Souad Massi - Από το Bab El-Qued στο Παρίσι

Ζεις, και την ίδια στιγμή κάπου πάνω στη γη γράφεται και τραγουδιέται αυτό το τραγούδι. Αντέχεις αυτή τη συνύπαρξη; Αντέχεις την αναμέτρηση με όσα δεν θα ακούσεις και δεν θα γνωρίσεις ποτέ; Αντέχεται όλη αυτή η ομορφιά του κόσμου, καθώς τη χαζεύεις μέσα στα αποκαΐδια ενός κόσμου που φεύγει;

Η Souad Massi γεννήθηκε στην Αλγερία το 1972. Το 1999 τα μάζεψε και πήγε στο Παρίσι ύστερα από απειλές εναντίον της ζωής της, λόγω της ελευθεριάζουσας παρουσίας της και της συμμετοχής της στο άκρως πολιτικό ροκ συγκρότημα Atakor. Εχει  ηχογραφήσει πέντε δίσκους και θεωρείται πλέον ένα από τα πιο δυνατά ονόματα της έθνικ μουσικής στο χώρο της Μεσογείου. Το τραγούδι του βίντεο είναι το "Ghir enta" (Μόνο σ' αγαπώ) από το δεύτερο προσωπικό της δίσκο "Deb" (Με ραγισμένη καρδιά) που κυκλοφόρησε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2003 από τη Wrasse Records. Όπως έγραψε και η εφημερίδα Observer όταν κυκλοφόρησε ο δίσκος: "θεούλη μου, αυτή η γυναίκα μπορεί και τραγουδάει". ηρ.οικ.

Για το "How to be a child & win the war" των Electric Litany

Electric Litany

“How to be a child & win the war”

Inner Ear

Ο δίσκος “How to be a child & win the war” των Electric Litany με παρέπεμψε ευχάριστα στο "Final Cut" των Pink Floyd. Έχουμε πόλεμο, μάγκες, κι όποιος καταλάβει κατάλαβε. Τουλάχιστον, οι Electric Litany καταλαβαίνουν, και το δείχνουν. Κι αν οι Pink Floyd είχαν τη αρχι-τρομοκράτισσα Thatcher και τον τραμπούκικο πόλεμο των Falklands για να ρίξουν στο ψαχνό, οι Electric Litany έχουν να αντιμετωπίσουν έναν λιγότερο εμφανή εχθρό, που είναι όμως εδώ, που νοιώθουμε τα χνώτα του από το πρωί ως το βράδυ. Η αφιέρωση του δίσκου «στην εξέγερση του 2008 και σε κάθε εξέγερση που αμφισβητεί ουσιαστικά τον πολιτισμό της εξουσίας» θα ήταν στυγνός λαϊκισμός αν δεν συνοδευόταν από έργο, από σάρκα. Δεδομένου όμως του περιεχομένου του δίσκου, η αφιέρωση λειτουργεί συμπληρωματικά· δεν υποκαθιστά το έργο, αλλά το επικυρώνει.

Ο δίσκος έχει ό,τι πρέπει να έχει ένας αγγλόφωνος δίσκος για να μην σπάει τα νεύρα και να μην προκαλεί τη νοημοσύνη μας: σωστή άρθρωση του αγγλικού λόγου δίχως βλαχορόκ προφορά, σαφείς και πρωτότυπες μελωδίες που δεν αντιγράφουν το τελευταίο ψευτο-underground χιτ του Λονδίνου, και στίχους που λένε κάτι και που δεν θυμίζουν διαφήμιση για τα στρουμφάκια ή το μικρό μου πόνυ. Ορθοί και κοφτοί (απαραίτητο αυτό, το ροκ δεν σηκώνει δεκαπεντασύλλαβους), οι στίχοι δείχνουν καλή γνώση της αγγλικής γλώσσας, αποκαλύπτουν ευχέρεια και παιχνίδισμα με τις λέξεις, και μεταφέρουν με σαφήνεια το μήνυμά τους· ένα μήνυμα κυρίαρχα ερωτικό αλλά με έντονες πολιτικές πινελιές. «Μην κοιτάς / οι σειρήνες ηχούν / η αστυνομία και το κράτος είναι τριγύρω / ελπίζω πως τα γουρούνια θα πνιγούν» ακούμε αγγλιστί στο “A Dream Worth Dreaming”. Ενώ σε μία άλλη στιγμή έκπληξης, ο Γιάννης Ρίτσος και η «Σονάτα» του μας εισάγουν στο “Tear”. Αξιοσημείωτη είναι και η έλλειψη προσποίησης στην ερμηνεία του Αλέξανδρου Μίαρη. Συγνώμη που βγάζω το άχτι μου, αλλά έχω βαρεθεί να ακούω υποψήφιους Leonard Cohen που κάνουν τη φωνή τους πιο βραχνή απ’ ότι είναι για να ακούγονται μπαρουτοκαπνισμένοι από ποτά και από ξενύχτια. «Χαλάρωσε δικέ μου» λέω μέσα μου όταν ακούω κάτι τέτοιες ερμηνείες, «και πάρε και καμία καραμέλα χωλς με βέιπορ άκσιον για το λαιμό». Εδώ, αντίθετα, ακούμε μία νορμάλ ερμηνεία, με μία μακρινή χροιά από τους αγαπημένους μου Starsailor.

Η ενορχήστρωση είναι το δυνατό σημείο της αγγλόφωνης σκηνής, και άρα δεν προκαλούν εντύπωση οι κιθάρες του Μίαρη και ο τρόπος που κολλάνε ονειρικά με το πιάνο, ή τα βασανιστικά αργά κρουστά που μετατρέπουν το χρόνο σε μία αέναη επαναληπτικότητα, σε χαρακώματα ενός βαθύτερου πολέμου που βρίσκεται μέσα μας. Έτσι και αλλιώς, από πλευράς ήχου το τραγούδι μας πάει καλά· ακόμα και στο ελληνόφωνο μαγαζί, οι τελευταίες δουλειές καλλιτεχνών όπως ο Φοίβος Δεληβοριάς, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου και ο Αλκίνοος Ιωαννίδης δείχνουν ότι το ψάχνουν το πράγμα. Αλλού είναι το πρόβλημα: στην έλλειψη μελωδικής ταυτότητας, η οποία συχνά πάει να κουκουλωθεί πίσω από περίτεχνα όργανα, έθνικ πειραματισμούς και νέες τεχνολογίες. Και οι Electric Litany αυτήν τη μελωδική ταυτότητα την κατακτούν με το σπαθί τους, έστω και με τίμημα μία κάποια επανάληψη. Είναι εμφανές ότι το συγκρότημα επιλέγει να προτάξει την ομοιογένεια της ατμόσφαιρας εις βάρος της ποικιλομορφίας. Είναι όμως τέτοια η ένταση αυτής της ατμόσφαιρας, τέτοιες οι μνήμες Cure και Pink Floyd που ξυπνάει - ναι, γίνεται κι αυτό -, τέτοιο το αίσθημα εγρήγορσης και κατάνυξης που αποπνέει, ώστε το «ατόπημα» αυτό να συγχωρείται με ευκολία. Είπα «κατάνυξη»; Σημειώστε ότι ο δίσκος “was recorded in a church in North London”. Τυχαίο; Δεν νομίζω. Και εις ανώτερα, λοιπόν, όχι μόνο γιατί πρέπει να τον κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο αλλά και γιατί, δυστυχώς, κανένας πόλεμος δεν τελείωσε ποτέ.

Ηρακλής Οικονόμου

Κιθάρα παίζει ο ντε Αντρέ...

Υπάρχουν στιγμές που περπατάς σε ένα δρομάκι, και κάτι γίνεται, και συνομιλείς με τη φωτεινή ουσία του ανθρώπου και με την ομορφιά του κόσμου. Όχι, δε μιλάω για συνομωσίες του σύμπαντος και παπαριές των εκλεκτών του θεού, αλλά για τα μικρά κατορθώματα του ανθρώπου, του τοσοδούλι ανθρωπάκου που φτιάχνει νότες, ανακατεύει χρώματα και παλεύει να σωθεί από την πλημμυρίδα του θανάτου. Μία τέτοια στιγμή έζησα κατακούτελα όταν περπατούσα πέρυσι σε μία υπόγεια διάβαση στη Γένοβα, λίγο έξω από το σπίτι του θείου μου του Γιώργου. Και ιδού τι με περίμενε λίγο πριν τις σκάλες της εξόδου, στην άκρη του τούνελ: μία προσωπογραφία, ή μάλλον μία αγιογραφία, του Fabrizio de André.

Ένας από τους γνωστότερους τραγουδοποιούς της Ιταλίας, ο ντε Αντρέ γεννήθηκε στη Γένοβα το 1940 και πέθανε το 1999, δίχως να πάρει κανείς χαμπάρι τίποτα εδώ στην Ελλάδα. Εγώ πάντως τότε … διάβαζα. Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου όμως δεν ξεχνά, παρόλο που διαβάζει, και βεβαίως δεν τον έβαλε τυχαία στο «Ασπρομόντε» του «Σαμάνου». Η φωνή του Νιόνιου τραγουδά: «Κιθάρα παίζει ο ντε Αντρές / με πεταχτά ακόρντα / κι ο Πιραντέλο λάμπει δες / στου σαρκασμού τα δόντια». Ανάρχας και κομμουνιστής, ο ντε Αντρέ έγραψε για τους εργάτες και τους αγρότες, τους περιθωριακούς και τους κατατρεγμένους. Φαίνεται όμως ότι δεν έγραψε «γι’ αυτούς» ως ιερέας και διαμεσολαβητής, έγραψε «αυτούς», κυριολεκτικά, τους έβαλε στα τραγούδια του, ήρωες και αντι-ήρωες μαζί. Και έγραψε και για την αγάπη, συνήθως χαμένη, και για τις ωραίες γυναίκες, και για το χρόνο που φεύγει, και για τις εποχές του, και για όλα τα πράγματα που γράφουν και τραγουδάνε οι άνθρωποι στη γη. Και ανάμεσα στα άλλα θεάρεστα πράγματα που έκανε, ο ντε Αντρέ τα έχωνε για τα καλά στην εκκλησία, όπως κάθε νοήμον ον.

Και το κυριότερο; Ο ντε Αντρέ έγραψε ωραία τραγούδια! Μία βόλτα στο youtube μας πείθει αμέσως γι’ αυτό· καλή περιδιάβαση στο La canzone del padre, στo Dolce luna, στη Franziska και στο Hotel Supramonte. Μην ανησυχείτε.. δεν χρειάζεται να ξέρει κανείς ιταλικά για να καταλάβει τι παίζει στα τραγούδια του, όπως δεν χρειάζεται να ξέρεις ελληνικά για να καταλάβεις τον Σαββόπουλο ή αγγλικά για να συνομιλήσεις με τον Κοέν, ή γαλλικά για να αφουγκραστείς τον Μπρασένς (που τόσο αγαπούσε και είχε μεταφράσει ο ντε Αντρέ), ή ισπανικά για να νοιώσεις τον Βίκτορ Χάρα. Μία λέξη πιάνεις εδώ κι εκεί, και στα υπόλοιπα σε ξεναγεί με πειστικότητα η μουσική και η αίσθηση, και το ένστικτο και η μνήμη.

Α, ναι. Κι αν ποτέ βρεθείτε στη Γένοβα, τραβήξτε για την υπόγεια διάβαση της Βία Μάρτιν Πιάτζιο για να δείτε αυτό το μοναδικό μνημείο αστικής μυθολογίας που απεικονίζεται στη φωτογραφία (μαζί με το μαύρο "χ" που κάποιο φασιστοειδές μπερλουσκονικό νεάτερνταλ τόλμησε να αφήσει πάνω του). Ύστερα, αφήστε κι ένα λουλούδι στον τάφο του Φαμπρίτσιο ντε Αντρέ στο νεκροταφείο του Σταλιένο, πλάι στα επιβλητικά αγάλματα. Κι αν ακούσετε και καμιά κιθάρα με πεταχτά ακόρντα, μην παραξενευτείτε· ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου θα σας έχει ήδη εξηγήσει το πώς και το γιατί.

Ηρακλής Οικονόμου

(Τώρα που ξανακοιτώ τις φωτογραφίες, φαίνεται ότι η τοιχογραφία έγινε από μαθητές του καλλιτεχνικού λυκείου Paul Klee της Γένοβας, υπό την αιγίδα των αρχών της πόλης, στα πλαίσια ενός διεθνούς φεστιβάλ ποίησης. Καλό και παρήγορο είναι να ξέρει κανείς ότι οι μελωδοί δεν λησμονιούνται, έστω και στις υπόγειες διαβάσεις, έστω και από τους μαθητές στο δρόμο!)

Julio Cortazar, Rayuela, κεφ. 73

73.

Sí, pero quién nos curará del fuego sordo, del fuego sin color que corre al anochecer por la rue de la Huchette, saliendo de los portales carcomidos, de los parvos zaguanes, del fuego sin imagen que lame las piedras y acecha en los vanos de las puertas, cómo haremos para lavarnos de su quemadura dulce que prosigue, que se aposenta para durar aliada al tiempo y al recuerdo, a las sustancias pegajosas que nos retienen de este lado, y que nos arderá dulcemente hasta calcinarnos.

***

73.

Ναι, αλλά ποιος θα μας γλιτώσει απ’ την αθόρυβη φωτιά, απ’ τη φωτιά δίχως χρώμα που τρέχει όταν νυχτώνει στην rue de la Huchette, βγαίνοντας από σαρακοφαγωμένες πόρτες, από στενούς διαδρόμους, την άμορφη φωτιά που γλύφει τις πέτρες και παραφυλά στα κατώφλια, πώς θα ξεπλυθούμε απ’ το γλυκό, συνεχές της κάψιμο που θρονιάζεται για να διαρκέσει συμμαχώντας με το χρόνο και την μνήμη, με τις γλοιώδεις ουσίες που μας κρατάνε απ’ αυτή την πλευρά και που μας καίει γλυκά ώσπου να μας απανθρακώσει.

Julio Cortázar, Rayuela, 1963

Μετάφραση: Ειρήνη Φιλιππίδου

Παρουσίαση της νέας ποιητικής συλλογής του Σπύρου Αραβανή

Οι εκδόσεις ΜΕΤΡΟΝΟΜΟΣ και το βιβλιοπωλείο ΙΑΝΟΣ

σας προσκαλούν στην παρουσίαση βιβλίου

του Σπύρου Αραβανή,

 «Η Ιστορία ενός Ανθρώπου»

το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου

ώρα: 21:00

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

Μάνος Ελευθερίου, ποιητής-στιχουργός

Ισαάκ Σούσης, ποιητής-στιχουργός

Λίνος Ιωαννίδης, ποιητής

Τραγούδια και μελοποιημένα ποιήματα θα ερμηνεύσουν οι:

Ελισάβετ Καρατζόλη

Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης

Μαρία Παπαγεωργίου

μια παρασιτική άσκηση εξουσίας

Ποια είναι η γνώμη σας για τον ρόλο της κριτικής;

(...)

Η κριτική ήταν, είναι και θα είναι μια παρασιτική άσκηση εξουσίας από τους μη δημιουργούς στους δημιουργούς. Δεν νομίζω όμως να άλλαξε ποτέ σε κάτι τη ροή των πραγμάτων. Το ρεύμα του ποταμού, όσα πετραδάκια και να βάλεις, ή θα τα παρασύρει ή θα τα πλημμυρίσει. Όλη η ιστορία το αποδεικνύει: κάθε τι καινούργιο πολεμήθηκε και κάθε τι αξιόλογο επέζησε.

Άρης Χριστοφέλλης, συνέντευξη στον Αλέξανδρο Ιωάννου, Δίφωνο, τ. 9, Ιούνιος 1996.

Ευσταθία: "Manager"

Κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ το βιβλίο "Τέρμα για σήμερα ο μύθος". Συγγραφέας του η δημοφιλής ποπ τραγουδοποιός Ευσταθία. Στο βιβλίο συγκεντρώνεται το σύνολο των στίχων της από τους τέσσερις προσωπικούς δίσκους της, καθώς και έντεκα σύντομα αφηγήματα. Κατόπιν ευγενικής άδειας της δημιουργού, αναδημοσιεύουμε ένα από τα κείμενα αυτά, στα οποία βεβαίως ξεδιπλώνεται η καυστική ματιά της Ευσταθίας πάνω στις κυρίαρχες αξίες και τα πρότυπα της εποχής. Το βιβλίο η συγγραφέας το αφιερώνει "στη μνήμη του καθηγητή της Θεολογικής Σχολής Αθηνών Κωστή Παπαπέτρου που μου έμαθε τον τρόπο να σκέφτομαι...". ηρ.οικ.

-----

Manager

Θεά η εξειδίκευσις!
Σημαντικότατη!
Ξένες γλώσσες, υπολογιστές!
Marketing plans,
wannabe stars!
Ετοιμάσου...
θα γίνεις manager!
Τι άλλο θέλεις;
Manager!
Executive manager! Producer manager! Sales manager!
Executive producer asshole manager!
Μην τους ακούς αυτούς που σε λένε "δουλάρα"...
Ζηλεύουν την τύχη σου...
Κι αυτά που λένε ότι δε θα 'χεις χρόνο ούτε για κατούρημα
είναι κακίες!
Εμείς δε βάζουμε χρονοδιακόπτη στην τουαλέτα!
Το σπουδαιότερο:
θα 'χεις χρόνο να διαβάζεις τα αγαπημένα σου βιβλία!
Αυτά που λένε για το Σύμπαν που συνωμοτεί...
τον "Αλχημιστή", το "The secret", έτσι για να αισθάνεσαι
πόσο τυχερός είσαι...
Μέσα σ' αυτό το χάος εσένα διάλεξε ο Θεός για να σώσει...
Εσύ μόνο μία υποχρέωση θα έχεις:
Να γίνεσαι όλο και καλύτερος,
όλο και πιο αποδοτικός,
αφοσιωμένος,
σοβαρός και υπάκουος,
πειθαρχημένος,
σεμνός και πάνω απ' όλα:
σωστός οικογενειάρχης.

Ευσταθία

Μουσική αντίληψη και δημιουργία

Μιχάλης Γρηγορίου
Μουσική αντίληψη και δημιουργία
Καθολικές σταθερές και πολιτιστικές μεταβλητές

ISBN: 978-960-211-990-7

Εκδόσεις Νεφέλη
Σειρά: Βιβλία για τη μουσική
Σελ. 448, τιμή: € 35,00
Σχήμα: 21,2x28,4εκ.

Πως αντιλαμβάνεται και πως διαχειρίζεται ο εγκέφαλος τα μουσικά ερεθίσματα;   Ποιές είναι οι ομοιότητες κι’ οι διαφορές ανάμεσα στον τρόπο αντίληψης της μουσικής και στον τρόπο αντίληψης της γλώσσας, αλλά και άλλων συμβολικών συστημάτων που αντλούν τα νοήματα τους μέσα στο χρόνο, όπως η μιμική, ο χορός, οι μεταβολές των εκφράσεων του προσώπου, ο επιτονισμός της ομιλήας ; Πως μπορεί η μουσική, οχι απλώς να σηματοδοτεί και να “εκφράζει” διαφορετικά συναισθήματα, αλλά να κινητοποιεί και ψυχοσωματικές  αποκρίσεις που βιώνονται απο τον ακροατή ως συγκινήσεις ; Ποιά είναι τα διαφορετικά “νοήματα” που μπορεί να μεταδίδει η μουσική διαφορετικών ιστορικών περιόδων και διαφορετικών στύλ και κατά πόσο αυτά τα “νοήματα” εξαρτώνται κάθε φορά απο το πολιτιστικό πλαίσιο επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης; Ποιά είναι τα κοινά στοιχεία, αλλά κι’ οι διαφορές, ανάμεσα στις μορφές της παραδοσιακής μουσικής που βασίζεται στην προφορική παράδοση και στις μορφές της “έντεχνης” μουσικης που αναπτύχθηκε στη Δύση από την εποχή της Αναγέννησης και μετά και βασίστηκε στη μουσική σημειογραφία και στο σύστημα της δυτικής αρμονίας;  Πως λειτουργεί το “μουσικό γούστο” και γιατί αυτό μεταβάλλεται απο εποχή σε εποχή, αλλά επίσης, γιατί διαφέρει ανάμεσα σε διαφορετικά στρώματα της ίδιας κοινωνίας;  Ποιοί είναι οι παράγοντες που ενθαρρύνουν ή αποθαρρύνουν την έμφυτη ανθρώπινη δημιουργικότητα και πως μπορεί να ερμηνευτεί το φαινόμενο της “αισθητικής καινοτομίας” και της μεταβολής των διάφορων μουσικών ιδιωμάτων και στυλ στη διάρκεια της ιστορίας ; Ποιές είναι οι λειτουργίες και τα “νοήματα” των μορφών μιας “πρωτοποριακής” μουσικής  που εμφανίστηκαν στη διάρκεια του 20^ου αιώνα; Ποιές είναι οι λειτουργίες και τα “νοήματα” μιας σύγχρονης μουσικής που παράγεται και διαδίδεται μαζικά μέσω της δισκογραφίας, ποιός είναι ο ρόλος των μέσων μαζικής επικοινωνίας και της διαφημίσης και ποιές οι επιδράσεις τους στη διαμόρφωση των σύγχρονων μουσικών ρευμάτων, αλλα και της συνείδησης και της ευαισθησίας των ανθρώπων στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες ; Ποιές είναι τελικά οι βαθύτερες πολιτικές προεκτάσεις αυτών των επιδράσεων;

Σε τέτοια καίρια ερωτήματα επιχειρεί να δώσει αναλυτικές απαντήσεις ο Μιχάλης Γρηγορίου σ’ αυτή την πρωτοποριακή μελέτη, βασισμένος σε δεδομένα που παρέχονται, τόσο απο την ιστορία της δυτικής μουσικής και την εθνομουσικολογία, όσο κι’ από την άμεση παρατήρηση, τα οποία ερμηνεύει και συσχετίζει υπό το πρίσμα μεθόδων και συμπερασμάτων που προέρχονται από πολλούς διαφορετικούς επιστημονικούς τομείς, όπως είναι η ψυχολογία της αντίληψης κι’ η νευροφυσιολογία, αλλά επίσης, η κοινωνιολογία της γνώσης και του αισθητικού γούστου, η σημειολογία, η κοινωνιογλωσσολογία κι’ η ψυχολογία των συγκινήσεων, καθώς κι’ η ανθρωπολογία κι’ η πολιτιστική ψυχολογία. ¨Οπως τονίζει δε ο συγγραφέας : “Η κατανόηση των μηχανισμών λειτουργίας της μουσικής αντιλήψης ισοδυναμεί με την κατανόηση του τρόπου με  τον οποίο λειτουργεί σε προγλωσσικό επίπεδο  το “λογισμικό” της συνείδησης”.  Πράγματι, όπως θα διαπιστώσει στην πορεία ο αναγνώστης, το βιβλίο αυτό μπορεί μεν να έχει ως αντικείμενο του την μουσική αντίληψη και δημιουργία, προτείνει όμως κι’ ένα μεθοδολογικό πρότυπο για τη διερεύνηση των τρόπων λειτουργίας των συμβολικών κωδίκων μέσα στην κοινωνία και, εν τέλει, της ανθρώπινης συνείδησης.

Ο Μιχάλης Γρηγορίου στα Μουσικά Προάστια

Με ενθουσιασμό καλοσωρίζουμε στα "μουσικά προάστια" τον Μιχάλη Γρηγορίου. Ο γνωστός συνθέτης και θεωρητικός μας εμπιστεύτηκε μια σειρά ανέκδοτων σημειώσεων με τίτλο "Βίος παράλληλος: Ανεπίδοτα γράμματα περί συνείδησης, χρόνου, θανάτου και άλλων τινών (2009-2011)", οι οποίες και θα δημοσιευθούν στο blog με τη μορφή ημερολογιακών καταγραφών. Οι σημειώσεις χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τις σχετικές με τη φιλοσοφία και την τέχνη με τίτλο "Εσύ, ο χρόνος, ο θάνατος κι εγώ", και τις σχετικές με την Αριστερά και την πολιτική με τίτλο "Απογαλακτισμός αφελούς αριστερού". Μείνετε συντονισμένοι! Ευχαριστούμε θερμά τον Μιχάλη Γργορίου για την εμπιστοσύνη του.

Μ.Π.

-----

Ο Μιχάλης Γρηγορίου γεννήθηκε το 1947 στην Αθήνα. Άρχισε μαθήματα πιάνου από ηλικία 5 χρονών. Αποφοίτησε από τη Σχολή Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ, ενώ παράλληλα ξεκίνησε μαθήματα σύνθεσης, τα οποία όμως εγκατέλειψε σύντομα αποφασίζοντας να διδάξει μόνος τον εαυτό του μουσική. Έχει συνθέσει πλήθος έργων για πιάνο, για σύνολα μουσικής δωματιου, για ορχήστρα και χορωδία, για synthesizers, κύκλους τραγουδιων, καθώς και μουσική για θέατρο και κινηματογράφο. Έργα του κυκλοφορούν σε 12 cds. Mεταξύ αυτων περιλαμβάνονται η καντάτα “ΑΝΕΠΙΔΟΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ” (σε ποίηση Α. Αλεξάνδρου), οι κύκλοι τραγουδιών “Η ΑΓΑΠΗ ΕΙΝΑΙ Ο ΦΟΒΟΣ” (σε ποίηση Μ. Αναγνωστάκη), “Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ” και “ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ” (σε ποίηση Τ. Σινοπουλου), “ΜΠΛΕ” (σε ποιηση  Ρ. Παπανικόλα), το ορατόριο “ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΡΑΞΗ” (βασισμένο στο ομώνυμο ποιητικό έργο του Τ. Λειβαδίτη), κλπ. Έχει δώσει πολλές συναυλίες, στις περισσότερες απο τις οποίες συμμετείχε ως πιανίστας, αλλά και ως εκτελεστής synthesizers, τα οποία αντιμετώπισε ανέκαθεν ως όργανα με ερμηνευτικές αξιώσεις. Yπήρξε επι 20 χρόνια συνεργάτης του Τρίτου Προγράμματος, όπου εγκαινίασε και τη σειρά  εκπομπών “Το Μουσικό Εργαστήρι του Tρίτου” που έδωσε την ευκαιρία σε πλήθος Ελλήνων μουσικών να παρουσιάσουν πρωτότυπη δουλειά τους.

Εκτός απο τη σύνθεση ασχολήθηκε συστηματικά με την κοινωνική ιστορία της τέχνης και με την ψυχολογία της αισθητικής αντίληψης. Έχει μεταφράσει πολλά θεωρητικά δοκίμια πάνω στη μουσική, ενώ έχει συγγράψει και το δίτομο εκπαιδευτικό βιβλίο “Μουσική για παιδιά και για  έξυπνους μεγάλους”, καθώς και το αυτοβιογραφικό “Mαθαίνοντας φυσαρμόνικα: Ασκήσεις αυτοπαρατήρησης ενός Έλληνα συνθέτη”. Έχει διδάξει κοινωνική ιστορία της μουσικής και στοιχεία ψυχολογίας της μουσικής αντίληψης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ενώ έχει δώσει κατά καιρούς και σειρές διαλέξεων. Συνέβαλε καθοριστικά στην ίδρυση του “Πρότυπου Μουσικού Κέντρου Πειραιά”, του οποίου υπήρξε για ένα διάστημα καλλιτεχνικός διευθυντής. Η μελέτη του “Μουσική Αντίληψη και Δημιουργία: Kαθολικές σταθερές και πολιτιστικές μεταβλητές” υποβλήθηκε ως διδακτορική διατριβή στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο τον Απρίλιο του 2007.

Μια συνέντευξη του Χρόνη Μίσσιου

Χρόνης Μίσσιος:

"Ειλικρινά δεν ξέρω αν υπάρχει Αριστερά"

Εμβληματική μορφή της Αριστεράς, συγγραφέας, σήμερα, στα 80 του, εξακολουθεί να αναζητεί έναν καινούργιο δρόμο και μιλάει για την κρίση, το ΔΝΤ, τις διασπάσεις και τις επαναδιασπάσεις του αριστερού χώρου.

Συνέντευξη στον Αργύρη Παπαστάθη

Δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, στις 20/06/2010.

«Ο Μανόλης Αναγνωστάκης μου έμαθε γράμματα στη φυλακή, ήμασταν θανατοποινίτες στο Γεντί Κουλέ» λέει ο Χρόνης Μίσσιος στο «Βήμα», στο περιθώριο της συνέντευξης που παραχώρησε ένα καυτό μεσημέρι της περασμένης εβδομάδας στο σπίτι του, στο Μικροχώρι Αττικής. Εμβληματική φυσιογνωμία της Αριστεράς, συγκλόνισε το πανελλήνιο το 1985,όταν αποκάλυψε τη διαδρομή της ζωής του,από τα 17 ως τα 43 του χρόνια σε φυλακές και εξορίες (1947-1973), στο αυτοβιογραφικό βιβλίο «Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς». Στα 80 του ζει πλέον αποτραβηγμένος με τη σύζυγό του Ρηνιώ και τα τρία σκυλιά τους σε ένα αγροτόσπιτο, περιτριγυρισμένο από νεοελληνικές βίλες. Για να τον συναντήσει κανείς πρέπει να ακολουθήσει κανόνες... συνωμοτικότητας. Ενα ημιφορτηγό μάς περίμενε στην ταβέρνα «Μπάρμπα Βασίλης» για να μας οδηγήσει στο δρομάκι που καταλήγει στην πόρτα του.

***

- Τι σημαίνει για εσάς αυτή η κρίση;

«Πιστεύω ότι η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική, είναι καθολική και παγκόσμια. Ο πλανήτης μας είναι πλέον μια μικρή γειτονιά γεμάτη κινδύνους και εγκληματικές συμμορίες που δεν γνωρίζουν σύνορα. Πιστεύω πως κανένας λαός, καμία χώρα δεν μπορεί να ονειρευτεί μια κοινωνία ισόνομη, ελεύθερη και ειρηνική».

- Γιατί;

«Πολλά θα μπορούσε να αναφέρει κανείς: για τον κίνδυνο του πυρηνικού ολέθρου, για την καταστροφή του περιβάλλοντος, για τον χρηματιστηριακό ιμπεριαλισμό κτλ. Πρόσφατο παράδειγμα έχουμε το έγκλημα της ΒΡ. Κι όμως κανένας δεν θα τιμωρηθεί, κανένας δεν ζητάει να σταματήσουν οι εξορύξεις στα βάθη του ωκεανού. Ολοι μιλούν για το πόσα σεντς έπεσε η μετοχή της. Η ανάγκη συνεργασίας των λαών είναι επιτακτική όσο ποτέ άλλοτε. Η ανάγκη μιας παγκόσμιας δράσης για να αλλάξουμε τους κοινωνικούς θεσμούς, τις αξίες μας και τη συμπεριφορά μας απέναντι στη φύση και στον συνάνθρωπό μας είναι στοιχειώδης προϋπόθεση».

- Τι μπορούμε να κάνουμε;

«Σήμερα είναι εύλογο το ερώτημα αν το προνόμιο της λογικής του ανθρώπου είναι όντως προνόμιο ή κατάρα. Η οικολογική κρίση του πλανήτη και των ανθρωπίνων κοινωνιών δεν είναι ένα εφιαλτικό σενάριο για το μέλλον αλλά μια οδυνηρή πραγματικότητα. Ο κόσμος του Οργουελ επιβεβαιώθηκε. Ο κόσμος του Χάξλεϊ είναι παρών. Μόνο με αυτογνωσία της ύπαρξής μας και τη συμφιλίωσή μας με αυτόν τον υπέροχο αινιγματικό κόσμο που μας γέννησε μπορούμε να αλλάξουμε την πορεία μας. Χρειαζόμαστε άλλη ιεράρχηση των αξιών, άλλους κοινωνικούς θεσμούς, άλλη φιλοσοφία. Οσο η κυρίαρχη αξία των κοινωνιών μας παραμένει η κερδοσκοπία, τα βήματα της ανθρώπινης ιστορίας- όπως είπε κάποτε και ο Δαντόν- θα είναι οι ταφόπετρες των ρομαντικών».

- Λέτε ότι η ζωή μετριέται μονάχα με τις συγκινήσεις που επιβεβαιώνουν την ανθρώπινη ουσία μας.Πιστεύετε ότι χάσαμε την ουσία τα τελευταία χρόνια;

«Νομίζω πως ναι. Η σημερινή κοινωνία δείχνει να έχει πέσει σε κώμα. Ο άνθρωπος από μια συμπαντική οντότητα με όνειρα, επιθυμίες, έρωτες και αισθήσεις μετατρέπεται σε ένα αντικείμενο παραγωγής και κατανάλωσης προϊόντων. Εχει χάσει τον προσανατολισμό του, έχει χάσει τις αξίες τού ευ ζην».

- Πώς βιώνετε την κρίση στην Ελλάδα;

«Αισθάνομαι ταπεινωμένος και περιφρονημένος. Νομίζω ότι ξαναζώ την εποχή του Πιουριφόι, τότε που η χώρα μας ήταν απόλυτα εξαρτημένη από τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Δεν πίστευα πως θα ζήσω μια νέα υποτέλεια της πατρίδας μου. Λέει ο Πρωθυπουργός ότι ήμασταν ο αδύναμος κρίκος και γι΄ αυτό μας χτύπησε τόσο καίρια ο τοκογλυφικός καπιταλισμός. Γιατί όμως είμαστε ο αδύναμος κρίκος; Είναι ένα ερώτημα στο οποίο οφείλει να απαντήσει το πολιτικό μας σύστημα και άλλοι κοινωνικοί φορείς που υποτίθεται ότι διακονούν τα συμφέροντα του λαού».

- Ωστόσο ο λαός, όλοι εμείς, δεν έχουμε ευθύνη γι΄ αυτό που μας συνέβη;

«Αναμφίβολα ναι. Αυτό όμως δεν είναι το κυρίως πρόβλημα. Οπως και το σύνθημα “φέρτε πίσω τα κλεμμένα”. Είναι σωστό αλλά ταυτόχρονα παραπλανητικό. Διότι το πρόβλημα είναι το σύστημα και οι θεσμοί που καθιερώσαμε. Θεσμοί που παράγουν βία, βαρβαρότητα και ψυχασθένεια, διότι πώς να κατανοήσει κανείς διαφορετικά την αφύσικη ζωή που μας υποχρέωσαν να βιώνουμε. Για να γυρίσουμε στα δικά μας: το εξοργιστικό είναι ότι μας εγκαλούν για έλλειψη πατριωτισμού όσους διαφωνούμε και αντιστεκόμαστε σε αυτά τα κατοχικά μέτρα. Είναι αυτοί που εκλέχθηκαν και ορκίστηκαν- οι περισσότεροι αλλεπάλληλες φορές- να υπερασπισθούν την πατρίδα και τα συμφέροντα του λαού της και μας οδήγησαν σε μια νέα εθνική υποτέλεια. Αιδώς, Αργείοι...».

- Είστε πολύ σκληρός.

«Στα 80 μου χρόνια δεν έχω το δικαίωμα της συγγνωστής πλάνης ούτε καμία δέσμευση για να μη λέω αυτό που σκέφτομαι και πιστεύω. Είναι τουλάχιστον ανόητο να υποστηρίζει κανείς ότι μια χώρα οικονομικά υποδουλωμένη μπορεί να είναι εθνικά και πολιτικά ελεύθερη και ανεξάρτητη. Ισως αυτή η νέα υποτέλεια γεννήσει μια νέα εθνική αντίσταση». 

- Εθνική αντίσταση; Με ποια μορφή και πότε;

«Οταν ο λαός βγει επιτέλους από τις κομματικές μάντρες. Τι όραμα θα έχει αυτή η αντίσταση; Τι μορφές θα πάρει; Δεν ξέρω. Εγώ είμαι ήδη παρελθόν και δυσκολεύομαι ήδη να κατανοήσω το παρόν. Ελπίζω οι μορφές που θα πάρει να μην είναι βίαιες και εξουσιαστικές. Είναι ιστορικά βεβαιωμένο πως η βία και η εξουσία πρόδωσαν τα ωραιότερα όνειρα των επαναστατών».

- Πιστεύετε ότι υπάρχει ανάγκη τιμωρίας των ενόχων που μας οδήγησαν εδώ;

«Δεν πιστεύω στην καταστολή. Πιστεύω στην πρόληψη. Δυστυχώς όλες οι ανθρώπινες κοινωνίες στην εποχή μας έχουν εγκαταλείψει την πρόληψη, την αναζήτηση και αντιμετώπιση των αιτίων που γεννούν τα κοινωνικά φαινόμενα και επαφίενταιστην καταστολή σε ολόκληρο το φάσμα του κοινωνικού γίγνεσθαι».

- Είστε ένας από τους πρωταγωνιστές της ιστορίας της Αριστεράς στην Ελλάδα τον αιώνα που πέρασε. Αναγνωρίζετε κάποιο «ιστορικό λάθος» στη διαδρομή της από το 1974 ως σήμερα;

«Κατ΄ αρχάς θέλω να σου πω ότι η διαδρομή μου στην Αριστερά ήταν, παρά τις αντιξοότητες, από τις πιο ευτυχισμένες και πλούσιες περιόδους της ζωής μου. Είχαμε όνειρο, είχαμε όραμα, είχαμε μύθους και ψευδαισθήσεις. Η Αριστερά είχε βαθιές ρίζες μέσα στην ελληνική κοινωνία. Παρ΄ ότι ηττήθηκε στρατιωτικά, γρήγορα ξαναγεννήθηκε και στις δεκαετίες του ΄50 και του ΄60 ήταν ο μόνος παραγωγός πολιτισμού στη χώρα μας. Η Αριστερά ήταν επαναστατική, όχι με τη συνωμοτική έννοια αλλά με τον πολιτισμό της, μια πορεία που ήρθε να διακόψει η δικτατορία. Ούτε όμως η χούντα τη νίκησε. Η Αριστερά ηττήθηκε στη Μεταπολίτευση. Διασπασμένη για άλλη μία φορά πολεμούσε με τα “ευαγγέλια” προσπαθώντας να στρατολογήσει η κάθε πλευρά με το μέρος της περισσότερους κομμουνιστές. Να τους κάνει τι, αλήθεια; Να τους βάλει στο μπαούλο; Δεν αντιλήφθηκε τη νέα εποχή στην οποία εισερχόταν η ελληνική κοινωνία, τις προσδοκίες και τα προβλήματά της. Ετσι ήρθε το ΠαΣοΚ, πήρε όλο το πακέτο των συνθημάτων και των αιτημάτων της Αριστεράς και το απαξίωσε. Εκτοτε η Αριστερά ψάχνει την προίκα της σε λάθος μέρος. Σήμερα ειλικρινά δεν ξέρω αν υπάρχει Αριστερά. Αυτό που ισχυρίζεται ότι είναι Αριστερά δεν παράγει τίποτα, ούτε καν πολιτικό πολιτισμό».

- Τι εντύπωση σας προκάλεσε η νέα διάσπαση του Συνασπισμού;

«Επιβεβαιώνει αυτό που είπαμε προηγουμένως. Είναι ένα πείραμα που χρόνια τώρα παλεύει χωρίς να κατορθώνει να συνθέσει απόψεις. Οι διασπάσεις και οι επαναδιασπάσεις αυτού του χώρου μου φέρνουν στο μυαλό την επίδραση που έχει η ουρά της αθερίνας στον τρικυμισμένο ωκεανό».

- Αρα τι προτείνετε;

«Πιστεύω ότι ο μόνος δρόμος, η τελευταία έξοδος προς την ελευθερία του ανθρώπου και του πλανήτη είναι η ολιστική οικολογική φιλοσοφία, σκέψη, πράξη και συμπεριφορά. Η οικολογία ούτε φέρει ούτε εδραιώνει καμία εξουσία, αντίθετα την καθιστά άχρηστη. Είναι μια επανάσταση αυτογνωσίας, μια επανάσταση ανθρώπινης συνείδησης. Δεν είναι μια “πίστη” σε μια ιδεολογία αλλά μια καθημερινή πρακτική για να επανασυνδέσουμε τη λογική με τις αισθήσεις, να απελευθερώσουμε τη συμπαντική μας ιδιαιτερότητα. Να αναγνωρίσουμε τη διαφορετικότητα, την αυταξία και την αναγκαιότητα του συνόλου της ζωής. Είναι ένας δρόμος επαναπροσέγγισης του κόσμου που μας περιβάλλει, ένας δρόμος στην αναζήτηση της χαράς αντί της αγωνίας. Εχουμε ανάγκη να ξαναβρούμε την προσωπική μας αισθητική, τα προσωπικά μας μονοπάτια, του έρωτα, της αγάπης και της τρυφερότητας, το άρωμα του κόσμου και της ύπαρξής μας».