6) μέχρι το ταγκό (Beyoglu Tango). Το ομώνυμο Elephant είναι μακράν το κορυφαίο μελωδικά, ενώ το Little Waltz παραπέμπει τον ακροατή σε ένα μυστηριακό ταξίδι στα σοκάκια της Πόλης. Στα πλαίσια της αντίθεσής προς το έθνικ στερεότυπο της «μίξης», θεωρώ μάλλον αδιάφορη τη διασκευή της Γκαρσόνας και άνευ λόγου ύπαρξης την Dub Mix εκδοχή του Stasi. Επίσης, το προβλέψιμο και επαναλαμβανόμενο Saloufa δείχνει τα σαφή συνθετικά όρια του εγχειρήματος. Γενικά όμως, στο Elephant συναντάμε την ευτυχή εκδοχή μιας world music που είναι τόσο ελληνική, όσο και παγκόσμια.

Ηρακλής Οικονόμου

(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)

Για τα "Παραδοσιακά νανουρίσματα" της Δώρας Πετρίδη

ΔΩΡΑ ΠΕΤΡΙΔΗ
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑΤΑ
VERSO

Το παραδοσιακό νανούρισμα είναι ένα ιδιαίτερα δύσκολο είδος τραγουδιού. Εκτός από τη βασική μελωδία, ο ερμηνευτής πρέπει να γνωρίζει καλά τα παιχνιδίσματα, τα «στολίδια» του κάθε νανουρίσματος. Ταυτόχρονα, ο ρυθμός χαρακτηρίζεται από παύσεις, ασυνέχειες, και έλλειψη κανονικότητας, ιδιαίτερα όταν το νανούρισμα δεν συνοδεύεται από μουσικά όργανα, όπως στην περίπτωση του δίσκου Παραδοσιακά νανουρίσματα σε ερμηνεία της Δώρας Πετρίδη. Σε τρία κομμάτια συναντάμε και την Μαρίζα Κωχ, η οποία υπογράφει και την παραγωγή. Είναι εμφανές ότι η Πετρίδη ξόδεψε χρόνο και ενέργεια συλλέγοντας από ποικίλες πηγές (από το Αρχείο Μέλπως Μερλιέ μέχρι την Ουρανία Ξυλούρη) και μελετώντας τα 15 νανουρίσματα του δίσκου που προέρχονται από όλες τις γωνιές της Ελλάδας, τον Πόντο και τη Μικρά Ασία. Η ερμηνεία της είναι απαλή, τρυφερή και ακριβής, με σεβασμό προς την παράδοση· ομολογώ όμως ότι ο πιο ζεστός και έντονος χαρακτήρας της φωνής της αειθαλούς Κωχ δεν αφήνει περιθώρια για συγκρίσεις. Άξιο λόγου είναι το εξώφυλλο του cd με λεπτομέρεια έργου του ζωγράφου Δημήτρη Μυταρά, αν και δεν κατανοώ γιατί ήταν απαραίτητη η ψηφιακή επεξεργασία του έργου ενός τέτοιου κορυφαίου εικαστικού. Συνολικά, σε μια εποχή όπου τα μωρά «νανουρίζονται» από την εφιαλτική φασαρία της μεγαλούπολης σε συνθήκες απουσίας της εργαζόμενης μητέρας, τα παραδοσιακά νανουρίσματα της Πετρίδη παρουσιάζουν όχι μόνο μουσική αλλά και κοινωνική αξία. Πού; Μα φυσικά στη…χρήση τους!

Ηρακλής Οικονόμου

(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)

Για τις "Σκηνές από βουβή ταινία" του Δημήτρη Μαραμή

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΡΑΜΗΣ
ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΒΟΥΒΗ ΤΑΙΝΙΑ
ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ

Οι Σκηνές από βουβή ταινία είναι ο τέταρτος προσωπικός δίσκος του συνθέτη Δημήτρη Μαραμή, σε στίχους Σωτήρη Τριβιζά και ερμηνεία Κωνσταντίνου Κληρονόμου. Ο δίσκος περιλαμβάνει 11 τραγούδια (η Πόλη σε δύο εκδοχές) και ένα ορχηστρικό. Στους μουσικούς συναντάμε τους Ηρακλή Βαβάτσικα (ακορντεόν), Γιάννη Γρηγορίου (μπάσο), Στέλιο Γκόλγκαρη και Βασίλη Μαστοράκη (κιθάρες), Στάθη Ιωάννου (ηλ. κιθάρες), Θύμιο Παπαδόπουλο (σαξόφωνο), Γρηγόρη Συντρίδη (ντραμς) και τον συνθέτη (πιάνο), μαζί με το Jazz Trio του Γιώργου Φακανά σε ένα τραγούδι. Σε δύο άλλα συμμετέχουν ο Μάριος Φραγκούλης -τι διαφορετικό κομίζει σε σχέση με τον Κληρονόμο;- και η Βικτωρία Ταγκούλη της ομάδας "Σπείρα-Σπείρα". Ο τενόρος Κληρονόμος δεν ξεδιπλώνει πάντα με ευχέρεια τον ερμηνευτικό μίτο στις χαμηλές στροφές του δίσκου, αλλά ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της ροκ μπαλάντας. Κάποιες φορές όμως, ο λυρισμός του Κληρονόμου συνιστά μια διπλή κατάφαση, έναν πλεονασμό, καθώς συναντά τον λυρισμό του Μαραμή. Η στιχουργία του Τριβιζά δεν επιφυλάσσει εκπλήξεις ούτε ως προς την ερωτική θεματολογία της, ούτε ως προς το επαναλαμβανόμενο μοτίβο της βροχής, αλλά περιέχει μερικές φορτισμένες ποιητικά εικόνες· ξεχωρίζουν η Μπαλάντα (βρέχει εφήμερους θανάτους) και το Φθινόπωρο. Δυστυχώς, οι εμβόλιμοι αγγλικοί στίχοι στο Τελευταίο Μπλουζ του Παβέζε απονεκρώνουν την αφηγηματική ισχύ του τραγουδιού.

Πρωτίστως, ο δίσκος συνιστά απόδειξη της συνθετικής και ενορχηστρωτικής δεινότητας του Μαραμή. Αν και οι ροκ απόπειρες (Δίψα, Μια στιγμή) ακούγονται ευχάριστα, ο συνθέτης ξεδιπλώνει την πηγαία μελωδικότητά του σε από-ηλεκτρισμένα κομμάτια όπως η Πόλη, το ‘σιδηροδρομικό’ Ταξίδι και το έξοχο ορχηστρικό Τίτλοι τέλους. Η παραγωγή ευκρινών, μινιμαλιστικών μελωδιών, σε συνομιλία με δημιουργούς όπως ο Χατζιδάκις, ο Mertens και ο Aubry, είναι το ιδιαίτερο στοιχείο που κομίζει ο Μαραμής. Συνολικά, οι Σκηνές από βουβή ταινία είναι μια αξιοπρόσεκτη προσθήκη στην εργογραφία του συνθέτη, ο οποίος συνεχίζει να υδροδοτεί το αποξηραμένο μελωδικά τοπίο μας.

Ηρακλής Οικονόμου

(Εφημερίδα Η ΕΠΟΧΗ)